ગરુડપુરાણમ્

નાર્ય્યા વજ્રમધાર્ય્યં ગુણવદપિ સુતપ્રસૂતિમિચ્છન્ત્યા 68.

સારા પુત્રની ઈચ્છા રાખતી સ્ત્રીએ, ગુણવત્તાવાળું વજ્ર હોય તો પણ, તેને પહેરવું નહીં.

અયસા પુષ્પરાગેણ તથા ગોમેદકેન ચ 68.

લોખંડ, પુષ્પરાગ અને ગોમેદકથી પણ,

પ્રતિરૂપાણિ કુર્વન્તિ વજ્રસ્ય કુશલા જનાઃ 68.

પારખુ લોકો વજ્રની નકલો તૈયાર કરે છે.

ક્ષારોલ્લેખનશાણાભિસ્તેષાં કાર્ય્યં પરીક્ષણમ્ 68.

આ નકલી પથ્થરોની તપાસ કાચ, શાણ અને ઘસવાની પથ્થરથી કરવી જોઈએ.

સર્વાણિ વિલિખેદ્વજ્રં તચ્ચ તૈર્ન વિલિખ્યતે 68.

વજ્ર એ બધાને ઘસી શકે છે, પણ એ પથ્થરો વજ્રને ઘસી શકતા નથી.

વજ્રે તાં વૈપરીત્યેન સૂરયઃ પરિચક્ષતે 68.

ખોટા વજ્રમાં એના વિપરીત ગુણો નિષ્ણાતો જણાવે છે.

વજ્રૈર્વજ્રં વિલિખતિ નાન્યેન વિલિખ્યતે વજ્રમ્ 68.

વજ્રને માત્ર બીજું વજ્ર જ ઘસી શકે છે, બીજું કશું નહીં.

ન તેષાં પ્રતિબદ્ધાનાં ભા ભવત્યૂર્દ્ધ્વગામિની તિર્ય્યગ્વિલિખ્યમાનાનાં સા (સ) પાર્શ્વેષુ વિહન્યતે ॥ 68.

ગોઠવેલા વજ્રની કાંતિ ઉપર જતી નથી; આડેથી ઘસવાથી એ બાજુએ વાગે છે.

યદ્યપિ વિશીર્ણકોટિઃ સ બિન્દુરેખાન્વિતો વિવર્ણો વા 68.

વજ્રની ટોચ તૂટી હોય, દાગ, રેખા કે રંગ ઉડી ગયો હોય તો પણ,

સૌદામિનીવિસ્ફુરિતાભિરામં રાજા યથોક્તં કુલિશં દધાનઃ 68.

વીજળી જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવતું વજ્ર રાજાએ પહેરે તો તે મનોહર લાગે છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે રત્નતદ્વિશેષવજ્રપરીક્ષણાદિવર્ણનં નામાષ્ટષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં, રત્ન અને ખાસ કરીને વજ્રની પરીક્ષા વિશે વર્ણવતો અડસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

દ્વિપેન્દ્રજીમૂતવરાહશઙ્ખમત્સ્યાહિશુક્ત્યુદ્ભવવેણુજાનિ 69.

હાથી, મેઘ, વરાહ, શંખ, માછલી, સાપ, શંખ અને વાંસમાંથી મુક્તા ઉત્પન્ન થાય છે.

તત્રૈવ ચૈકસ્ય હિ મૂલમાત્ર નિવિશ્યતે રત્નપદસ્ય જાતુ 69.

આ બધામાંથી, રત્નનું મૂળ કારણ હંમેશા એક જ જગ્યાએ સ્થિર હોય છે.

ત્વક્સારનાગેન્દ્રતિમિપ્રસૂતં યચ્છઙ્ખજં યચ્ચ વરા હજાતમ્ 69.

ચામડી, મીઠું, સાપ અને તિમિથી ઉત્પન્ન થયેલા, તેમજ શંખ અને વરાહમાંથી જન્મેલા મુક્તા—

યા મૌક્તિકાનામિહ જાતયેઽષ્ટૌ પ્રકીર્ત્તિતા રત્નવિનિશ્ચયજ્ઞૈઃ 69.

અહીં મુક્તાનાં આઠ પ્રકાર જણાવવામાં આવ્યા છે, જેને રત્નની ઓળખમાં નિપુણ લોકો જાણે છે.

સ્વયોનિમદ્યચ્છવિતુલ્યવર્ણં શાઙ્ખં બૃહલ્લોલફલપ્રમાણમ્ 69.

શંખમાંથી ઉત્પન્ન મુક્તાનું રંગ તેના મૂળ જેવું જ હોય છે, તે મોટું અને ગોળાકાર, સુંદર દેખાવાળું હોય છે.

યે કમ્બવઃ શાંર્ગમુખાવમર્શપીતસ્ય શઙ્ખપ્રવરસ્ય ગોત્રે 69.

'કંબવ' કહેવાતા મુક્તા એ શ્રેષ્ઠ શંખના વંશજ છે, જેને ધનુષની ડોરીના સ્પર્શથી શંખના મુખે સ્પર્શ થયો હોય છે.

ઉત્પદ્યતે મૌક્તિકમેષુ વૃત્તમાપીતવર્ણં પ્રભયા વિહીનમ્ 69.

આમાંથી એક મુક્તા ઉત્પન્ન થાય છે, જે ગોળ હોય છે, પીળાશ પડતો રંગ ધરાવે છે અને તેજ વગરનો હોય છે.

ઉત્પદ્યતે વારિચરાનનેષુ મત્સ્યાશ્ચે તે મધ્યચરાઃ પયોધેઃ 69.

પાણીમાં રહેતા પ્રાણીઓના મોઢામાં પણ મુક્તા ઉત્પન્ન થાય છે, અને એ માછલીઓ દરિયાના મધ્યભાગમાં વસે છે.

ક્વચિત્કથઞ્ચિત્સ ભુવઃ પ્રદેશે પ્રજાયતે સૂકરવદ્વિશિષ્ટઃ 69.

ક્યારેક, ધરતીના કઈંક વિશિષ્ટ સ્થાને એવો મુક્તા જન્મે છે, જે વરાહ જેવો અદભુત હોય છે.

તે વેણવો દિવ્યજનોપભોગ્યે સ્થાને પ્રરોહન્તિ ન સાર્વજન્યે 69.

વાંસમાંથી ઉત્પન્ન મુક્તા એવાં સ્થળે ઉગે છે, જ્યાં દેવતા આનંદ માણે છે, સામાન્ય જગ્યાએ નહીં.

નિતાન્તધૌતપ્રવિકલ્પમાનનિસ્ત્રિંશધારાસમવર્ણકાન્તિ 69.

આ મુક્તાઓનું તેજ સંપૂર્ણ ધોઈ ગયેલા ચાંદી જેવું હોય છે અને તલવારની ધાર જેવી ચમક ધરાવે છે.

તેજોઽન્વિતાઃ પુણ્યકૃતો ભવન્તિ મુક્તાફલસ્યાહિશિરોભવસ્ય 69.

આ મુક્તાઓ તેજથી ભરપૂર અને પુણ્યવાન લોકો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે—આ મુક્તા સાપના માથામાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.

રક્ષાવિધાનં સુમહદ્વિધાય હર્મ્યોપરિષ્ઠં ક્રિયતે યદા તત્ 69.

જ્યારે વિશાળ રક્ષા વિધિ કરવામાં આવે છે, ત્યારે એ મહેલની છત પર કરવામાં આવે છે.

પયોધરાક્રાન્તિવિલમ્બિનમ્રૈર્ધનૈવૈરાવ્રિયતેઽન્તરિક્ષમ્ 69.

મેઘોથી લટકતા અને વળાંગેલા ધનથી આખું આકાશ ઢંકાઈ જાય છે.

હિંસન્તિ યસ્યાહિશિરઃ સમુત્થં મુક્તાફલં તિષ્ઠતિ કોશમધ્યે 69.

જ્યારે સાપના માથામાંથી જન્મેલો મુક્તા તેના ફણમાં જ રહે છે, ત્યારે બીજા તેને નુકસાન પહોંચાડે છે.

અર્ચિઃ પ્રભાનાવૃતદિગ્વિભાગમાદિત્યવદદુઃ ખવિભાવ્યબિમ્બમ્ 69.

એનું તેજ ચારેય દિશાઓમાં ફેલાય છે, સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવે છે અને આકાશમાં પ્રગટ થતું ગોળાકાર દેખાય છે.

દિવા યથા દીર્પ્તિંકરં તથૈવ તમોઽવગાઢાસ્વપિ તન્નિશાસુ 69.

જેમ દિવસે તેજ આપે છે, તેમ જ રાત્રિના ઘોર અંધકારમાં પણ એ પ્રકાશ ફેલાવે છે.

મૂલ્યં ન વા સ્યાદિતિ નિશ્ચયો મે કૃત્સ્ના મહી તસ્ય સુવર્ણપૂર્ણા 69.

મારે ખાતરી છે કે, એ મુક્તાનું મૂલ્ય નક્કી કરી શકાય તેમ નથી—even જો આખી ધરતી સોનાથી ભરાઈ જાય તો પણ.