ગરુડપુરાણમ્

પરીક્ષાપરિશુદ્ધાનાં રત્નાનાં પૃથિવીભુજા 68.

તપાસથી શુદ્ધ થયેલા રત્નો પણ, રાજાઓએ

શાસ્ત્રજ્ઞાઃ કુશલાશ્ચાપિ રત્નભાજઃ પરીક્ષકાઃ 68.

શાસ્ત્ર જાણનારા, કુશળ અને અનુભવી રત્ન-parikshako પાસેથી જ ચકાસાવા જોઈએ.

મહા પ્રભાવં વિબુધૈર્યસ્યમાદ્વજ્રમુદાહૃતમ્ 68.

વજ્રને વિદ્વાનો બહુ મહાન માન્યું છે,

તસ્યાસ્થિલેશો નિપપાત યેષુ ભુવઃ પ્રદેશેષુ કથઞ્ચિદેવ 68.

તેનું એક ટુકડો પણ જમીન પર જ્યાં પડ્યું,

હૈમમાતઙ્ગસૌરાષ્ટ્રાઃ પૌણ્ડ્રકાલિઙ્ગકોશલાઃ 68.

એ સ્થળો હેમમાતંગ, સૌરાષ્ટ્ર, પૌંડ્ર, કલિંગ અને કોશલ હતા.

આતામ્રા હિમશૈલજાશ્ચ શશિભા વેણ્વાતટીયાઃ સ્મૃતાઃ સૌવીરે ત્વસિતાબ્જમેઘસદૃશાસ્તામ્રાશ્ચ સૌરાષ્ટ્રજાઃ 68.

હિમાલયમાંથી મળતા વજ્રો તાંબાના રંગ જેવા હોય છે. ચંદ્રમાંથી મળતા વજ્રો ચાંદી જેવા ચમકદાર હોય છે. વેંસીના કાંઠે મળતા વજ્રોને સૌવીર કહેવામાં આવે છે. જે વજ્રો કાળા કમળ કે મેઘ જેવા હોય છે અને તાંબાના રંગના હોય છે, એ સૌરાષ્ટ્રમાંથી મળતા ગણાય છે.

અત્યર્થં લઘુ વર્ણતશ્ચ ગુણવત્પાર્શ્વેષુ સમ્યક્ સમંરેખાબિન્દુકલઙ્કકાકપદકત્રાસાદિભિર્વર્જિતમ્ 68.

વજ્ર ખૂબ જ હલકા રંગ અને ગુણવત્તાવાળું હોવું જોઈએ. તેની બાજુઓ સરસ રીતે ઘડાયેલી હોય, રેખાઓ, બિંદુઓ અને ડાઘો સરખા વિતરણવાળા હોય અને કાગડાની પગની જેમના દોષો કે અન્ય ખામી ન હોય.

વજ્રેષુ વર્ણયુક્ત્યા દેવાનામપિ વિગ્રહઃ પ્રોક્તઃ 68.

વજ્રમાં રંગોની રચના પ્રમાણે દેવતાઓના સ્વરૂપ પણ વર્ણવવામાં આવ્યા છે.

હરિતસિતપીતપિંગશ્યામાસ્તામ્રાઃ સ્વભાવતો રુચિરાઃ 68.

લીલા, સફેદ, પીળા, કાંસાના, કાળા અને તાંબાના રંગના વજ્ર સ્વભાવથી જ મનમોહક હોય છે.

વિપ્રસ્ય શઙ્ખકુમુદસ્ફટિકાવદાતઃ સ્યાત્ક્ષત્ત્રિયસ્ય શશબભ્રુવિલોચનાભઃ 68.

બ્રાહ્મણ માટે વજ્ર શંખ, કમળ કે સ્ફટિક જેટલું શુદ્ધ હોવું જોઈએ. ક્ષત્રિય માટે તે સસલાની જેમ, ભૂરું કે આંખના રંગ જેવું હોવું જોઈએ.

દ્વૌ વજ્રવર્ણૌ પૃથિવીપતીનાં સદ્ભિઃ પ્રદિષ્ટૌ ન તુ સાર્વજન્યૌ 68.

પૃથ્વીપતિઓ માટે બે પ્રકારના વજ્રના રંગ જ્ઞાની લોકો દ્વારા નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે, પણ એ બધાને લાગુ પડતા નથી.

ઈશત્વાત્સર્વવર્ણાનાં ગુણવત્સાર્વવર્ણિકમ્ 68.

જેમાં બધા રંગોનું પ્રભુત્વ હોય અને સર્વ ગુણોથી યુક્ત હોય, એ સર્વને માટે યોગ્ય ગણાય છે.

અધરોત્તરવૃત્તયા હિ યાદૃક્ સ્યાદ્વર્ણસઙ્કરઃ 68.

નીચા કે ઉપરના ભાગ પ્રમાણે જે રંગોનું મિશ્રણ થાય છે, તે જ પ્રમાણે રંગ પણ થાય છે.

ન ચ માર્ગવિભાગમાત્રવૃત્ત્યા વિદુષા વજ્રપરિગ્રહો વિધેયઃ 68.

માત્ર માર્ગ કે આકારના ભાગથી જ વિદ્વાન વ્યક્તિએ વજ્ર પસંદ કરવું જોઈએ નહીં.

એકમપિ યસ્ય શ્રૃઙ્ગં વિદલિતમવલોક્યતે વિશીર્ણં વા 68.

જો વજ્રનું એક પણ શિખર ફાટેલું કે તૂટેલું દેખાય,

સ્ફુટિતાગ્નિવિશીર્ણશ્રૃઙ્ગદેશં મલવર્ણૈઃ પૃષતૈરુપેતમધ્યમ્ 68.

અગ્નિથી ફાટેલું કે તૂટેલું શિખર હોય, અથવા તેમાં મેલાં રંગના ડાઘો અને ચટકા હોય, તો એ વજ્ર મધ્યમ ગણાય છે.

યસ્યૈકદેશઃ ક્ષતજાવભાસો યદ્વા ભવેલ્લોહિતવર્ણચિત્રમ્ 68.

વજ્રના કોઈ ભાગમાં લોહી જેવા રંગની ઝાંખી દેખાય, અથવા તેમાં લાલ રંગના ચિહ્નો હોય,

કોટ્યઃ પાર્શ્વનિ ધારાશ્ચ ષડષ્ટૌ દ્વાદશેતિ ચ 68.

વજ્રની ધાર, બાજુઓ અને સપાટીઓ છ, આઠ કે બાર હોય છે.

ષટ્કોટિ શુદ્વમમલં સ્ફુટતીક્ષ્ણધારં વર્ણાન્વિતં લઘુ સુપાર્શ્વમપેતદોષમ્ 68.

છ સપાટીઓવાળું, શુદ્ધ, નિર્મળ, તીવ્ર ધારવાળું, રંગીણ, હલકું, સરસ બાજુઓવાળું અને દોષરહિત વજ્ર શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

તીક્ષ્ણાગ્રં વિમલમપેતસર્વદોષં ધત્તે યઃ પ્રયતતનુઃ સદૈવ વજ્રમ્ 68.

જે વ્યક્તિ હંમેશાં તીવ્ર શિખરવાળું, નિર્મળ અને સર્વ દોષથી રહિત વજ્ર ભક્તિપૂર્વક ધારણ કરે છે,

વ્યાલવહ્નિવિષવ્યાઘ્રતસ્કરામ્બુભયાનિ ચ 68.

એને સાપ, અગ્નિ, ઝેર, વાઘ, ચોર, પાણી અને અન્ય ભયથી બચાવ મળે છે.

યદિ વજ્રમપેતસર્વદોષં બિભૃયાત્તણ્ડુલવિંશતિં ગુરુત્વે 68.

જો કોઈ વ્યક્તિ સર્વ દોષથી રહિત અને વીસ ચોખાના દાણાની તુલા જેટલું વજન ધરાવતું વજ્ર ધારણ કરે,

ત્રિભાગહીનાર્દ્ધતદર્દ્ધશેષં ત્રયોદશં ત્રિંશદતોઽર્દ્ધભાગાઃ 68.

જો એમાં ત્રિભાગ, અડધો કે ચોથો ભાગ ઓછો હોય, તો તે તેર, ત્રીસ કે અડધા ભાગ જેટલું ગણાય છે.

યત્તણ્ડુલૈર્દ્વાદશભિઃ કૃતસ્ય વજ્રસ્ય મૂલ્યં પ્રથમં પ્રદિષ્ટમ્ 68.

વજ્રનું મૂળ મૂલ્ય બાર તાણદોળ જેટલું નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે.

ન ચાપિ તણ્ડુલૈરેવ વજ્રાણાં ધારણક્રમઃ 68.

પણ વજ્ર ધારણ કરવાની રીત માત્ર તાણદોળથી નક્કી થતી નથી.

યત્તુ સર્વગુણૈર્યુક્તં વજ્રં તરતિ વારિણિ 68.

જે વજ્રમાં બધા ગુણો હોય છે, તે પાણીથી પણ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

અલ્પેનાપિ હિ દોષેણ લક્ષ્યાલક્ષ્યેણ દ્વષિતમ્ 68.

થોડો પણ દોષ હોય, દેખાય કે ન દેખાય, તો તે વજ્ર ખોટું ગણાય છે.

પ્રકટાનેકદોષસ્ય સ્વલ્પસ્ય મહતોઽપિ વા 68.

દોષ સ્પષ્ટ હોય કે અનેક હોય, નાનો હોય કે મોટો હોય, તે દેખાઈ આવે છે.

સ્પષ્ટદોષમલઙ્કારે વજ્રં યદ્યપિ દૃશ્યતે 68.

વજ્રના આભૂષણમાં જો સ્પષ્ટ દોષ દેખાય, તો પણ તે ખોટું જ ગણાય છે.