ગરુડપુરાણમ્

ભૂમુખો ભૂધરશ્ચૈવ શ્રીજયઃ પૃથિવીધરઃ 47.

ભૂમુખ, ભૂધર, શ્રીજય અને પૃથ્વીધર છે.

વજ્રં ચક્રં તથાન્યચ્ચ મુષ્ટિકં વભ્રુસંજ્ઞિતમ્ 47.

વજ્ર, ચક્ર અને બીજું મુષ્ટિક તથા વભ્રુ નામે ઓળખાય છે.

વિજયો નામતઃ શ્વેતસ્ત્રિવિષ્ટિપસમુદ્ભવાઃ 47.

વિજય નામે, સફેદ રંગનું, ત્રિવિષ્ટિપથી ઉત્પન્ન થયેલું છે.

યત્ર તત્ર વિધાતવ્યં સંસ્થાનં મણ્ડપસ્ય તુ 47.

જે ક્યાંય હોય, ત્યાં મંડપનું સ્વરૂપ સ્થાપવું જોઈએ.

પુત્રલાભઃ સ્ત્રિયઃ પુષ્ટિસ્ત્રિકોણાદિક્રમાદ્ભવેત્ 47.

ત્રિકોણથી શરૂ થતી ક્રમમાં પુત્ર, સ્ત્રીઓ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.

મણ્ડપઃ સમસંખ્યાભિર્ગુણિતઃ સૂત્રકસ્તથા 47.

મંડપ સમસંખ્યા વડે ગુણિત અને માપવાની દોરી પણ છે.

સ્પર્ધાગવાક્ષકોપેતો નિર્ગવાક્ષોઽથ વા ભવેત્ 47.

તેમાં ક્યારેક બારી હોય, તો ક્યારેક બિનબારીયું પણ હોઈ શકે.

ભિત્તેર્દ્વૈગુણ્યતો વાપિ કર્ત્તવ્યા મણ્ડપાઃ ક્વચિત્ 47.

કેટલાક સ્થળે મંડપ દીવાલ કરતાં બે ગણો બનાવવો જોઈએ.

પરિમાણવિરોધેન રેખાવૈષમ્યભૂષિતા 47.

માપમાં અસમાનતા હોય તો રેખાઓ પણ અવિન્યસ્ત હોય છે.

શતશ્રૃઙ્ગસમાયુક્તો મેરુઃ પ્રાસાદ ઉત્તમઃ 47.

મેરુ એ શ્રેષ્ઠ પ્રાસાદ છે, જેમાં સો શિખરો છે.

ગઠનાકારમાનાનાં ભિન્નાભિન્ના ભવન્તિ તે 47.

તેમના આકાર અને માપ વિવિધ પ્રકારના, અલગ અને મળતા હોય છે.

પ્રતિચ્છન્દકભેદેન પ્રાસાદાઃ સમ્ભવન્તિ તે 47.

મંદિરો તેમના છાપરાંના પ્રકાર પ્રમાણે વિવિધ રૂપે બનેલા હોય છે.

દેવતાનાં વિશેષાય પ્રાસાદા બહવઃ સ્મૃતાઃ 47.

દેવતાઓની વિશેષ પૂજા માટે અનેક પ્રકારના મંદિરો જણાવવામાં આવ્યા છે.

તાનેવ દેવતાનાં ચ પૂર્વમાનેન કારયેત્ 47.

આ મંદિરો દેવતાઓ માટે પ્રાચીન માપદંડ પ્રમાણે બનાવવા જોઈએ.

ચન્દ્રશાલાન્વિતા કાર્ય્યા ભેરીશિખરસંયુતા 47.

મંદિરોમાં ચાંદણીવાળી ઓટલા અને ભેરીવાળા શિખરો હોવા જોઈએ.

નાટ્યશાલા ચ કર્ત્તવ્યા દ્વારદેશસમાશ્રયા 47.

પ્રવેશદ્વાર પાસે નાટ્યશાળા પણ બનાવવી જરૂરી છે.

દ્વારપાલાશ્ચ કર્ત્તવ્યા મુખ્યા ગત્વા પૃથક્‌ પૃથક્‌ 47.

દરેક પ્રવેશદ્વારે મુખ્ય દ્વારપાળ અલગથી મુકવા જોઈએ.

પ્રાવૃતા જગતી કાર્ય્યા ફલપુષ્પજલાન્વિતા વાસુદેવઃ સર્વદેવઃ સર્વભાક્‌ તદ્ગૃહાદિકૃત્ ।। 47.

ફળ, ફૂલ અને પાણીથી સજ્જ ઢાંકાયેલ ઓટલો બનાવવો જોઈએ; એ ઘર સર્વદેવ વાસુદેવ માટે બને છે, જે સર્વનો સ્વામી છે.

પ્રતિષ્ઠાં સર્વદેવાનાં સંક્ષેપેણ વદામ્યહમ્ 48.

હું હવે સર્વદેવોની પ્રતિષ્ઠા સંક્ષિપ્તમાં સમજાવું છું.

ઋત્વિગ્ભિઃ સહ ચાચાર્ય્યં વરયેન્મધ્યદેશગમ્ 48.

યજ્ઞકર્તાઓ સાથે મધ્યદેશમાં રહેતા આચાર્યને પસંદ કરવો જોઈએ.

પઞ્ચભિર્બહુભિર્વાથ કુર્ય્યાત્પાદ્યાર્ઘ્યમેવ ચ 48.

પાંચ કે વધુ જણ સાથે પગધોવા અને અર્ઘ્ય આપવાની વિધિ કરવી જોઈએ.

મન્ત્રન્યાસં ગુરુઃ કૃત્વા તતઃ કર્મ સમારભેત્ 48.

ગુરુએ મંત્રસ્થાપન કર્યા પછી વિધિ શરૂ કરવી જોઈએ.

કુર્ય્યાદ્દ્વાદશહસ્તં વા સ્તમ્ભૈઃ ષોડશભિર્યુતમ્ 48.

બાર હાથ લાંબું અને સોળ થાંભલાવાળું મંડપ બનાવવું જોઈએ.

નદીસઙ્ગમતીરાત્થાં વાલુકાં તત્ર દાપયેત્ 48.

નદીના સંગમ કે કાંઠેથી રેતી લાવી ત્યાં નાખવી જોઈએ.

પૂર્વાદિતઃ સમારભ્ય કર્ત્તવ્યં કુણ્ડપઞ્ચકમ્ 48.

પૂર્વ દિશાથી શરૂ કરીને પાંચ કુંડ બનાવવાના છે.

શાન્તિકર્મિધાનેન સર્વકામાર્થસિદ્ધયે 48.

શાંતિવિધિ અને અગ્નિસ્થાપનથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

ઐશાન્યાં કેચિદિચ્છન્તિ ઉપલિપ્યાવનિં શુભામ્ 48.

કેટલાક લોકો ઈચ્છે છે કે ઈશાન દિશામાં પવિત્ર ભૂમિ પર લિપાઈ કરવામાં આવે.

ન્યગ્રોધોદુમ્બરાશ્વત્થબૈલ્વપાલાશખાદિરાઃ 48.

વટ, ઉમર, પીપળ, બિલ્વ, પાલાશ અને ખેર — આ વૃક્ષો લેવાના છે.

નિખનેદ્ધસ્તમેકૈકં ચત્વારશ્ચતુરો દિશઃ 48.

દરેક દિશામાં એક-એક વૃક્ષનો થાંભલો ગાડવો જોઈએ.