ગરુડપુરાણમ્

હુત્વા સહસ્ત્રમેકૈકં દેવં શિરસિ કલ્પયેત્ 48.

દરેક દેવતાને હજાર આહુતિ આપ્યા પછી, તેમને શિરે સ્થાપિત કરવું.

શિરઃ સ્થાનેષુ જુહુયાદાવિશેચ્ચાપ્યનુક્રમાત્ 48.

માથાના સ્થળોએ હવન કરવું અને પછી ક્રમશઃ તેમાં પ્રવેશવું જોઈએ.

સ્વશાસ્ત્રવિહિતૈર્વાપિ ગાયત્ત્ર્યા વાથ તે દ્વિજાઃ 48.

કે તો, પોતાનાં શાસ્ત્રોમાં જે વિધિ જણાવેલી હોય, અથવા ગાયત્રીનો પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે, હે દ્વિજો.

એવં હોમવિધિં કૃત્વા ન્યસેન્મન્ત્રાંસ્તુ દેશિકઃ 48.

આ રીતે હવન વિધિ પૂરી કરીને, ગુરુએ મંત્રોનું સ્થાન આપવું જોઈએ.

અગ્ન આયાહિ જઙ્ઘે દ્વે શન્નોદેવીતિ જાનુની 48.

'અગ્નિ, આવો' બંને જાંઘ પર, અને 'દેવો અમને સુખ આપે' બંને ઘૂંટણ પર સ્થાપવું જોઈએ.

દીર્ઘાયુષ્ટ્વાય હૃદયે શ્રીશ્ચતે ગલકે ન્યસેત્ 48.

'દીર્ઘ આયુષ્ય' હૃદય પર, 'શ્રી' ગળા પર સ્થાપવું જોઈએ.

મૂર્દ્ધાભવ તથા મૂર્ધ્નિ આલગ્નાદ્ધોમમાચરેત્ 48.

'માથા થાઓ' એમ માથા પર પણ, અને પછી હવન કરવું જોઈએ.

વેદપુણ્યાહશબ્દેન પ્રાસાદાનાં પ્રદક્ષિણમ્ 48.

'વેદ', 'શુભ દિવસ' એવા શબ્દો ઉચ્ચારીને મંદિરોની પરિક્રમા કરવી.

દિક્પાલાન્સહ રત્નૈશ્ચ ધાતૂનૌષધયસ્તથા 48.

દિશાઓના રક્ષકો સાથે રત્નો, ધાતુઓ અને ઔષધિઓનું પણ સન્માન કરવું.

ન ગર્ભે સ્થાપયેદ્દેવં ન ગર્ભં તુ પરિત્યજેત્ 48.

ગર્ભમાં દેવતાની સ્થાપના ન કરવી, પણ ગર્ભને છોડી પણ ન દેવું.

તિલસ્ય તુષમાત્રં તુ ઉત્તરં કિઞ્ચિદાનયેત્ 48.

ઉત્તર દિશામાંથી થોડું તલનું છોડું લાવવું.

દેવસ્ય ત્વા સવિતુર્વઃ ષડ્‌ભ્યો વૈ વિન્યસેદ્ગુરુઃ 48.

ગુરુએ દેવતાને માટે સવિતાનું છગું મંત્ર સ્થાપવું.

ષડ્‌ભ્યો વિન્યસ્ય સિદ્ધાર્થં ધ્રુવાર્થૈરભિમન્ત્રયેત્ 48.

છગું મંત્ર સ્થાપ્યા પછી, સિદ્ધિ અને સ્થિરતા માટેના મંત્રોથી અભિમંત્રિત કરવું.

દીપધૂપસુગન્ધૈશ્ચ નૈવેદ્યૈશ્ચ પ્રપૂજયેત્ 48.

દીવો, ધૂપ, સુગંધિત વસ્તુઓ અને ભોજનના નૈવેદ્યથી પૂજા કરવી.

પાત્રં વસ્ત્રયુગં છત્રં તથા દિવ્યાઙ્ગુલીયકમ્ 48.

પાત્ર, કપડાંનું જોડું, છત્રી અને દિવ્ય અંગૂઠી પણ અર્પણ કરવી.

ચતુર્થી જુહુયાત્પશ્ચાદ્યજમાનઃ સમાહિતઃ 48.

પછી યજમાન એકાગ્રતાથી ચોથું હવન કરે.

નિષ્ક્રમ્ય બહિરાચાર્ય્યો દિક્પાલાનાં બલિં હરેત્ 48.

આચાર્ય બહાર જઈને દિશાઓના રક્ષકોને બલિ અર્પણ કરે.

યાગાન્તે કપિલાં દદ્યાદાચાર્ય્યાય ચ ચામરમ્ 48.

યજ્ઞના અંતે, ગુરુને એક કાપી ગાય અને ચામર આપવું.

વ્યજનં ગ્રામવસ્ત્રાદીન્સોપસ્કારં સુમણ્ડપમ્ યજમાનો વિમુક્તઃ સ્યાત્સ્થાપકસ્ય પ્રસાદતઃ ।। 48.

પંખો, ગામડાના કપડાં અને અન્ય ઉપકરણો, તેમજ સુંદર મંડપ પણ આપવો. સ્થાપકની કૃપાથી યજમાન મુક્ત થાય છે.

સર્ગાદિકૃદ્ધરિશ્ચૈવ પૂજ્યઃ સ્વાયમ્ભુવાદિભિઃ 49.

સૃષ્ટિના આરંભથી સર્જનહાર હરિ, સ્વાયંભુ અને અન્ય દેવતાઓ દ્વારા પૂજનીય છે.

યજનં યાજનં દાનં બ્રાહ્મણસ્ય પ્રતિગ્રહઃ 49.

બ્રાહ્મણ માટે યજ્ઞ કરવો, યજ્ઞ કરાવવો, દાન આપવું અને દાન સ્વીકારવું યોગ્ય છે.

દાનમધ્યયનં યજ્ઞો ધર્મઃ ક્ષત્ત્રિયવૈશ્યયોઃ 49.

ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય માટે દાન આપવું, અધ્યયન કરવું અને યજ્ઞ કરવો એ ધર્મ છે.

શુશ્રૂષૈવ દ્વિજાતીનાં શૂદ્રાણાં ધર્મસાધનમ્ 49.

શૂદ્રો માટે દ્વિજાતિઓની સેવા કરવી એ ધર્મ પ્રાપ્ત કરવાનો માર્ગ છે.

ભિક્ષાચર્ય્યાથ શુશ્રૂષા ગુરોઃ સ્વાધ્યાય એવ ચ 49.

ભિક્ષા માગવી, ગુરુની સેવા કરવી, ગુરુ પાસે અધ્યયન કરવું અને સ્વાધ્યાય પણ કરવો.

સર્વેષામાશ્રમાણાં ચ દ્વૈવિધ્યં તુ ચતુર્વિધમ્ 49.

બધા આશ્રમોમાં જીવનના બે પ્રકાર અને ચાર પ્રકારના વિભાગ છે.

યોઽધીત્ય વિધિવદ્વેદાન્ ગૃહસ્થાશ્રમમાવ્રજેત્ 49.

જે વ્યક્તિ યોગ્ય રીતે વેદોનું અધ્યયન કરે છે, તેને ગૃહસ્થ આશ્રમમાં પ્રવેશ કરવો જોઈએ.

અગ્નયોઽતિથિશુશ્રૂષા યજ્ઞો દાનં સુરાર્ચનમ્ 49.

અગ્નિ જાળવવી, અતિથિની સેવા કરવી, યજ્ઞ કરવો, દાન આપવું અને દેવતાઓની પૂજા કરવી.

ઉદાસીનઃ સાધકશ્ચ ગૃહસ્થો દ્વિવિધો ભવેત્ 49.

ગૃહસ્થ આશ્રમમાં બે પ્રકારના લોકો હોય છે: એક નિરલિપ્ત અને બીજાં પ્રવૃત્તિશીલ.

ઋણાનિ ત્રીણ્યપાકૃત્ય ત્યક્ત્વા ભાર્ય્યાધનાદિકમ્ 49.

ત્રણ ઋણો ચૂકવીને, પત્ની, ધન અને અન્ય વસ્તુઓનો ત્યાગ કરવો.