ગરુડપુરાણમ્

વિશ્વાવસુર્ભરદ્વાજઃ પર્જન્યૈરાવતૌ તદા 58.

વિશ્વાવસુ, ભરદ્વાજ, પર્જન્ય અને ઐરાવત,

અંશુશ્ચ કાશ્યપસ્તાર્ક્ષ્યો મહાપદ્મસ્તથોર્વશી 58.

અંશુ, કાશ્યપ, તાર્ક્ષ્ય, મહાપદ્મ અને ઉર્વશી,

ક્રતુર્ભર્ગસ્તથોર્ણાયુઃ સ્ફૂર્જઃ કર્કોટકસ્તથા પૌષમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે ॥ 58.

ક્રતુ, ભર્ગ, ઉર્ણાયુ, સ્પૂર્જ અને કર્કોટક—આ સાતે પૌષ મહિનામાં સૂર્યમંડળમાં વસે છે.

ત્વષ્ટાથ જમદગ્નિશ્ચ કમ્બલોઽથ તિલોત્તમા માઘમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે ॥ 58.

ત્વષ્ટા, જમદગ્નિ, કમ્બલ અને તિલોત્તમા—આ સાતે માઘ મહિનામાં સૂર્યમંડળમાં વસે છે.

વિષ્ણુરશ્વતરો રમ્ભા સૂર્ય્યવર્ચ્ચાશ્ચ સત્યજિત્ 58.

વિષ્ણુ, અશ્વતર, રંભા, સૂર્યવર્ચા અને સત્યજિત,

સવિતુર્મણ્ડલે બ્રહ્મન્વિષ્ણુશક્ત્યુપબૃંહિતાઃ 58.

સવિતાનું મંડળ, બ્રાહ્મણ, તેમાં વિષ્ણુશક્તિથી યુક્ત છે.

નૃત્યન્ત્યોઽપ્સરસો યાન્તિ સૂર્ય્યસ્યાનુનિશાચરાઃ 58.

અપ્સરાઓ નૃત્ય કરે છે અને રાત્રે સૂર્યના પીછે ચાલે છે.

બાલખિલ્યાસ્તથૈવૈનં પરિવાર્ય્ય સમાસતે 58.

બાલખિલ્ય પણ તેને ઘેરીને પાસે રહે છે.

વામદક્ષિણતો યુક્તા દશ તેન ચરત્યસૌ 58.

દસ-દસ ડાબી અને જમણી બાજુએ જોડાયેલા છે, એ રીતે એ ચાલે છે.

પિશંગેસ્તુરગૈર્યુક્તઃ સોઽષ્ટાભિર્વાયુવેગિભિઃ 58.

પિશંગના ઘોડાઓ, આઠ, વાયુ જેવી ઝડપથી જોડાયેલા છે.

સોપાસઙ્ગપતાકસ્તુ શુક્રસ્યાપિ રથો મહાન્ 58.

શુક્રનો મહાન રથ સહાયકો અને ધ્વજાવાળા છે.

અષ્ટાશ્વઃ કાઞ્ચનઃ શ્રીમાન્ ભૌમસ્યાપિ રથો મહાન્ ॥ 58.

ભૌમનો મહાન રથ સુવર્ણમય, તેજસ્વી અને આઠ ઘોડાઓથી જોડાયેલો છે.

પદ્મરાગારુણૈરશ્વૈઃ સંયુક્તો વહ્નિસંભવૈઃ 58.

તે રથ પદ્મરાગ જેવા લાલ અને અગ્નિથી ઉત્પન્ન ઘોડાઓથી જોડાયેલો છે.

તિષ્ઠંસ્તિષ્ઠતિ વર્ષં વૈ રાશૌરાશૌ બૃહસ્પતિઃ 58.

બૃહસ્પતિ દરેક રાશિમાં એક વર્ષ સુધી રહે છે.

સમારુહ્ય શનૈર્યાતિ મન્દગામી શનૈશ્ચરઃ 58.

શનૈશ્ચર ધીમે ધીમે ચઢે છે અને ધીરે ધીરે આગળ વધે છે.

સકૃદ્યક્તાસ્તુ ભૂતેશબહન્ત્યવિરતં શિવ 58.

હે શિવ, જે લોકોએ એકવાર પણ યજ્ઞ કર્યો છે, તેમને ફરી ક્યારેય ભૂતોના ઇશ્વરોનો ભય રહેતો નથી.

પલાલધૂમવર્ણાભા લાક્ષારસનિભારુણાઃ 58.

તેઓનાં શરીરનો તેજ વાવડના ધૂમાડા જેવો પીળો અને લાકડાની લાલાઈ જેવો લાલ હોય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશનિરૂપણં નામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશનું વર્ણન' નામે અડપપંચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

(અથ જ્યોતિઃ શાસ્ત્રમ્) જ્યોતિશ્ચક્રં ભુવો માનમુક્ત્વા પ્રોવાચ કેશવઃ 59.

(હવે જ્યોતિષ શાસ્ત્ર શરૂ થાય છે) પૃથ્વીનો માપ સમજાવીને પછી કેશવે વાત ચાલુ રાખી.

કૃત્તિકાસ્ત્વગ્નિદેવત્યા રોહિણ્યો બ્રહ્મણઃ સ્મૃતાઃ 59.

કૃત્તિકા તારાનું અધિષ્ઠાન અગ્નિ છે અને રોહિણીનું બ્રહ્મા છે એમ કહેવાય છે.

પુનર્વસુસ્તથાદિત્યસ્તિષ્યશ્ચ ગુરુદૈવતઃ 59.

પુનર્વસુનું અધિષ્ઠાન અદિતિ છે અને તિષ્યનું ગુરુ દેવ છે.

ભાગ્યાશ્ચ પૂર્વફલ્ગુન્ય અર્ય્યમા ચ તથોત્તરઃ 59.

પૂર્વફલ્ગુની તારાઓના દેવ ભાગ છે અને ઉત્તરફલ્ગુનીના આર્યમા છે.

સ્વાતી ચ વાયુદેવત્યા નક્ષત્રં પરિકીર્ત્તિતમ્ 59.

સ્વાતી તારાનું અધિષ્ઠાન વાયુ દેવ છે એમ કહેવાયું છે.

મૈત્રમૃક્ષમનૂરાધા જ્યેષ્ઠા શાક્રં પ્રકીર્ત્તિતમ્ 59.

મૈત્ર દેવ અનુરાધા તારાનું અધિષ્ઠાન છે અને જ્યેષ્ઠાનું શક્ર છે.

આપ્યાસ્ત્વાષાઢપૂર્વાસ્તુ ઉત્તરા વૈશ્વદેવતાઃ 59.

પૂર્વા અને ઉત્તર આષાઢા બંને તારાઓનું અધિષ્ઠાન વિશ્વદેવો છે.

વાસવસ્તુ તથા ઋક્ષં ધનિષ્ઠા પ્રોચ્યતે બુધૈઃ 59.

ધનિષ્ઠા તારાનું અધિષ્ઠાન વાસવ છે એમ વિદ્વાનો કહે છે.

આજં ભાદ્રપદા પૂર્વા અહિર્બ્રુધ્ન્યસ્તથોત્તરા 59.

પૂર્વભાદ્રપદાનું અધિષ્ઠાન અજ એકપાદ છે અને ઉત્તરભાદ્રપદાનું અહિર્બુધ્ન્ય છે.

ભરણ્યૃક્ષં તથા યામ્યં પ્રોક્તાસ્તે ઋક્ષદેવતાઃ 59.

ભરણિ તારાનું અધિષ્ઠાન યમ છે; આ રીતે તારાઓના દેવતાઓ જણાવ્યા.

માહેશ્વરી ચોત્તરે ચ દ્વિતીયા દશામીતિથૌ 59.

ઉત્તર દિશામાં દસમી તિથિના બીજા ભાગે માહેશ્વરીનો વાસ છે.