ગરુડપુરાણમ્

તદ્યોજનાનાં પરિતઃ સહસ્ત્રં સર્વાનનર્થાન્વિમુખી કરોતિ 69.

આ આસપાસના હજારો યોજન સુધી, દરેક દુર્ભાગ્યને દૂર કરી દે છે.

વિચિત્રવર્ણેષુ વિશુદ્ધવર્ણા પયઃ સુ પત્યુઃ પયસાં પપાત 69.

વિવિધ રંગોમાંથી, શ્રેષ્ઠ ગાયના શુદ્ધ દૂધનો રંગ નીચે પડ્યો.

તચ્છુક્તિમત્સુ સ્થિતિમાપ બીજમાસન્પુરાઽપ્યન્યભવાનિ યાનિ તસ્મિન્પયસ્તોયધરાવકીર્ણં શુક્તૌ સ્થિતં મૌક્તિકતામવાપ ॥ 69.

એ બીજ, જે પહેલેથી જ બીજા અવતારોથી આવ્યું હતું, તે શંખમાં પ્રવેશ્યું; જ્યારે દૂધ અને પાણીની ધારો એ પર વરસી, ત્યારે એ બીજ શંખમાં રહીને મુક્તામાં ફેરવાઈ ગયું.

સૈંહલિકપારલૌકિકસૌરાષ્ટ્રિકતામ્રપર્ણપારશવાઃ 69.

આ મુક્તાઓ સિંહલ, પરલૌકિક, સૌરાષ્ટ્ર, તામ્રપર્ણ અને પરશવ દેશની છે.

શુક્ત્યુદ્ભવં નાતિનિકૃષ્ટવર્ણં પ્રમાણસંસ્થાનગુણપ્રભાભિઃ 69.

શંખમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી મુક્તા કદી પણ નીચા રંગની નથી, અને એનું મૂલ્ય કદ, આકાર, ગુણ અને તેજથી ઓળખાય છે.

ચિન્ત્યા ન તસ્યાકરજા વિશેષા રૂપે પ્રમાણે ચ યતેત વિદ્વાન્ 69.

વિદ્વાન માણસે ખાણમાંથી મળતી મુક્તાની વિશિષ્ટતાઓ વિશે ચિંતાવિચાર ન કરવી, પણ એના રૂપ અને કદ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.

એતસ્ય શુક્તિપ્રભસ્ય મુક્તાફલસ્ય ચાન્યેન સમુન્મિતસ્ય 69.

આ શંખમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી તેજસ્વી મુક્તા અને બીજી થોડી ઓછી તોલાવાળી મુક્તા—

યન્માષકાર્દ્ધેન તતો વિહીનં તત્પંચભાગદ્વયહીનમૂલ્યમ્ 69.

જો એમાં અડધી માષા ઓછી હોય, તો એનું મૂલ્ય બે ભાગ ઓછું થઈ જાય છે.

અર્દ્ધાધિકૌ દ્વૌ વહતોઽસ્ય મૂલ્યં ત્રિભિઃ શતૈરપ્યધિકં સહસ્ત્રમ્ 69.

જો એમાં અડધી કે બે માષા વધારે હોય, તો એનું મૂલ્ય હજાર અને ત્રણસો ગણું વધી જાય છે.

અર્દ્ધાધિકં માષકમુન્મિતસ્ય સમં ચ વિંશત્રિતયં શતાનામ્ અધ્યર્દ્ધમુન્માન(પ) કૃતં શતં સ્યાન્મૂલ્યં ગુણૈસ્તસ્ય સમન્વિતસ્ય ॥ 69.

જો એમાં અડધી માષા વધારે હોય, તો એનું મૂલ્ય ત્રીસેવીસો જેટલું થાય છે; જો એમાં એક અડધી માષા વધારે હોય, તો યોગ્ય ગુણવત્તા હોય તો એનું મૂલ્ય સો ગણું થાય છે.

યદિ ષોડશભિર્ભવેદનૂનંધરણં તત્પ્રવદન્તિ દાર્વિકાખ્યમ્ 69.

જો એનું વજન સોળથી ઓછું હોય, તો જાણકારો તેને 'દાર્વિક' કહે છે.

દ્વિગુણૈર્દશભિર્ભવેદનૂનં ધરણં તદ્ભવકં વદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ 69.

જો એનું વજન વીસથી ઓછું હોય, તો જાણકારો તેને 'ભવક' કહે છે.

ત્રિંશતા ધરણં પૂર્ણં શિક્યં તસ્યેતિ કીર્ત્ત્યતે 69.

ત્રીસનું પૂર્ણ વજન 'શિક્ય' કહેવાય છે, એમ કહેવાય છે.

ચત્વારિંશદ્ર ભવેત્તસ્યાસ્ત્રિંશન્મૂલ્યં લભેત્ સા 69.

જો એનું વજન ચાળીસ હોય, તો એનું મૂલ્ય ત્રીસ ગણાય છે.

ષષ્ટિર્નિકરશીર્ષં સ્યાત્તસ્યા મૂલ્યં ચતુર્દશ એકાદશ સ્યાન્નવ ચ તયોર્મૂલ્યમનુક્રમાત્ ॥ 69.

સાઠનું વજન 'નિકરશીર્ષ' કહેવાય છે; તેનું મૂલ્ય ચૌદ છે. અગિયાર અને નવ, એનું મૂલ્ય ક્રમશઃ છે.

આદાય તત્સકલમેવ તતોઽન્નભાણ્ડં જમ્બીરજાતરસયોજનયા વિપક્રમ્ 69.

બધું એકઠું લઈને, પછી અન્નના વાસણમાં, જાંબીરાના રસ સાથે ઉકાળવું.

મૃલ્લિપ્તમત્સ્યપુટમધ્યગતં તુ કૃત્વા પશ્ચાત્પચેત્તનુ તતશ્ચ બિડાલપુટ્યા 69.

માટીથી લપેટેલા માછલીના વાસણમાં મૂકી, પછી એ ઉકાળવું; ત્યારબાદ બિલાડીના મલના વાસણમાં રાખવું.

શુદ્ધં તતો વિમલવસ્ત્રનિઘર્ષણેન સ્યાન્મૌક્તિકં વિપુલસદ્ગુણકાન્તિયુક્તમ્ 69.

પછી શુદ્ધ અને નિર્મળ કપડાંથી મોતીને ઘસવાથી તે એકદમ ચોખ્ખું બની જાય છે અને તેમાં ઉત્તમ ગુણો અને તેજસ્વી ઝળહળાટ આવી જાય છે.

શ્વેતકાચસમં તારં હેમાંશશતયોજિતમ્ 69.

જ્યારે ચાંદીમાં સો ભાગ સોનું મિક્સ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે સફેદ કાચ જેવી દેખાય છે.

એવં હિ સિંહલે દેશે કુર્વન્તિ કુશલા જનાઃ 69.

આ રીતે, સિંહલ દેશના કુશળ લોકો એમ જ કરે છે.

ઉષ્ણે સલવણે સ્નેહે નિશાં તદ્વાસયેજ્જલે 69.

રાતે, તેને ગરમ, ખારું અને તેલવાળું પાણીમાં ભીંજવવું જોઈએ.

યત્તુ નાયાતિ વૈવર્ણ્યં વિજ્ઞેયં તદકૃત્રિમમ્ 69.

જે મોતીનો રંગ બદલાતો નથી, તે સાચો અને કુદરતી છે એમ સમજવું.

તેજોઽધિકં સુવૃત્તં ચ મૌક્તિકં ગુણવત્સ્મૃતમ્ ॥ 69.

જે મોતી ખૂબ તેજસ્વી અને ગોળ હોય, તેને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

પ્રમાણવદ્ગૌરવરશ્મિયુક્તં સિતં સુવૃત્તં સમસૂક્ષ્મવેધમ્ 69.

જે મોતી યોગ્ય માપનું, ભારે, તેજવાળું, સફેદ, ગોળ અને સરખા સૂક્ષ્મ છિદ્રવાળું હોય—

એવં સમસ્તેન ગુણોદયેન યન્મૌક્તિકં યોગમુપાગતં સ્યાત્ 69.

આ બધા ગુણો એકસાથે હોય, તો એવો મોતી સંપૂર્ણ ગણાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે મુક્તાફલપ્રમાણાદિવર્ણનં નામ મુક્તાફલપરીક્ષા નામૈકોનસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં મોતીના માપ અને ગુણોની વિગતવાળી 'મોતીની પરીક્ષા' નામની ઉગણસિત્તેરમી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

દિવાકરસ્તસ્ય મહામહિમ્નો મહાસુરસ્યોત્તમરત્નબીજમ્ 70.

સૂર્યદેવ, જે મહાન મહિમાવાળા છે, તે મહાદેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ રત્નોના મૂળરૂપ છે.

જેત્ત્રા સુરાણાં સમરેષ્વજસ્રં વીર્ય્યાવલેપોદ્ધતમાનસેન 70.

જે દેવતાઓને યુદ્ધમાં હંમેશા જીતે છે અને પોતાની શક્તિના ગર્વથી મનમાં ઉન્નતિ પામે છે—

તત્સિંહલીચારુનિતમ્બબિમ્બવિક્ષો ભિતાગાધમહાહ્રદાયામ્ 70.

તે સિંહલ દેશની સ્ત્રીના કમરની સુંદરતા જોઈને ભયભીત થઈ, મહાસરોબરના ઊંડાણમાં પ્રવેશી ગયો.