ગરુડપુરાણમ્

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે જ્યોતિઃ શાસ્ત્રે ગ્રહાણાં શુભાશુભસ્થાનાદિનિરૂપણં નામૈકપષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમ અંશના આચારકાંડના જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં ગ્રહોના શુભ-અશુભ સ્થાનના નિર્ધારણ નામના એકસઠમા અધ્યાયનો અંત થાય છે.

ઉદયાત્તુ સમારભ્ય રાશૌ ભાનુઃ સ્થિતો હર 62.

હે હર, ઉદયથી શરૂ કરીને, સૂર્ય રાશિમાં સ્થિત છે.

મીને મેષે ચ પઞ્ચ સ્યુશ્ચતસ્ત્રો વૃષ કુમ્ભયોઃ 62.

મીન અને મેષમાં પાંચ છે; વૃષભ અને કુંભમાં ચાર છે.

સિંહે ચ વૃશ્ચિકે ષટ્ ચ સપ્ત કન્યાતુલે તથા 62.

સિંહ અને વૃશ્ચિકમાં છ છે; કન્યા અને તુલામાં સાત છે.

રસપૂર્વાવસાનેષુ રસાબ્ધિષ્વરિસાગરાઃ 62.

રાશિના આરંભ અને અંતે રસના સમુદ્રોના સ્વામી હોય છે.

મેષલગ્ને ભવેદ્વન્ધ્યા વૃષે ભવતિ કામિની 62.

મેષ લગ્ન હોય ત્યારે સ્ત્રી નિઃસંતાન થાય છે; વૃષભ લગ્નમાં કામિની બને છે.

સિંહે ચૈવાલ્પપુત્રા ચ કન્યાયાં રૂપસંયુતા 62.

સિંહમાં થોડી સંતાનવતી થાય છે; કન્યામાં રૂપવતી હોય છે.

સૌભાગ્યધનુષિ સ્યાચ્ચ મકરે નીચગામિની 62.

ધનુમાં ભાગ્યશાળી થાય છે; મકરમાં નીચ વર્તનવાળી બને છે.

તુલા કર્કટકો મેષો મકરશ્ચૈવ રાશયઃ 62.

તુલા, કર્ક, મેષ અને મકર રાશિઓ છે.

પઞ્ચાનનો વૃષઃ કુમ્ભા વૃશ્ચિકઃ સ્યુઃ સ્થિરાણિ હિ 62.

વૃષભ, કુંભ અને વૃશ્ચિક સ્થિર રાશિઓ છે.

દ્વિસ્વભાવાનિ કર્માણિ કુર્ય્યાદેષુ વિચક્ષણઃ 62.

બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ દ્વિસ્વભાવ રાશિમાં કાર્ય કરવું જોઈએ.

દેવસ્થાપનવૈવાહ્યં દ્વિસ્વભાવેન કારયેત્ 62.

દેવસ્થાપન અને લગ્ન દ્વિસ્વભાવ રાશિમાં કરવું યોગ્ય છે.

દ્વિતીયા સપ્તમી ભદ્રા દ્વાદશી વૃષભધ્વજ 62.

બીજી, સાતમી અને બારમી તિથિઓ શુભ છે, હે વૃષભધ્વજ.

ચતુર્થો નવમી રિક્તા સા વર્જ્યાથ ચતુર્દશી 62.

ચોથું, નવમું, રિક્તા અને ચૌદસ તિથિઓ ટાળવી જોઈએ.

ચરઃ સૌમ્યો ગુરુઃ ક્ષિપ્રો મૃદુઃ શુક્રો રવિર્ધ્રુવઃ 62.

ચાલતી, શુભ, ગુરુ, ઝડપી, નરમ, શુક્ર, સૂર્ય અને સ્થિર — આવી ગુણો ગણાય છે.

ચરક્ષિપ્રૈઃ પ્રયાતવ્યં પ્રવેષ્ટવ્યં મૃદ્રુધ્રુવૈઃ 62.

પ્રયાણ માટે ચાલતી અને ઝડપી, અને પ્રવેશ માટે નરમ તથા સ્થિર ગુણો યોગ્ય છે.

નૃપાભિષેકોઽગ્નિકાર્ય્યં સોમવારે પ્રશસ્યતે 62.

રાજા અભિષેક અને અગ્નિ કાર્ય સોમવારે ખાસ શુભ ગણાય છે.

સૈનાપત્યં શૌર્યયુદ્ધં શસ્ત્રાભ્યાસઃ કુજે સ્મૃતઃ 62.

સેનાપતિપદ, યુદ્ધમાં શૌર્ય અને શસ્ત્રાભ્યાસ મંગળવાર માટે કહેવાયાં છે.

પઠનં દેવપૂજા ચ વસ્ત્રાદ્યાભરણં ગુરૌ 62.

પાઠન, દેવપૂજા અને વસ્ત્ર-આભૂષણ ધારણ ગુરુવાર માટે યોગ્ય છે.

સ્થાપ્યં ગૃહપ્રવેશશ્ચ ગજબન્ધઃ શનૌ શુભઃ ॥ 62.

સ્થાપના, ઘરપ્રવેશ અને હાથી બાંધવું શનિવારે શુભ માનવામાં આવે છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે જ્યોતિઃ શાસ્ત્રે લગ્નઘટિકા પ્રમાણાદિનિરૂપણં નામ દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં, જ્યોતિષશાસ્ત્રના લઘ્ન, ઘડિકા અને માપના નિર્ધારણ નામના બાસઠમા અધ્યાયનો અંત થાય છે.

નરસ્ત્રીલક્ષણં વક્ષ્યે સંક્ષપાચ્છૃણુ શઙ્કર 63.

હવે હું પુરુષ અને સ્ત્રીના લક્ષણો સંક્ષિપ્તમાં કહું છું, સાંભળો શંકર.

શ્લિષ્ટાઙ્ગુલી તામ્રનખૌ સુગુલ્ફૌ શિરયોજ્ઝિતૌ 63.

જેઓની આંગળીઓ એકબીજાને અડેલી હોય, નખ તાંબાના રંગના હોય, પગના ગુલ્ફા સુંદર હોય અને શિરાઓ દેખાતી ન હોય—

વિરૂક્ષપાણ્ડુરનખૌ વક્રૌ ચૈવ શિરાનતૌ 63.

જેના નખ વિકૃત, ફિક્કા, વાંકાં અને શિરાઓ ઊંચી દેખાય છે—

દુઃ ખદારિદ્યદૌ સ્યાતા નાત્ર કાર્ય્યાં વિચારણા 63.

એવી લાક્ષણિકતાઓ ગરીબી અને દુઃખ બતાવે છે; અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

રોમૈકૈકં કૂપકે સ્યાદ્ભૂપાનાં તુ મહાત્મનામ્ 63.

દરેક રૂમકુપમાં એક-એક વાળ રાજાઓ અને મહાન આત્માઓમાં જોવા મળે છે.

રોમત્રયં દરિદ્રાણાં રોગી નિર્માંસજાનુકઃ 63.

રૂમકુપમાં ત્રણ વાળ ગરીબી બતાવે છે; ઘૂંટણમાં માંસ ન હોવું રોગનું લક્ષણ છે.

સ્થૂલલિઙ્ગો દરિદ્રઃ સ્યાદુખ્યેકવૃષ્ણી ભવેત્ 63.

મોટું લિંગ ગરીબીનું, અને એક વૃશણ દુઃખનું કારણ બને છે.

પ્રલમ્બવૃષણોઽલ્પાયુર્નિર્દ્રવ્યઃ કુમણિર્ભવેત્ 63.

લટકતા વૃશણવાળો માણસ ટૂંકા આયુષ્યનો, ધનવિહિન અને દુર્ભાગ્યશાળી હોય છે.