ગરુડપુરાણમ્

ચતુરશીતિસાહસ્ત્રૈર્યોજનૈરસ્ય ચોચ્છ્રયઃ 54.

એની ઊંચાઈ ચોર્યાસી હજાર યોજન છે.

અધઃ ષોડશસાહસ્ત્રઃ કર્ણિકાકારસંસ્થિતઃ 54.

નીચે, તે સોળ હજાર યોજન છે અને કમળની કર્ણિકા જેવું ગોઠવાયેલું છે.

નીલઃ શ્વેતશ્ચ શ્રૃંગી ચ ઉત્તરે વર્ષપર્વતાઃ 54.

નીલ, શ્વેત અને શ્રૃંગી એ ઉત્તર તરફના પ્રદેશોના પર્વતો છે.

શઙ્કરાથ ન તેષ્વસ્તિ યુગાવસ્થા કથઞ્ચન 54.

શંકર, એમાં યુગોની કોઈ વિભાજના નથી.

નાભિઃ કિંપુરુષશ્ચૈવ હરિવર્ષમિલા વૃતઃ 54.

નાભિ, કિમ્પુરુષ અને હરિવર્ષ, એ બધાને ઇલાએ ઘેરી લીધાં છે.

કેતુમાલો નૃપસ્તેભ્યસ્તત્સંજ્ઞાન્ ખણ્ડકાન્દદૌ 54.

રાજા કેતુમાલે એ બધા પ્રદેશોને નામ આપ્યાં અને તે પ્રમાણે ભાગ પાડ્યા.

તત્પુત્રો ભરતો નામ શાલગ્રામે સ્થિતો વ્રતી 54.

તેમનો પુત્ર ભરત નામનો હતો, જે શાલગ્રામમાં રહેતો અને નિયમિત વ્રત ધારણ કરતો હતો.

ઇન્દ્રદ્યુમ્નશ્ચ તત્પુત્રઃ પરમેષ્ઠી તતઃ સ્મૃતઃ 54.

તેમનો પુત્ર ઇન્દ્રદ્યુમ્ન હતો, જેને પરમેષ્ઠી તરીકે પ્રસિદ્ધિ મળી હતી.

સુતસ્તસ્માદથૈ જાતઃ પ્રસ્તારસ્તત્સુતો વિભુઃ 54.

પછી તેમનો પુત્ર પ્રસ્તાર જન્મ્યો અને પ્રસ્તારનો પુત્ર વિભુ થયો.

નરો ગયસ્ય તનયસ્તત્પુત્રોભુદ્વિરાડગતઃ 54.

ગયાનો પુત્ર નર હતો, અને તેના પુત્ર વિરાડગત થયો.

ત્વષ્ટા ત્વષ્ટુશ્ચ વિરજા રજસ્તસ્યાપ્યભૂત્સુતઃ 54.

ત્વષ્ટાનો પુત્ર ત્વષ્ટા હતો અને રાજસનો પુત્ર વિરાજ થયો.

ઇતિ શ્રાગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશવર્ણનોપયોગિપ્રિયવ્રતવંશનિરૂપણં નામ ચતુઃ પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ્ ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં, ભુવનકોશ વર્ણન માટે ઉપયોગી એવા પ્રિયવ્રત વંશના વર્ણનરૂપ ચોપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

મધ્યે ત્વિલાવૃતો વર્ષો ભદ્રાશ્વઃ પૂર્વતોઽદ્ભુતઃ 55.

મધ્યમાં ઇલાવૃત પ્રદેશ છે અને પૂર્વ તરફ અદ્ભુત ભદ્રાશ્વ છે.

તતઃ કિમ્પુરુષો વર્ષો મેરોર્દક્ષિણતઃ સ્મૃતઃ 55.

પછી મેરુના દક્ષિણ ભાગે કિમ્પુરુષ નામનું પ્રદેશ છે.

પશ્ચિમે કેતુમાલશ્ચ રમ્યકઃ પશ્ચિમોત્તરે 55.

પશ્ચિમ તરફ કેતુમાલ અને ઉત્તરપશ્ચિમમાં રામ્યક પ્રદેશ છે.

સિદ્ધિઃ સ્વાભાવિકી રુદ્ર ! વર્જયિત્વા તુ ભારતમ્ 55.

હે રુદ્ર! અહીં સૌમ્ય સફળતા સ્વાભાવિક છે, માત્ર ભારત ખંડને છોડીને.

નાગદ્વીપઃ કટાહશ્ચ સિંહલો વારુણસ્તથા 55.

અહીં નાગદ્વીપ, કટાહ, સિંહલ અને વારુણ પણ છે.

પૂર્વે કિરાતાસ્તસ્યાસ્તે પશ્ચિમે યવનાઃ સ્થિતાઃ 55.

એના પૂર્વે કિરાતો વસે છે અને પશ્ચિમે યવનો રહે છે.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્ત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચાન્તરવાસિનઃ 55.

અંદરના ભાગમાં બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર વસે છે.

વિન્ધ્યશ્ચ પારિયાત્રશ્ચ સપ્તાત્ર કુલપર્વતાઃ 55.

અહીં વિંધ્ય, પારિયાત્ર અને બીજા મળીને સાત મુખ્ય પર્વતો છે.

તાપી પયોષ્ણી સરયૂઃ કાવેરી ગોમતી તથા 55.

તાપી, પયોષ્ણી, સરયૂ, કાવેરી અને ગોમતી જેવી નદીઓ અહીં વહે છે.

કેતુમાલા તામ્રપર્ણો ચન્દ્રભાગા સરસ્વતી 55.

કેતુમાલા, તામ્રપર્ણી, ચંદ્રભાગા અને સરસ્વતી પણ નદીઓ છે.

વિદર્ભા ચ શતદ્રૂશ્ચ નદ્યઃ પાપહરાઃ શુભાઃ 55.

વિદર્ભ અને શતદ્રુ સહિત અનેક પવિત્ર નદીઓ પાપ દૂર કરતી શુભ છે.

પાઞ્ચાલાઃ કુરવો મત્સ્યા યૌધેયાઃ સપટચ્ચરાઃ 55.

પાંચાલ, કુરુ, મત્સ્ય, યૌધેય અને પટચ્ચર લોકો,

વૃષધ્વજ ! જનાઃ પાદ્માઃ સૂતમાગધચેદયઃ 55.

વૃષધ્વજ! પદ્મ, સૂત, મગધ અને ચેદિ લોકો,

કલિંગવંગપુણ્ડ્રાંગા વૈદર્ભા મૂલકાસ્તથા 55.

કળીંગ, વંગ, પુંડ્ર, અંગ, વૈદર્ભ અને મુલક લોકો,

પુલન્દાશ્મકજીમૂતનયરાષ્ટ્રનિવાસિનઃ 55.

પુલિંદ, અસ્મક, જીમૂત અને નય તથા રાષ્ટ્રના વાસીઓ,

અમ્બષ્ઠદ્રવિડા લાટાઃ કામ્બોજાઃ સ્ત્રીમુખાઃ શકાઃ 55.

અંબષ્ઠ, દ્રવિડ, લાટ, કામ્બોજ, સ્ત્રીમુખ અને શક લોકો,

સ્ત્રીરાજ્યાઃ સૈન્ધવા મ્લેચ્છા નાસ્તિ કા યવનાસ્તથા 55.

સ્ત્રીરાજ્ય, સૈંધવ, મ્લેચ્છ, નાસ્તિક અને યવન લોકો,