ગરુડપુરાણમ્

લમ્બ (મ્પા) કા સ્તનનાગાશ્ચ માદ્રગાન્ધારબાહ્લિકાઃ 55.

લંબ, સ્તનનાગ, માદ્ર, ગાંધાર અને બાહ્લિક લોકો,

ત્રિગર્ત્તનીલકોલાત (ભ) બ્રહ્મપુત્રાઃ સટઙ્કણાઃ 55.

ત્રિગર્ત, નિલ, કોલ, બ્રહ્મપુત્ર અને સટંકણ લોકો,

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશવર્ણનં નામ પઞ્ચપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશ વર્ણન' નામે પચપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

સપ્ત મેધાતિથેઃ પુત્રાઃ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરસ્ય ચ 56.

પ્લક્ષદ્વીપના રાજા મેધાતિથિના સાત પુત્રો હતા,

સુખોદયસ્તથા નન્દઃ શિવઃ ક્ષેમક એવ ચ 56.

સુખોદય, નંદ, શિવ અને ક્ષેમક,

ગોમેદશ્ચૈવ ચન્દ્રશ્ચ નારદો દુન્દુભિસ્તથા 56.

ગોમેદ, ચંદ્ર, નારદ અને ડુંડુભિ પણ,

અનુતપ્તા શિખી ચૈવ વિપાશા ત્રિદિવા ક્રમુઃ 56.

અનુતપ્ત અને શિખી તથા વિપાશા, એ બધા ક્રમશઃ સ્વર્ગે ગયા.

વપુષ્માન્શાલ્મલસ્યેશસ્તત્સુતા વર્ષનામકાઃ 56.

શાલમલદ્વીપના રાજા વપુષ્માનના પુત્રોના નામ પણ પ્રદેશોના નામ પર હતા.

વૈદ્યુતો માનસશ્ચૈવ સપ્રભશાચપિ સપ્તમઃ 56.

વૈદ્યુત, માનસ અને સપ્રભાસા એ સાતમા હતા.

ક્રૌઞ્ચઃ કકુદ્માન્હ્યેતે વૈ ગિરયઃ સરિતસ્ત્વિમાઃ 56.

ક્રૌંચ અને કકુદ્માન એ પર્વતો છે અને આ નદીઓ છે.

વિધૃતિઃ સપ્તમી તાસાં સ્મૃતાઃ પાપપ્રશાન્તિદાઃ 56.

વિધૃતિ એ સાતમી ગણાય છે, જે પાપ શાંત કરે છે.

ઉદ્ભિદો વેણુમાંશ્ચૈવ દ્વૈરથો લમ્બનો ધૃતિઃ 56.

ઉદ્ભિદ, વેણુમાન, દ્વૈરથ, લંબન અને ધૃતિ.

વિદ્રુમો હેમશૈલશ્ચ દ્યુતિમાન્પુષ્પવાંસ્તથા 56.

વિદ્રુમ, હેમશૈલ, દ્યુતિમાન અને પુષ્પવાન.

ધૂતપાપા શિવા ચૈવ પવિત્રા સન્મતિસ્તથા 56.

ધૂતપાપા, શિવા, પવિત્રા અને સન્મતિ.

ક્રૌઞ્ચદ્વીપે દ્યુતિમતઃ પુત્રાઃ સપ્ત મહાત્મનઃ 56.

ક્રૌંચદ્વીપમાં મહાન આત્માવાળા દ્યુતિમાનના સાત પુત્રો છે.

મુનિશ્ચ દુન્દુભિશ્ચૈવ સપ્તૈતે તત્સુતા હર 56.

મુનિ અને દુન્દુભિ—આ સાતેય હરાના પુત્રો છે.

દિવાવૃત્પઞ્ચમશ્ચાન્યો દુન્દુભિઃ પુણ્ડરીકવાન્ 56.

પાંચમો બીજો દીવાવૃત છે; દુન્દુભિ પુંડરીકવાન છે.

ખ્યાતિશ્ચ પુણ્ડરીકા ચ સપ્તૈતા વર્ષનિમ્નગાઃ 56.

ખ્યાતિ અને પુંડરીકા—આ સાતે એ દેશમાં વહેતી નદીઓ છે.

જલદ્શ્ચ કુમારશ્ચ સુકુમારોરુણી બકઃ 56.

જલદ, કુમાર, સુકુમાર, ઓરુણી અને બક.

સુકુમારી કુમારી ચ નલિની ધેનુકા ચ યા 56.

સુકુમારી, કુમારી, નલિની અને ધેનુકા.

શબલાત્પુષ્કરેશાચ્ચ મહાવીરશ્ચ ધાતકિઃ 56.

શબલા અને પુષ્કરેશામાંથી મહાવીર અને ધાતકી ઉત્પન્ન થયા.

યોજનાનાં સહસ્ત્રાણિ ઊર્દ્ધ્વં પઞ્ચાશદુચ્છ્રિતઃ 56.

તે પચાસ હજાર યોજન ઊંચું ઊભું છે.

સ્વાદૂદકેનોદધિના પુષ્કરઃ પરિવેષ્ટિતઃ 56.

પુષ્કર મીઠા પાણીના મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે.

દ્વિગુણા કાઞ્ચની ભૂમિઃ સર્વજન્તુવિવર્જિતા તમસા પર્વતો વ્યાપ્તસ્તમોઽપ્યણ્ડકટાહતઃ ॥ 56.

સુવર્ણ ભૂમિ બે ગણી પહોળી છે, ત્યાં કોઈ જીવ નથી; પર્વત અંધકારથી ઢંકાયેલો છે અને એ અંધકાર બ્રહ્માંડના આવરણથી ઘેરાયેલો છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશવર્ણનં નામ ષટ્પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશ વર્ણન' નામના છપંચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

સપ્તતિસ્તુ સહસ્ત્રાણિ ભૂમ્યુચ્છ્રાયોઽપિ કથ્યતે 57.

પૃથ્વીની ઊંચાઈ પણ સત્તર હજાર યોજન જેટલી કહેવાય છે.

અતલં વિતલં ચૈવ નિતલં ચ ગભસ્તિમત્ 57.

અતલ, વિતલ, નિતલ અને ગભસ્તિમાન.

કૃષ્ણા શુક્લારુણા પીતા શર્કરા શૈલકાઞ્ચના 57.

કાળો, સફેદ, લાલ, પીળો, કંકર, પર્વત અને સોનું.

રૌદ્રે તુ પુષ્કરદ્વીપે નરકાઃ સન્તિ તાઞ્છૃણુ 57.

ભયાનક પુષ્કરદ્વીપમાં નરકો છે—એ સાંભળ.