ગરુડપુરાણમ્

સોપાસઙ્ગપતાકસ્તુ શુક્રસ્યાપિ રથો મહાન્ 58.

શુક્રનો મહાન રથ સહાયકો અને ધ્વજાવાળા છે.

અષ્ટાશ્વઃ કાઞ્ચનઃ શ્રીમાન્ ભૌમસ્યાપિ રથો મહાન્ ॥ 58.

ભૌમનો મહાન રથ સુવર્ણમય, તેજસ્વી અને આઠ ઘોડાઓથી જોડાયેલો છે.

પદ્મરાગારુણૈરશ્વૈઃ સંયુક્તો વહ્નિસંભવૈઃ 58.

તે રથ પદ્મરાગ જેવા લાલ અને અગ્નિથી ઉત્પન્ન ઘોડાઓથી જોડાયેલો છે.

તિષ્ઠંસ્તિષ્ઠતિ વર્ષં વૈ રાશૌરાશૌ બૃહસ્પતિઃ 58.

બૃહસ્પતિ દરેક રાશિમાં એક વર્ષ સુધી રહે છે.

સમારુહ્ય શનૈર્યાતિ મન્દગામી શનૈશ્ચરઃ 58.

શનૈશ્ચર ધીમે ધીમે ચઢે છે અને ધીરે ધીરે આગળ વધે છે.

સકૃદ્યક્તાસ્તુ ભૂતેશબહન્ત્યવિરતં શિવ 58.

હે શિવ, જે લોકોએ એકવાર પણ યજ્ઞ કર્યો છે, તેમને ફરી ક્યારેય ભૂતોના ઇશ્વરોનો ભય રહેતો નથી.

પલાલધૂમવર્ણાભા લાક્ષારસનિભારુણાઃ 58.

તેઓનાં શરીરનો તેજ વાવડના ધૂમાડા જેવો પીળો અને લાકડાની લાલાઈ જેવો લાલ હોય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશનિરૂપણં નામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશનું વર્ણન' નામે અડપપંચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

(અથ જ્યોતિઃ શાસ્ત્રમ્) જ્યોતિશ્ચક્રં ભુવો માનમુક્ત્વા પ્રોવાચ કેશવઃ 59.

(હવે જ્યોતિષ શાસ્ત્ર શરૂ થાય છે) પૃથ્વીનો માપ સમજાવીને પછી કેશવે વાત ચાલુ રાખી.

કૃત્તિકાસ્ત્વગ્નિદેવત્યા રોહિણ્યો બ્રહ્મણઃ સ્મૃતાઃ 59.

કૃત્તિકા તારાનું અધિષ્ઠાન અગ્નિ છે અને રોહિણીનું બ્રહ્મા છે એમ કહેવાય છે.

પુનર્વસુસ્તથાદિત્યસ્તિષ્યશ્ચ ગુરુદૈવતઃ 59.

પુનર્વસુનું અધિષ્ઠાન અદિતિ છે અને તિષ્યનું ગુરુ દેવ છે.

ભાગ્યાશ્ચ પૂર્વફલ્ગુન્ય અર્ય્યમા ચ તથોત્તરઃ 59.

પૂર્વફલ્ગુની તારાઓના દેવ ભાગ છે અને ઉત્તરફલ્ગુનીના આર્યમા છે.

સ્વાતી ચ વાયુદેવત્યા નક્ષત્રં પરિકીર્ત્તિતમ્ 59.

સ્વાતી તારાનું અધિષ્ઠાન વાયુ દેવ છે એમ કહેવાયું છે.

મૈત્રમૃક્ષમનૂરાધા જ્યેષ્ઠા શાક્રં પ્રકીર્ત્તિતમ્ 59.

મૈત્ર દેવ અનુરાધા તારાનું અધિષ્ઠાન છે અને જ્યેષ્ઠાનું શક્ર છે.

આપ્યાસ્ત્વાષાઢપૂર્વાસ્તુ ઉત્તરા વૈશ્વદેવતાઃ 59.

પૂર્વા અને ઉત્તર આષાઢા બંને તારાઓનું અધિષ્ઠાન વિશ્વદેવો છે.

વાસવસ્તુ તથા ઋક્ષં ધનિષ્ઠા પ્રોચ્યતે બુધૈઃ 59.

ધનિષ્ઠા તારાનું અધિષ્ઠાન વાસવ છે એમ વિદ્વાનો કહે છે.

આજં ભાદ્રપદા પૂર્વા અહિર્બ્રુધ્ન્યસ્તથોત્તરા 59.

પૂર્વભાદ્રપદાનું અધિષ્ઠાન અજ એકપાદ છે અને ઉત્તરભાદ્રપદાનું અહિર્બુધ્ન્ય છે.

ભરણ્યૃક્ષં તથા યામ્યં પ્રોક્તાસ્તે ઋક્ષદેવતાઃ 59.

ભરણિ તારાનું અધિષ્ઠાન યમ છે; આ રીતે તારાઓના દેવતાઓ જણાવ્યા.

માહેશ્વરી ચોત્તરે ચ દ્વિતીયા દશામીતિથૌ 59.

ઉત્તર દિશામાં દસમી તિથિના બીજા ભાગે માહેશ્વરીનો વાસ છે.

ષષ્ઠ્યાં ચૈવ ચતુર્દશ્યામિન્દ્રાણી પશ્ચિમે સ્થિતા 59.

છઠ્ઠી અને ચૌદમી તિથિએ પશ્ચિમ દિશામાં ઇન્દ્રાણી સ્થિત છે.

અષ્ટમ્યમાવાસ્યયોગે મહાલક્ષ્મીશગોચરે 59.

અષ્ટમી અને અમાવાસ્યાના સંયોગે મહાલક્ષ્મી હાજર રહે છે.

દ્વાદશ્યાં ચ ચતુર્થ્યાં તુ કૌમારી નૈર્ઋતે તથા 59.

દ્વાદશી અને ચતુર્થી તિથિએ સૌથ-વેસ્ટ દિશામાં કૌમારીનો વાસ છે.

અશ્વિનીમૈત્રરેવત્યો મૃગમૂલપુનર્વસુ 59.

અશ્વિની, મૈત્ર, રેવતી, મૃગ, મૂળ અને પુનર્વસુ—

હસ્તાદિપઞ્ચઋક્ષાણિ ઉત્તરાત્રયમેવ ચ 59.

હસ્તા સહિતના પાંચ નક્ષત્રો અને ઉત્તર તરફના ત્રણ નક્ષત્રો કહેવાય છે.

વસ્ત્રપ્રાવરણે શ્રેષ્ઠો નક્ષત્રાણાં ગણઃ સ્મૃતઃ 59.

કપડાં અને ઓઢણ માટે યોગ્ય એવા નક્ષત્રોનો સમૂહ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

ત્રીણિ, પૂર્વા તથા ચૈવ અધોવક્રાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ ? 59.

ત્રણ પૂર્વ દિશાવાળા અને નીચે તરફ વળેલા નક્ષત્રો જણાવવામાં આવ્યા છે.

દેવાગારસ્ય ખનનં નિધાનખનનં તથા 59.

દેવમંદિર માટે ખોદકામ અને ખજાનો શોધવા માટે ખોદવું બંને કાર્ય છે.

કુર્ય્યાદધોગતાન્યેવ અન્યાનિ ચ વૃષધ્વજ 59.

વૃષધ્વજ, માત્ર નીચે તરફ વળેલા તથા આવા અન્ય કાર્યો જ કરવાં જોઈએ.

અનુરાધા મૃગો જ્યેષ્ઠા એતે પાર્શ્વમુખાઃ સ્મૃતાઃ 59.

અનુરાધા, મૃગશિર્ષ અને જ્યેષ્ઠા એ બાજુ તરફ વળેલા નક્ષત્રો કહેવાય છે.