ગરુડપુરાણમ્

અસિપત્રવનઃ કૃષ્ણો નાનાભક્ષશ્ચ દારુણઃ 57.

કાળાં તીક્ષ્ણ પાંદડાવાળાં વૃક્ષોનું ભયાનક જંગલ, જેમાં અનેક પ્રકારના ભયાનક ભોજન છે.

સંદંશઃ કૃષ્ણસૂત્રશ્ચ તમશ્ચાવીચિરેવ ચ 57.

લોખંડની સંકળી, કાળી દોરી અને અવીચિ નામની ઘોર અંધકારમય નરક.

પાપિનસ્તેષુ પચ્યન્તે વિષશસ્ત્રાગ્નિદાયિનઃ 57.

ત્યાં પાપી લોકો ઉકાળવામાં આવે છે, જેમણે બીજાને ઝેર, શસ્ત્ર કે અગ્નિ આપ્યો હોય.

વારિવહ્ન્યનિલાકાશૈર્વૃતં ભૂતાદિના ચ તત્ 57.

આ જગ્યા પાણી, અગ્નિ, પવન, આકાશ અને વિવિધ જીવોથી ઘેરાયેલ છે.

અણ્ડં દશગુણં વ્યાપ્તં નારાયણઃ સ્થિતઃ ॥ 57.

આ અંડકોષ દસગણો વ્યાપેલો છે અને તેમાં નારાયણ નિવાસ કરે છે.

ઇતિ ગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશગતાપાતલનરકાદિનિરૂપણં નામ સપ્તપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે ગારુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશ, પાતાળ, નરક વગેરેનું વર્ણન' નામના સત્તાવનમા અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

વક્ષ્યે પ્રમાણસંસ્થાને સૂર્ય્યાદીનાં શ્રૃણુષ્વ મે 58.

હું તને સૂર્યાદિ ગ્રહોની માપ અને સ્થાન સમજાવીશ, મારા શબ્દો ધ્યાનથી સાંભળ.

ઈશાદણ્ડસ્તથૈવાસ્ય દ્વિગુણો વૃષભધ્વજ 58.

હે વૃષધ્વજ, ભગવાનની દંડ પણ એના કરતાં બે ગણી લાંબી છે.

યોજનાનાં તુ તસ્યાક્ષસ્તત્ર ચક્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્ 58.

તેના રથનું ધુરા યોજનમાં માપવામાં આવે છે અને ત્યાં જ ચક્ર સ્થાપિત છે.

સંવત્સરમયે કૃત્સ્નં કાલચક્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્ 58.

સમગ્ર સમયચક્ર, જે વર્ષોથી બનેલું છે, ત્યાં જ સ્થાપિત છે.

પઞ્ચાન્યાનિ તુ સાર્દ્ધાનિ સ્યન્દનસ્ય વૃષધ્વજ 58.

હે વૃષધ્વજ, રથમાં પાંચ અડધી વધુ વસ્તુઓ છે.

હ્રસ્વોઽક્ષસ્તદ્યુગાર્દ્ધેન ધ્રુવાધારે રથસ્ય વૈ 58.

રથની ધુરા અડધી યુગ જેટલી નાની છે અને ધ્રુવ સ્થાને છે.

ગાયત્ત્રી સબૃહત્યુષ્ણિગ્જગતીત્રિષ્ટુબેવ ચ 58.

ગાયત્રી, બૃહતી, ઉષ્ણિક, જગતી અને તૃષ્ટુપ પણ છે.

ધાતા ક્રતુસ્થલા ચૈવ પુલસ્ત્યો વાસુકિસ્તથા 58.

ધાતા, ક્રતુ, સ્થલા, પુલસ્ત્ય અને વાસુકિ પણ છે.

અર્ય્યમા પુલહશ્ચૈવ રથૌજાઃ પુઞ્જિકસ્થલા 58.

અર્યમા, પુલહ, રથની શક્તિ અને પુંજિકસ્થલા પણ છે.

મિત્રોઽત્રિસ્તક્ષકો રક્ષઃ પૌરુષેયોઽથ મેનકા 58.

મિત્ર, અત્રી, તક્ષક, રક્ષ, પૌરુષેય અને મેનકા પણ છે.

વરુણો વસિષ્ઠો રમ્ભા સહજન્યા કુહુર્બુધઃ । 58.

વરुण, વસિષ્ઠ, રંભા, સહજન્યા, કુહૂ અને બુધ પણ છે.

ઇન્દ્રો વિશ્વાવસુઃ સ્ત્રોત(શ્રોત્ર) એલાપત્રસ્તથાઙ્ગિરાઃ 58.

ઇન્દ્ર, વિશ્વાવસુ, શ્રોત્ર, એલાપત્ર અને અંગિરા,

વિવસ્વાનુગ્રસેનશ્ચ ભૃગુરાપૂરણસ્તથા 58.

વિવસ્વાન, ઉગ્રસેન, ભૃગુ અને અપૂરણ,

પૂષા ચ સુરુચિર્ધાતા ગૌતમોઽથ ધનઞ્જયઃ 58.

પૂષા, સુરુચિ, ધાતા, ગૌતમ અને ધનંજય,

વિશ્વાવસુર્ભરદ્વાજઃ પર્જન્યૈરાવતૌ તદા 58.

વિશ્વાવસુ, ભરદ્વાજ, પર્જન્ય અને ઐરાવત,

અંશુશ્ચ કાશ્યપસ્તાર્ક્ષ્યો મહાપદ્મસ્તથોર્વશી 58.

અંશુ, કાશ્યપ, તાર્ક્ષ્ય, મહાપદ્મ અને ઉર્વશી,

ક્રતુર્ભર્ગસ્તથોર્ણાયુઃ સ્ફૂર્જઃ કર્કોટકસ્તથા પૌષમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે ॥ 58.

ક્રતુ, ભર્ગ, ઉર્ણાયુ, સ્પૂર્જ અને કર્કોટક—આ સાતે પૌષ મહિનામાં સૂર્યમંડળમાં વસે છે.

ત્વષ્ટાથ જમદગ્નિશ્ચ કમ્બલોઽથ તિલોત્તમા માઘમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે ॥ 58.

ત્વષ્ટા, જમદગ્નિ, કમ્બલ અને તિલોત્તમા—આ સાતે માઘ મહિનામાં સૂર્યમંડળમાં વસે છે.

વિષ્ણુરશ્વતરો રમ્ભા સૂર્ય્યવર્ચ્ચાશ્ચ સત્યજિત્ 58.

વિષ્ણુ, અશ્વતર, રંભા, સૂર્યવર્ચા અને સત્યજિત,

સવિતુર્મણ્ડલે બ્રહ્મન્વિષ્ણુશક્ત્યુપબૃંહિતાઃ 58.

સવિતાનું મંડળ, બ્રાહ્મણ, તેમાં વિષ્ણુશક્તિથી યુક્ત છે.

નૃત્યન્ત્યોઽપ્સરસો યાન્તિ સૂર્ય્યસ્યાનુનિશાચરાઃ 58.

અપ્સરાઓ નૃત્ય કરે છે અને રાત્રે સૂર્યના પીછે ચાલે છે.

બાલખિલ્યાસ્તથૈવૈનં પરિવાર્ય્ય સમાસતે 58.

બાલખિલ્ય પણ તેને ઘેરીને પાસે રહે છે.

વામદક્ષિણતો યુક્તા દશ તેન ચરત્યસૌ 58.

દસ-દસ ડાબી અને જમણી બાજુએ જોડાયેલા છે, એ રીતે એ ચાલે છે.