ગરુડપુરાણમ્

સંપ્રાપ્ય ચોત્ક્ષિપ્ય યથાનુવૃત્તિં વિભર્તિયઃ સર્વગુણાનતીવ પ્રાપ્યાપિ રત્નાકરજા સ્વજાતિં લક્ષેદ્ગુરુત્વેન ગુણેન વિદ્વાન્ ॥ 70.

જે રત્ન મળે તેને ઉઠાવી અને તેની ગુણવત્તા પ્રમાણે તપાસવું, પછી તેનું વજન અને ગુણથી જ્ઞાનવાન એના સ્વરૂપને ઓળખે—even જો તે રત્ન સાગરથી મળ્યું હોય.

અપ્રણશ્યતિ સન્દેહે શાણે તુ પરિલેખયેત્ 70.

શંકા હોય તો પણ એ નાશ પામતું નથી; તેને શાણ પર ઘસી તપાસવું જોઈએ.

વજ્રં વા કુરુવિન્દં વા વિમુચ્યાનેન કેનચિત્ 70.

વજ્ર હોય કે કુરુવિંદ, આ રીતથી તેનું સાચું સ્વરૂપ જાણી શકાય છે.

જાત્યસ્ય સર્વેઽપિ મણેર્ન જાતુ વિજાતયઃ સન્તિ સમાનવર્ણાઃ 70.

એક જ જાતના બધા રત્નો ક્યારેય અલગ પ્રકારના હોતા નથી; એ બધાં એકસરખા રંગના જ હોય છે.

ગુણોપપન્નેન સહાવબદ્ધોમેણિર્ન ધાર્યો વિગુણો હિ જાત્યા 70.

રત્નમાં ગુણ ન હોય તો, ભલે એ સારી વંશનો હોય, પહેરવું જોઈએ નહીં; ગુણવત્તાવાળું રત્ન જ યોગ્ય ગણાય છે.

ચાણ્ડાલ એકોઽપિ યથા દ્વિજાતીન્સમેત્ય ભૂરીનપિ હન્ત્યયત્નાત્ 70.

જેમ એક ચંડાળ, અનેક દ્વિજોમાં જઈને, સરળતાથી બધાને વિનાશ કરી શકે છે,

સપત્નમધ્યેઽપિ કૃતાધિવાસં પ્રમાદવૃત્તાવપિ વર્ત્તમાનમ્ 70.

એવી રીતે, દુશ્મનો વચ્ચે રહેતો કે બેદરકારીથી વર્તતો માણસ પણ,

દોષોપસર્ગપ્રભવાશ્ચ યે તે નોપદ્રવાસ્તં સમભિદ્રવન્તિ 70.

દોષથી ઊપજતા બધા કષ્ટો તેને તકલીફ આપી શકતા નથી.

વજ્રસ્ય યત્તણ્ડુલસંખ્યયોક્તં મૂલ્યં સમુત્પાદિતગૌરવસ્ય 70.

વજ્રનું મૂલ્ય તેના તોળાવ પ્રમાણે, એટલે કે ચોખાના દાણાથી માપીને, નક્કી થાય છે.

વર્ણદાપ્ત્યપપન્નં હિ મણિરત્નં પ્રશસ્યતે 70.

જે રત્નમાં સુંદર રંગ અને તેજ હોય, એ જ વખાણવામાં આવે છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે પદ્મરાગપરીક્ષણં નામ સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'પદ્મરાગ રત્નની પરીક્ષા' નામના સિત્તેરમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

દાનવાધિપતેઃ પિત્તમાદાય ભુજગાધિપઃ 71.

ભુજગોના રાજાએ દાનવોના રાજાનું પિત્ત લઈ લીધું.

સ તદા સ્વશિરોરત્નપ્રભાદીપ્તે નભોઽમ્બુધૌ 71.

પછી પોતાના માથાના રત્નના તેજથી ઝગમગતો, તે આકાશ અને દરિયામાં પ્રવેશ્યો.

તતઃ પક્ષનિપાતેન સંહરન્નિવ રોદસી 71.

પછી પાંખના ઝાટકાથી, જાણે આકાશ અને ધરતીને એક સાથે ખેંચી રહ્યો હોય એમ,

સહસૈવ મુમોચ તત્ફણીન્દ્રઃ સુરસાભ્યક્તતુરુષ્ક (રષ્ક) પાદપાયામ્ 71.

અચાનક જ, ભુજગોના રાજાએ એ પિત્ત સુરસા લગાવેલા તુરુષ્ક વૃક્ષની નીચે છોડી દીધું.

તસ્ય પ્રપાતસમનન્તરકાલમેવ તદ્વદ્વરાલયમતીત્ય રમાસમીપે 71.

તે પિત્ત પડ્યા પછી તરત જ, એ વરાળાના નિવાસને પાર કરીને રમા પાસે ગયો.

તત્રૈવ કિઞ્ચિત્પતતસ્તુ પિત્તાદુપેત્ય જગ્રાહ તતો ગરુત્માન્ 71.

જ્યારે એ પિત્ત હજી પડતું હતું, ત્યારે ગરુડએ એમાંથી થોડું પિત્ત પકડી લીધું.

તત્રાકઠોરશુકકણ્ઠશિરીષપુષ્પખદ્યોતપૃષ્ઠચરશાદ્વલશૈવલાનામ્ 71.

ત્યાં, ઘાસ, શેવાળ અને કાદવવાળા સ્થળે, જ્યાં તીક્ષ્ણચાંચ પક્ષીઓ, શિરીષના ફૂલો અને જ્યોત્સ્ના જીવતાં હોય છે,

તદ્યત્ર ભોગીન્દ્રભુજાભિયુક્તં પપાત પિત્તં દિતિજાધિપસ્ય 71.

એ જ જગ્યા છે જ્યાં ભુજગોના રાજાની ભુજાથી વાગેલું દિત્યરાજાનું પિત્ત પડ્યું હતું.

તસ્મિન્મરકતસ્થાને યત્કિઞ્ચિદુપજાયતે 71.

એ મરકતના સ્થાનમાં જે કંઈ ઉગે છે,

સર્વમન્ત્રૌષધિગણૈર્યન્ન શક્યં ચિકિત્સિતુમ્ 71.

એને કોઈ મંત્ર કે ઔષધિથી સારું કરી શકાયું નથી.

અન્યદપ્યાકરે તત્ર યદ્દોષૈરુપવર્જિતમ્ 71.

ત્યાં બીજું પણ એક સ્વરૂપ છે, જેમાં કોઈ ખામી નથી.

અત્યન્તહરિતવર્ણં કોમલમર્ચિર્વિભેદજટિલં ચ 71.

તે ખૂબ જ લીલાં રંગનું, નરમ, તેજસ્વી અને તાંતણાવાળું દેખાય છે.

યુક્તં સંસ્થાનગુણૈઃ સમરાગં ગૌરવેણ ન વિહીનમ્ 71.

તે યોગ્ય આકાર અને ગુણોથી યુક્ત છે, રંગમાં સરખું છે અને ગૌરવથી ભરપૂર છે.

હિત્વા ચ હરિતભાવં યસ્યાન્તર્વિનિહિતા ભવેદ્દીપ્તિઃ 71.

જ્યારે લીલો રંગ છોડી દેવામાં આવે, ત્યારે અંદર તેજ છુપાયેલું હોય છે.

યચ્ચ મનસઃ પ્રસાદં વિદધાતિ નિરીક્ષ્યમતિમાત્રમ્ 71.

જેને જોતા જ મનમાં વિશેષ આનંદ થાય છે.

વર્ણસ્યાતિ વિભુત્વાદ્યસ્યાન્તઃ સ્વચ્છકિરણપરિધાનમ્ 71.

જેનું રંગ ખૂબ જ તેજસ્વી છે અને અંદરથી સ્વચ્છ કિરણોથી શોભાયમાન છે.

વર્ણોજ્જ્વલયા કાન્ત્યા સાન્દ્રાકારો વિભાસયા ભાતિ 71.

તે તેજસ્વી રંગ, કાંતિ અને ઘનાકારથી ઝળહળે છે.

શબલકઠોરમલિનં રૂક્ષં પાષાણકર્કરોપેતમ્ 71.

જે દાગદાર, કઠણ, અશુદ્ધ, ખડક જેવી ખડબડિયું અને ખડક જેવી સપાટી ધરાવે છે.