ગરુડપુરાણમ્

સર્વમન્ત્રૌષધિગણૈર્યન્ન શક્યં ચિકિત્સિતુમ્ 71.

એને કોઈ મંત્ર કે ઔષધિથી સારું કરી શકાયું નથી.

અન્યદપ્યાકરે તત્ર યદ્દોષૈરુપવર્જિતમ્ 71.

ત્યાં બીજું પણ એક સ્વરૂપ છે, જેમાં કોઈ ખામી નથી.

અત્યન્તહરિતવર્ણં કોમલમર્ચિર્વિભેદજટિલં ચ 71.

તે ખૂબ જ લીલાં રંગનું, નરમ, તેજસ્વી અને તાંતણાવાળું દેખાય છે.

યુક્તં સંસ્થાનગુણૈઃ સમરાગં ગૌરવેણ ન વિહીનમ્ 71.

તે યોગ્ય આકાર અને ગુણોથી યુક્ત છે, રંગમાં સરખું છે અને ગૌરવથી ભરપૂર છે.

હિત્વા ચ હરિતભાવં યસ્યાન્તર્વિનિહિતા ભવેદ્દીપ્તિઃ 71.

જ્યારે લીલો રંગ છોડી દેવામાં આવે, ત્યારે અંદર તેજ છુપાયેલું હોય છે.

યચ્ચ મનસઃ પ્રસાદં વિદધાતિ નિરીક્ષ્યમતિમાત્રમ્ 71.

જેને જોતા જ મનમાં વિશેષ આનંદ થાય છે.

વર્ણસ્યાતિ વિભુત્વાદ્યસ્યાન્તઃ સ્વચ્છકિરણપરિધાનમ્ 71.

જેનું રંગ ખૂબ જ તેજસ્વી છે અને અંદરથી સ્વચ્છ કિરણોથી શોભાયમાન છે.

વર્ણોજ્જ્વલયા કાન્ત્યા સાન્દ્રાકારો વિભાસયા ભાતિ 71.

તે તેજસ્વી રંગ, કાંતિ અને ઘનાકારથી ઝળહળે છે.

શબલકઠોરમલિનં રૂક્ષં પાષાણકર્કરોપેતમ્ 71.

જે દાગદાર, કઠણ, અશુદ્ધ, ખડક જેવી ખડબડિયું અને ખડક જેવી સપાટી ધરાવે છે.

યત્સન્ધિશોષિતં રત્નમન્યન્મરકતાદ્ભવેત્ 71.

જે રત્ન સાંધા પાસે સુકાઈ જાય છે, તે બીજું પ્રકારનું પન્નો બને છે.

ભલ્લાતકી પુત્રિકા ચ તદ્વર્ણસમયોગતઃ 71.

ભલ્લાતકી અને પુત્રીકા એના રંગ પ્રમાણે ઓળખાય છે.

ક્ષૌમેણ વાસસા મૃષ્ટા દીપ્તિં ત્યજતિ પુત્રિકા 71.

પુત્રીકા જ્યારે કાપડથી ઘસવામાં આવે ત્યારે તેની કાંતિ ઓછી થઈ જાય છે.

કસ્યચિદનેકરૂપૈર્મરકતમનુગચ્છતોઽપિ ગુણવર્ણૈઃ 71.

કેટલાંક પન્ના અનેક સ્વરૂપ અને ગુણ ધરાવતા હોવા છતાં પન્નાના ગુણોને અનુસરે છે.

વજ્રાણિ મુક્તાઃ સન્ત્યન્યે યે ચ કેચિદ્દ્વિજાતયઃ 71.

વજ્ર, મુક્તા અને અન્ય કેટલાક દ્વિજાતિ રત્નો પણ છે.

ઋજુત્વાચ્ચૈવ કેષાઞ્ચિત્કથઞ્ચિદુપજાયતે 71.

કેટલાંકમાં સીધાઈને કારણે વિશેષ ગુણ ઉત્પન્ન થાય છે.

સ્નાનાચમનજપ્યેષુ રક્ષામન્ત્રક્રિયાવિધૌ 71.

સ્નાન, આચમન, જપ અને રક્ષા મંત્રક્રિયામાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.

દૈવપિત્ર્યાતિથેયેષુ ગુરુસંપૂજનેષુ ચ 71.

દેવ, પિતૃ, અતિથિ અને ગુરુની પૂજામાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે.

દૌષૈર્હોનં ગુણૈર્યુક્તં કાઞ્ચનપ્રતિયોજિતમ્ 71.

જે રત્ન દોષરહિત અને ગુણોથી ભરપૂર હોય, તે સોનામાં જોડી શકાય છે.

તુલયા પદ્મરાગસ્ય યન્મૂલ્યમુપજાયતે 71.

પદ્મરાગનું મૂલ્ય તોળીને નક્કી થાય છે.

તથા ચ પદ્મરાગાણાં દોષૈર્મૂલ્યં પ્રહીયતે 71.

પદ્મરાગ રત્નોમાં જો કોઈ ખામી હોય, તો તેમનું મૂલ્ય ઘટી જાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પુર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે મરકતપરીક્ષણં નામૈકસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં ‘મરકતની તપાસ’ નામે એકોતેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

તત્રૈવ સિંહલવધૂકરપલ્લવાગ્રવ્યાલૂનબાલલવલીકુસુમપ્રવાલે 72.

ત્યાં જ સિહળ દેશની યુવતીઓના હાથના કળશ, નવાં ઉગેલા પાંદડાં, તાજાં લાવલીના ફૂલો અને મોતી જેવા શાખાવાળા મોતી coral મળે છે.

તત્પ્રત્યયાદુભયશોભનવીચિભાસા વિસ્તારિણી જલનિધેરુપકચ્છભૂમિઃ 72.

આમાંથી સમજાય છે કે સમુદ્રકાંઠે આવેલી વિશાળ જમીન બંને તરફની સુંદર લહેરોની ફીણ જેવી દેખાય છે.

તત્રાસિતાબ્જહલભૃદ્વસનાસિભૃંગશાર્ઙ્ગાયુધાંગહરકણ્ઠકષાયપુષ્પૈઃ 72.

ત્યાં નીલકમળ જેવા, મોરના ગળા જેવા, હલધર ભગવાનના વસ્ત્ર જેવા, મહેમાન જેવી, ધનુષ્ય જેવી, હર ભગવાનના ગળા જેવી અને લાલ ફૂલો જેવી ઘણી જાતની ફૂલો છે.

અન્યે પ્રસન્નપયસઃ પયસાં નિધાતુરમ્બુત્વિષઃ શિખિગણપ્રતિમાસ્તથાન્યે 72.

કેટલાંક ફૂલો શુદ્ધ જળની જેમ સ્વચ્છ છે, કેટલાંક પાણીની કાંતિ જેવા છે અને કેટલાંક મોરના ટોળા જેવા દેખાય છે.

એકપ્રકારા વિસ્પષ્ટવર્ણશોભાવભાસિનઃ 72.

આ બધાં એક જ પ્રકારના છે અને સ્પષ્ટ રંગની સુંદરતા સાથે ચમકે છે.

મૃત્પાષાણશિલારન્ધ્રકર્કરાત્રાસસંયુતાઃ 72.

આ ફૂલો માટી, પથ્થર અને શિલાના છિદ્રોમાંથી મળતા હોવાથી થોડી ભયજનક લાગે છે.

તત એવ હિ જાયન્તે મણયસ્તત્ર સૂરયઃ 72.

આ જગ્યાએથી જ તે રત્નો ઉત્પન્ન થાય છે, જે અહીં પ્રસિદ્ધ છે.

ધાર્ય્યમાણસ્ય યે દૃષ્ટા પદ્મરાગમણેર્ગુણાઃ 72.

પદ્મરાગ રત્ન પહેરનારને તેમાં જે ગુણો દેખાય છે, તે નીચે મુજબ છે.