ગરુડપુરાણમ્

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે રત્નતદ્વિશેષવજ્રપરીક્ષણાદિવર્ણનં નામાષ્ટષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં, રત્ન અને ખાસ કરીને વજ્રની પરીક્ષા વિશે વર્ણવતો અડસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

દ્વિપેન્દ્રજીમૂતવરાહશઙ્ખમત્સ્યાહિશુક્ત્યુદ્ભવવેણુજાનિ 69.

હાથી, મેઘ, વરાહ, શંખ, માછલી, સાપ, શંખ અને વાંસમાંથી મુક્તા ઉત્પન્ન થાય છે.

તત્રૈવ ચૈકસ્ય હિ મૂલમાત્ર નિવિશ્યતે રત્નપદસ્ય જાતુ 69.

આ બધામાંથી, રત્નનું મૂળ કારણ હંમેશા એક જ જગ્યાએ સ્થિર હોય છે.

ત્વક્સારનાગેન્દ્રતિમિપ્રસૂતં યચ્છઙ્ખજં યચ્ચ વરા હજાતમ્ 69.

ચામડી, મીઠું, સાપ અને તિમિથી ઉત્પન્ન થયેલા, તેમજ શંખ અને વરાહમાંથી જન્મેલા મુક્તા—

યા મૌક્તિકાનામિહ જાતયેઽષ્ટૌ પ્રકીર્ત્તિતા રત્નવિનિશ્ચયજ્ઞૈઃ 69.

અહીં મુક્તાનાં આઠ પ્રકાર જણાવવામાં આવ્યા છે, જેને રત્નની ઓળખમાં નિપુણ લોકો જાણે છે.

સ્વયોનિમદ્યચ્છવિતુલ્યવર્ણં શાઙ્ખં બૃહલ્લોલફલપ્રમાણમ્ 69.

શંખમાંથી ઉત્પન્ન મુક્તાનું રંગ તેના મૂળ જેવું જ હોય છે, તે મોટું અને ગોળાકાર, સુંદર દેખાવાળું હોય છે.

યે કમ્બવઃ શાંર્ગમુખાવમર્શપીતસ્ય શઙ્ખપ્રવરસ્ય ગોત્રે 69.

'કંબવ' કહેવાતા મુક્તા એ શ્રેષ્ઠ શંખના વંશજ છે, જેને ધનુષની ડોરીના સ્પર્શથી શંખના મુખે સ્પર્શ થયો હોય છે.

ઉત્પદ્યતે મૌક્તિકમેષુ વૃત્તમાપીતવર્ણં પ્રભયા વિહીનમ્ 69.

આમાંથી એક મુક્તા ઉત્પન્ન થાય છે, જે ગોળ હોય છે, પીળાશ પડતો રંગ ધરાવે છે અને તેજ વગરનો હોય છે.

ઉત્પદ્યતે વારિચરાનનેષુ મત્સ્યાશ્ચે તે મધ્યચરાઃ પયોધેઃ 69.

પાણીમાં રહેતા પ્રાણીઓના મોઢામાં પણ મુક્તા ઉત્પન્ન થાય છે, અને એ માછલીઓ દરિયાના મધ્યભાગમાં વસે છે.

ક્વચિત્કથઞ્ચિત્સ ભુવઃ પ્રદેશે પ્રજાયતે સૂકરવદ્વિશિષ્ટઃ 69.

ક્યારેક, ધરતીના કઈંક વિશિષ્ટ સ્થાને એવો મુક્તા જન્મે છે, જે વરાહ જેવો અદભુત હોય છે.

તે વેણવો દિવ્યજનોપભોગ્યે સ્થાને પ્રરોહન્તિ ન સાર્વજન્યે 69.

વાંસમાંથી ઉત્પન્ન મુક્તા એવાં સ્થળે ઉગે છે, જ્યાં દેવતા આનંદ માણે છે, સામાન્ય જગ્યાએ નહીં.

નિતાન્તધૌતપ્રવિકલ્પમાનનિસ્ત્રિંશધારાસમવર્ણકાન્તિ 69.

આ મુક્તાઓનું તેજ સંપૂર્ણ ધોઈ ગયેલા ચાંદી જેવું હોય છે અને તલવારની ધાર જેવી ચમક ધરાવે છે.

તેજોઽન્વિતાઃ પુણ્યકૃતો ભવન્તિ મુક્તાફલસ્યાહિશિરોભવસ્ય 69.

આ મુક્તાઓ તેજથી ભરપૂર અને પુણ્યવાન લોકો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે—આ મુક્તા સાપના માથામાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.

રક્ષાવિધાનં સુમહદ્વિધાય હર્મ્યોપરિષ્ઠં ક્રિયતે યદા તત્ 69.

જ્યારે વિશાળ રક્ષા વિધિ કરવામાં આવે છે, ત્યારે એ મહેલની છત પર કરવામાં આવે છે.

પયોધરાક્રાન્તિવિલમ્બિનમ્રૈર્ધનૈવૈરાવ્રિયતેઽન્તરિક્ષમ્ 69.

મેઘોથી લટકતા અને વળાંગેલા ધનથી આખું આકાશ ઢંકાઈ જાય છે.

હિંસન્તિ યસ્યાહિશિરઃ સમુત્થં મુક્તાફલં તિષ્ઠતિ કોશમધ્યે 69.

જ્યારે સાપના માથામાંથી જન્મેલો મુક્તા તેના ફણમાં જ રહે છે, ત્યારે બીજા તેને નુકસાન પહોંચાડે છે.

અર્ચિઃ પ્રભાનાવૃતદિગ્વિભાગમાદિત્યવદદુઃ ખવિભાવ્યબિમ્બમ્ 69.

એનું તેજ ચારેય દિશાઓમાં ફેલાય છે, સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવે છે અને આકાશમાં પ્રગટ થતું ગોળાકાર દેખાય છે.

દિવા યથા દીર્પ્તિંકરં તથૈવ તમોઽવગાઢાસ્વપિ તન્નિશાસુ 69.

જેમ દિવસે તેજ આપે છે, તેમ જ રાત્રિના ઘોર અંધકારમાં પણ એ પ્રકાશ ફેલાવે છે.

મૂલ્યં ન વા સ્યાદિતિ નિશ્ચયો મે કૃત્સ્ના મહી તસ્ય સુવર્ણપૂર્ણા 69.

મારે ખાતરી છે કે, એ મુક્તાનું મૂલ્ય નક્કી કરી શકાય તેમ નથી—even જો આખી ધરતી સોનાથી ભરાઈ જાય તો પણ.

સાપત્ન્યહીનાં સ મહીં સમગ્રાં ભુનક્તિ તત્તિષ્ઠતિ યાવદેવ 69.

જેને કોઈ સ્પર્ધક નથી, એવો રાજા આખી ધરતીનો આનંદ માણે છે, અને એ સ્થિતિ જેટલી વાર સુધી રહે છે, તેટલો સમય એ સુખી રહે છે.

તદ્યોજનાનાં પરિતઃ સહસ્ત્રં સર્વાનનર્થાન્વિમુખી કરોતિ 69.

આ આસપાસના હજારો યોજન સુધી, દરેક દુર્ભાગ્યને દૂર કરી દે છે.

વિચિત્રવર્ણેષુ વિશુદ્ધવર્ણા પયઃ સુ પત્યુઃ પયસાં પપાત 69.

વિવિધ રંગોમાંથી, શ્રેષ્ઠ ગાયના શુદ્ધ દૂધનો રંગ નીચે પડ્યો.

તચ્છુક્તિમત્સુ સ્થિતિમાપ બીજમાસન્પુરાઽપ્યન્યભવાનિ યાનિ તસ્મિન્પયસ્તોયધરાવકીર્ણં શુક્તૌ સ્થિતં મૌક્તિકતામવાપ ॥ 69.

એ બીજ, જે પહેલેથી જ બીજા અવતારોથી આવ્યું હતું, તે શંખમાં પ્રવેશ્યું; જ્યારે દૂધ અને પાણીની ધારો એ પર વરસી, ત્યારે એ બીજ શંખમાં રહીને મુક્તામાં ફેરવાઈ ગયું.

સૈંહલિકપારલૌકિકસૌરાષ્ટ્રિકતામ્રપર્ણપારશવાઃ 69.

આ મુક્તાઓ સિંહલ, પરલૌકિક, સૌરાષ્ટ્ર, તામ્રપર્ણ અને પરશવ દેશની છે.

શુક્ત્યુદ્ભવં નાતિનિકૃષ્ટવર્ણં પ્રમાણસંસ્થાનગુણપ્રભાભિઃ 69.

શંખમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી મુક્તા કદી પણ નીચા રંગની નથી, અને એનું મૂલ્ય કદ, આકાર, ગુણ અને તેજથી ઓળખાય છે.

ચિન્ત્યા ન તસ્યાકરજા વિશેષા રૂપે પ્રમાણે ચ યતેત વિદ્વાન્ 69.

વિદ્વાન માણસે ખાણમાંથી મળતી મુક્તાની વિશિષ્ટતાઓ વિશે ચિંતાવિચાર ન કરવી, પણ એના રૂપ અને કદ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.

એતસ્ય શુક્તિપ્રભસ્ય મુક્તાફલસ્ય ચાન્યેન સમુન્મિતસ્ય 69.

આ શંખમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી તેજસ્વી મુક્તા અને બીજી થોડી ઓછી તોલાવાળી મુક્તા—

યન્માષકાર્દ્ધેન તતો વિહીનં તત્પંચભાગદ્વયહીનમૂલ્યમ્ 69.

જો એમાં અડધી માષા ઓછી હોય, તો એનું મૂલ્ય બે ભાગ ઓછું થઈ જાય છે.

અર્દ્ધાધિકૌ દ્વૌ વહતોઽસ્ય મૂલ્યં ત્રિભિઃ શતૈરપ્યધિકં સહસ્ત્રમ્ 69.

જો એમાં અડધી કે બે માષા વધારે હોય, તો એનું મૂલ્ય હજાર અને ત્રણસો ગણું વધી જાય છે.