ગરુડપુરાણમ્

ત્વષ્ટા ત્વષ્ટુશ્ચ વિરજા રજસ્તસ્યાપ્યભૂત્સુતઃ 54.

ત્વષ્ટાનો પુત્ર ત્વષ્ટા હતો અને રાજસનો પુત્ર વિરાજ થયો.

ઇતિ શ્રાગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશવર્ણનોપયોગિપ્રિયવ્રતવંશનિરૂપણં નામ ચતુઃ પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ્ ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં, ભુવનકોશ વર્ણન માટે ઉપયોગી એવા પ્રિયવ્રત વંશના વર્ણનરૂપ ચોપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

મધ્યે ત્વિલાવૃતો વર્ષો ભદ્રાશ્વઃ પૂર્વતોઽદ્ભુતઃ 55.

મધ્યમાં ઇલાવૃત પ્રદેશ છે અને પૂર્વ તરફ અદ્ભુત ભદ્રાશ્વ છે.

તતઃ કિમ્પુરુષો વર્ષો મેરોર્દક્ષિણતઃ સ્મૃતઃ 55.

પછી મેરુના દક્ષિણ ભાગે કિમ્પુરુષ નામનું પ્રદેશ છે.

પશ્ચિમે કેતુમાલશ્ચ રમ્યકઃ પશ્ચિમોત્તરે 55.

પશ્ચિમ તરફ કેતુમાલ અને ઉત્તરપશ્ચિમમાં રામ્યક પ્રદેશ છે.

સિદ્ધિઃ સ્વાભાવિકી રુદ્ર ! વર્જયિત્વા તુ ભારતમ્ 55.

હે રુદ્ર! અહીં સૌમ્ય સફળતા સ્વાભાવિક છે, માત્ર ભારત ખંડને છોડીને.

નાગદ્વીપઃ કટાહશ્ચ સિંહલો વારુણસ્તથા 55.

અહીં નાગદ્વીપ, કટાહ, સિંહલ અને વારુણ પણ છે.

પૂર્વે કિરાતાસ્તસ્યાસ્તે પશ્ચિમે યવનાઃ સ્થિતાઃ 55.

એના પૂર્વે કિરાતો વસે છે અને પશ્ચિમે યવનો રહે છે.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્ત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચાન્તરવાસિનઃ 55.

અંદરના ભાગમાં બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર વસે છે.

વિન્ધ્યશ્ચ પારિયાત્રશ્ચ સપ્તાત્ર કુલપર્વતાઃ 55.

અહીં વિંધ્ય, પારિયાત્ર અને બીજા મળીને સાત મુખ્ય પર્વતો છે.

તાપી પયોષ્ણી સરયૂઃ કાવેરી ગોમતી તથા 55.

તાપી, પયોષ્ણી, સરયૂ, કાવેરી અને ગોમતી જેવી નદીઓ અહીં વહે છે.

કેતુમાલા તામ્રપર્ણો ચન્દ્રભાગા સરસ્વતી 55.

કેતુમાલા, તામ્રપર્ણી, ચંદ્રભાગા અને સરસ્વતી પણ નદીઓ છે.

વિદર્ભા ચ શતદ્રૂશ્ચ નદ્યઃ પાપહરાઃ શુભાઃ 55.

વિદર્ભ અને શતદ્રુ સહિત અનેક પવિત્ર નદીઓ પાપ દૂર કરતી શુભ છે.

પાઞ્ચાલાઃ કુરવો મત્સ્યા યૌધેયાઃ સપટચ્ચરાઃ 55.

પાંચાલ, કુરુ, મત્સ્ય, યૌધેય અને પટચ્ચર લોકો,

વૃષધ્વજ ! જનાઃ પાદ્માઃ સૂતમાગધચેદયઃ 55.

વૃષધ્વજ! પદ્મ, સૂત, મગધ અને ચેદિ લોકો,

કલિંગવંગપુણ્ડ્રાંગા વૈદર્ભા મૂલકાસ્તથા 55.

કળીંગ, વંગ, પુંડ્ર, અંગ, વૈદર્ભ અને મુલક લોકો,

પુલન્દાશ્મકજીમૂતનયરાષ્ટ્રનિવાસિનઃ 55.

પુલિંદ, અસ્મક, જીમૂત અને નય તથા રાષ્ટ્રના વાસીઓ,

અમ્બષ્ઠદ્રવિડા લાટાઃ કામ્બોજાઃ સ્ત્રીમુખાઃ શકાઃ 55.

અંબષ્ઠ, દ્રવિડ, લાટ, કામ્બોજ, સ્ત્રીમુખ અને શક લોકો,

સ્ત્રીરાજ્યાઃ સૈન્ધવા મ્લેચ્છા નાસ્તિ કા યવનાસ્તથા 55.

સ્ત્રીરાજ્ય, સૈંધવ, મ્લેચ્છ, નાસ્તિક અને યવન લોકો,

માણ્ડવ્યાશ્ચ તુષારાશ્ચ મૂલિકાશ્વમુખાઃ ખશાઃ 55.

માંડવ્ય, તુષાર, મુલિક, અશ્વમુખ અને ખશ લોકો,

લમ્બ (મ્પા) કા સ્તનનાગાશ્ચ માદ્રગાન્ધારબાહ્લિકાઃ 55.

લંબ, સ્તનનાગ, માદ્ર, ગાંધાર અને બાહ્લિક લોકો,

ત્રિગર્ત્તનીલકોલાત (ભ) બ્રહ્મપુત્રાઃ સટઙ્કણાઃ 55.

ત્રિગર્ત, નિલ, કોલ, બ્રહ્મપુત્ર અને સટંકણ લોકો,

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશવર્ણનં નામ પઞ્ચપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ભુવનકોશ વર્ણન' નામે પચપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

સપ્ત મેધાતિથેઃ પુત્રાઃ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરસ્ય ચ 56.

પ્લક્ષદ્વીપના રાજા મેધાતિથિના સાત પુત્રો હતા,

સુખોદયસ્તથા નન્દઃ શિવઃ ક્ષેમક એવ ચ 56.

સુખોદય, નંદ, શિવ અને ક્ષેમક,

ગોમેદશ્ચૈવ ચન્દ્રશ્ચ નારદો દુન્દુભિસ્તથા 56.

ગોમેદ, ચંદ્ર, નારદ અને ડુંડુભિ પણ,

અનુતપ્તા શિખી ચૈવ વિપાશા ત્રિદિવા ક્રમુઃ 56.

અનુતપ્ત અને શિખી તથા વિપાશા, એ બધા ક્રમશઃ સ્વર્ગે ગયા.

વપુષ્માન્શાલ્મલસ્યેશસ્તત્સુતા વર્ષનામકાઃ 56.

શાલમલદ્વીપના રાજા વપુષ્માનના પુત્રોના નામ પણ પ્રદેશોના નામ પર હતા.

વૈદ્યુતો માનસશ્ચૈવ સપ્રભશાચપિ સપ્તમઃ 56.

વૈદ્યુત, માનસ અને સપ્રભાસા એ સાતમા હતા.