ગરુડપુરાણમ્

પઞ્ચાન્યાનિ તુ સાર્દ્ધાનિ સ્યન્દનસ્ય વૃષધ્વજ 58.

હે વૃષધ્વજ, રથમાં પાંચ અડધી વધુ વસ્તુઓ છે.

હ્રસ્વોઽક્ષસ્તદ્યુગાર્દ્ધેન ધ્રુવાધારે રથસ્ય વૈ 58.

રથની ધુરા અડધી યુગ જેટલી નાની છે અને ધ્રુવ સ્થાને છે.

ગાયત્ત્રી સબૃહત્યુષ્ણિગ્જગતીત્રિષ્ટુબેવ ચ 58.

ગાયત્રી, બૃહતી, ઉષ્ણિક, જગતી અને તૃષ્ટુપ પણ છે.

ધાતા ક્રતુસ્થલા ચૈવ પુલસ્ત્યો વાસુકિસ્તથા 58.

ધાતા, ક્રતુ, સ્થલા, પુલસ્ત્ય અને વાસુકિ પણ છે.

અર્ય્યમા પુલહશ્ચૈવ રથૌજાઃ પુઞ્જિકસ્થલા 58.

અર્યમા, પુલહ, રથની શક્તિ અને પુંજિકસ્થલા પણ છે.

મિત્રોઽત્રિસ્તક્ષકો રક્ષઃ પૌરુષેયોઽથ મેનકા 58.

મિત્ર, અત્રી, તક્ષક, રક્ષ, પૌરુષેય અને મેનકા પણ છે.

વરુણો વસિષ્ઠો રમ્ભા સહજન્યા કુહુર્બુધઃ । 58.

વરुण, વસિષ્ઠ, રંભા, સહજન્યા, કુહૂ અને બુધ પણ છે.

ઇન્દ્રો વિશ્વાવસુઃ સ્ત્રોત(શ્રોત્ર) એલાપત્રસ્તથાઙ્ગિરાઃ 58.

ઇન્દ્ર, વિશ્વાવસુ, શ્રોત્ર, એલાપત્ર અને અંગિરા,

વિવસ્વાનુગ્રસેનશ્ચ ભૃગુરાપૂરણસ્તથા 58.

વિવસ્વાન, ઉગ્રસેન, ભૃગુ અને અપૂરણ,

પૂષા ચ સુરુચિર્ધાતા ગૌતમોઽથ ધનઞ્જયઃ 58.

પૂષા, સુરુચિ, ધાતા, ગૌતમ અને ધનંજય,

વિશ્વાવસુર્ભરદ્વાજઃ પર્જન્યૈરાવતૌ તદા 58.

વિશ્વાવસુ, ભરદ્વાજ, પર્જન્ય અને ઐરાવત,

અંશુશ્ચ કાશ્યપસ્તાર્ક્ષ્યો મહાપદ્મસ્તથોર્વશી 58.

અંશુ, કાશ્યપ, તાર્ક્ષ્ય, મહાપદ્મ અને ઉર્વશી,

ક્રતુર્ભર્ગસ્તથોર્ણાયુઃ સ્ફૂર્જઃ કર્કોટકસ્તથા પૌષમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે ॥ 58.

ક્રતુ, ભર્ગ, ઉર્ણાયુ, સ્પૂર્જ અને કર્કોટક—આ સાતે પૌષ મહિનામાં સૂર્યમંડળમાં વસે છે.

ત્વષ્ટાથ જમદગ્નિશ્ચ કમ્બલોઽથ તિલોત્તમા માઘમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે ॥ 58.

ત્વષ્ટા, જમદગ્નિ, કમ્બલ અને તિલોત્તમા—આ સાતે માઘ મહિનામાં સૂર્યમંડળમાં વસે છે.

વિષ્ણુરશ્વતરો રમ્ભા સૂર્ય્યવર્ચ્ચાશ્ચ સત્યજિત્ 58.

વિષ્ણુ, અશ્વતર, રંભા, સૂર્યવર્ચા અને સત્યજિત,

સવિતુર્મણ્ડલે બ્રહ્મન્વિષ્ણુશક્ત્યુપબૃંહિતાઃ 58.

સવિતાનું મંડળ, બ્રાહ્મણ, તેમાં વિષ્ણુશક્તિથી યુક્ત છે.

નૃત્યન્ત્યોઽપ્સરસો યાન્તિ સૂર્ય્યસ્યાનુનિશાચરાઃ 58.

અપ્સરાઓ નૃત્ય કરે છે અને રાત્રે સૂર્યના પીછે ચાલે છે.

બાલખિલ્યાસ્તથૈવૈનં પરિવાર્ય્ય સમાસતે 58.

બાલખિલ્ય પણ તેને ઘેરીને પાસે રહે છે.

વામદક્ષિણતો યુક્તા દશ તેન ચરત્યસૌ 58.

દસ-દસ ડાબી અને જમણી બાજુએ જોડાયેલા છે, એ રીતે એ ચાલે છે.

પિશંગેસ્તુરગૈર્યુક્તઃ સોઽષ્ટાભિર્વાયુવેગિભિઃ 58.

પિશંગના ઘોડાઓ, આઠ, વાયુ જેવી ઝડપથી જોડાયેલા છે.

સોપાસઙ્ગપતાકસ્તુ શુક્રસ્યાપિ રથો મહાન્ 58.

શુક્રનો મહાન રથ સહાયકો અને ધ્વજાવાળા છે.

અષ્ટાશ્વઃ કાઞ્ચનઃ શ્રીમાન્ ભૌમસ્યાપિ રથો મહાન્ ॥ 58.

ભૌમનો મહાન રથ સુવર્ણમય, તેજસ્વી અને આઠ ઘોડાઓથી જોડાયેલો છે.

પદ્મરાગારુણૈરશ્વૈઃ સંયુક્તો વહ્નિસંભવૈઃ 58.

તે રથ પદ્મરાગ જેવા લાલ અને અગ્નિથી ઉત્પન્ન ઘોડાઓથી જોડાયેલો છે.

તિષ્ઠંસ્તિષ્ઠતિ વર્ષં વૈ રાશૌરાશૌ બૃહસ્પતિઃ 58.

બૃહસ્પતિ દરેક રાશિમાં એક વર્ષ સુધી રહે છે.

સમારુહ્ય શનૈર્યાતિ મન્દગામી શનૈશ્ચરઃ 58.

શનૈશ્ચર ધીમે ધીમે ચઢે છે અને ધીરે ધીરે આગળ વધે છે.

સકૃદ્યક્તાસ્તુ ભૂતેશબહન્ત્યવિરતં શિવ 58.

હે શિવ, જે લોકોએ એકવાર પણ યજ્ઞ કર્યો છે, તેમને ફરી ક્યારેય ભૂતોના ઇશ્વરોનો ભય રહેતો નથી.

પલાલધૂમવર્ણાભા લાક્ષારસનિભારુણાઃ 58.

તેઓનાં શરીરનો તેજ વાવડના ધૂમાડા જેવો પીળો અને લાકડાની લાલાઈ જેવો લાલ હોય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશનિરૂપણં નામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશનું વર્ણન' નામે અડપપંચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

(અથ જ્યોતિઃ શાસ્ત્રમ્) જ્યોતિશ્ચક્રં ભુવો માનમુક્ત્વા પ્રોવાચ કેશવઃ 59.

(હવે જ્યોતિષ શાસ્ત્ર શરૂ થાય છે) પૃથ્વીનો માપ સમજાવીને પછી કેશવે વાત ચાલુ રાખી.