ગરુડપુરાણમ્

શબલાત્પુષ્કરેશાચ્ચ મહાવીરશ્ચ ધાતકિઃ 56.

શબલા અને પુષ્કરેશામાંથી મહાવીર અને ધાતકી ઉત્પન્ન થયા.

યોજનાનાં સહસ્ત્રાણિ ઊર્દ્ધ્વં પઞ્ચાશદુચ્છ્રિતઃ 56.

તે પચાસ હજાર યોજન ઊંચું ઊભું છે.

સ્વાદૂદકેનોદધિના પુષ્કરઃ પરિવેષ્ટિતઃ 56.

પુષ્કર મીઠા પાણીના મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે.

દ્વિગુણા કાઞ્ચની ભૂમિઃ સર્વજન્તુવિવર્જિતા તમસા પર્વતો વ્યાપ્તસ્તમોઽપ્યણ્ડકટાહતઃ ॥ 56.

સુવર્ણ ભૂમિ બે ગણી પહોળી છે, ત્યાં કોઈ જીવ નથી; પર્વત અંધકારથી ઢંકાયેલો છે અને એ અંધકાર બ્રહ્માંડના આવરણથી ઘેરાયેલો છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશવર્ણનં નામ ષટ્પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશ વર્ણન' નામના છપંચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

સપ્તતિસ્તુ સહસ્ત્રાણિ ભૂમ્યુચ્છ્રાયોઽપિ કથ્યતે 57.

પૃથ્વીની ઊંચાઈ પણ સત્તર હજાર યોજન જેટલી કહેવાય છે.

અતલં વિતલં ચૈવ નિતલં ચ ગભસ્તિમત્ 57.

અતલ, વિતલ, નિતલ અને ગભસ્તિમાન.

કૃષ્ણા શુક્લારુણા પીતા શર્કરા શૈલકાઞ્ચના 57.

કાળો, સફેદ, લાલ, પીળો, કંકર, પર્વત અને સોનું.

રૌદ્રે તુ પુષ્કરદ્વીપે નરકાઃ સન્તિ તાઞ્છૃણુ 57.

ભયાનક પુષ્કરદ્વીપમાં નરકો છે—એ સાંભળ.

મહાજ્વાલસ્તપ્તકુમ્ભો લવણોઽથિ વિમોહિતઃ 57.

મોટો અગ્નિથી તપેલો મીઠું ભરેલો હાંડો, જે મનને ભુલાવી દે છે.

અસિપત્રવનઃ કૃષ્ણો નાનાભક્ષશ્ચ દારુણઃ 57.

કાળાં તીક્ષ્ણ પાંદડાવાળાં વૃક્ષોનું ભયાનક જંગલ, જેમાં અનેક પ્રકારના ભયાનક ભોજન છે.

સંદંશઃ કૃષ્ણસૂત્રશ્ચ તમશ્ચાવીચિરેવ ચ 57.

લોખંડની સંકળી, કાળી દોરી અને અવીચિ નામની ઘોર અંધકારમય નરક.

પાપિનસ્તેષુ પચ્યન્તે વિષશસ્ત્રાગ્નિદાયિનઃ 57.

ત્યાં પાપી લોકો ઉકાળવામાં આવે છે, જેમણે બીજાને ઝેર, શસ્ત્ર કે અગ્નિ આપ્યો હોય.

વારિવહ્ન્યનિલાકાશૈર્વૃતં ભૂતાદિના ચ તત્ 57.

આ જગ્યા પાણી, અગ્નિ, પવન, આકાશ અને વિવિધ જીવોથી ઘેરાયેલ છે.

અણ્ડં દશગુણં વ્યાપ્તં નારાયણઃ સ્થિતઃ ॥ 57.

આ અંડકોષ દસગણો વ્યાપેલો છે અને તેમાં નારાયણ નિવાસ કરે છે.

ઇતિ ગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશગતાપાતલનરકાદિનિરૂપણં નામ સપ્તપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે ગારુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશ, પાતાળ, નરક વગેરેનું વર્ણન' નામના સત્તાવનમા અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

વક્ષ્યે પ્રમાણસંસ્થાને સૂર્ય્યાદીનાં શ્રૃણુષ્વ મે 58.

હું તને સૂર્યાદિ ગ્રહોની માપ અને સ્થાન સમજાવીશ, મારા શબ્દો ધ્યાનથી સાંભળ.

ઈશાદણ્ડસ્તથૈવાસ્ય દ્વિગુણો વૃષભધ્વજ 58.

હે વૃષધ્વજ, ભગવાનની દંડ પણ એના કરતાં બે ગણી લાંબી છે.

યોજનાનાં તુ તસ્યાક્ષસ્તત્ર ચક્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્ 58.

તેના રથનું ધુરા યોજનમાં માપવામાં આવે છે અને ત્યાં જ ચક્ર સ્થાપિત છે.

સંવત્સરમયે કૃત્સ્નં કાલચક્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્ 58.

સમગ્ર સમયચક્ર, જે વર્ષોથી બનેલું છે, ત્યાં જ સ્થાપિત છે.

પઞ્ચાન્યાનિ તુ સાર્દ્ધાનિ સ્યન્દનસ્ય વૃષધ્વજ 58.

હે વૃષધ્વજ, રથમાં પાંચ અડધી વધુ વસ્તુઓ છે.

હ્રસ્વોઽક્ષસ્તદ્યુગાર્દ્ધેન ધ્રુવાધારે રથસ્ય વૈ 58.

રથની ધુરા અડધી યુગ જેટલી નાની છે અને ધ્રુવ સ્થાને છે.

ગાયત્ત્રી સબૃહત્યુષ્ણિગ્જગતીત્રિષ્ટુબેવ ચ 58.

ગાયત્રી, બૃહતી, ઉષ્ણિક, જગતી અને તૃષ્ટુપ પણ છે.

ધાતા ક્રતુસ્થલા ચૈવ પુલસ્ત્યો વાસુકિસ્તથા 58.

ધાતા, ક્રતુ, સ્થલા, પુલસ્ત્ય અને વાસુકિ પણ છે.

અર્ય્યમા પુલહશ્ચૈવ રથૌજાઃ પુઞ્જિકસ્થલા 58.

અર્યમા, પુલહ, રથની શક્તિ અને પુંજિકસ્થલા પણ છે.

મિત્રોઽત્રિસ્તક્ષકો રક્ષઃ પૌરુષેયોઽથ મેનકા 58.

મિત્ર, અત્રી, તક્ષક, રક્ષ, પૌરુષેય અને મેનકા પણ છે.

વરુણો વસિષ્ઠો રમ્ભા સહજન્યા કુહુર્બુધઃ । 58.

વરुण, વસિષ્ઠ, રંભા, સહજન્યા, કુહૂ અને બુધ પણ છે.

ઇન્દ્રો વિશ્વાવસુઃ સ્ત્રોત(શ્રોત્ર) એલાપત્રસ્તથાઙ્ગિરાઃ 58.

ઇન્દ્ર, વિશ્વાવસુ, શ્રોત્ર, એલાપત્ર અને અંગિરા,

વિવસ્વાનુગ્રસેનશ્ચ ભૃગુરાપૂરણસ્તથા 58.

વિવસ્વાન, ઉગ્રસેન, ભૃગુ અને અપૂરણ,