ગરુડપુરાણમ્

ગર્ભં તુ દ્વિગુણં કુર્ય્યાન્નેમ્યા માનં ભવેદિહ 47.

અંદરની કોઠડી બમણી રાખવી, અહીં માપ કિનારીથી લેવાય છે.

પ્રાસાદાનાં ચ વક્ષ્યામિ માનં યોનિં ચ માનતઃ 47.

હવે હું પ્રાસાદના માપ અને મૂળ વિશે સમજાવું છું.

ત્રિવિષ્ટપં ચ પઞ્ચૈતે પ્રાસાદાઃ સર્વયોનયઃ 47.

ત્રિવિષ્ટપ સહિત પાંચ પ્રકારના પ્રાસાદ છે, બધા વિવિધ મૂળના છે.

વૃત્તો વૃત્તાયતશ્ચાન્યોઽષ્ટાશ્રશ્ચેહ ચ પઞ્ચમઃ 47.

એક ગોળ છે, બીજું લંબાયેલું છે અને પાંચમું અષ્ટકોણ છે.

સર્વપ્રકૃતિભૂતેભ્યશ્ચત્વારિંશત્તથૈવ ચ 47.

બધી મૂળ તત્ત્વોમાંથી ચાળીસ પ્રકાર પણ થાય છે.

ભદ્રકઃ સર્વતા ભદ્રો રુચકો નન્દનસ્તથા 47.

ભદ્રક, સર્વતા, ભદ્ર, રૂચક અને નંદન પણ છે.

ચતુરશ્રાઃ સમુદ્ભૂતા વૈરાજાદિતિ ગમ્યતામ્ 47.

ચોરસ આકાર વાળા વૈરાજ કહેવાય છે, એ જાણવું.

વિમાનં ચ તથા બ્રહ્મમન્દિરં ભવનં તથા 47.

એ જ રીતે વિમાન, બ્રહ્મમંદિર અને ભવન પણ છે.

વલયો દુન્દુભિઃ પદ્મો મહાપદ્મસ્તથાપરઃ 47.

વળય, ડુંડળી, કમળ અને બીજું મહાકમળ કહેવાય છે.

ગુવાવૃક્ષસ્તથાન્યશ્ચ વૃત્તાઃ કૈલાશસમ્ભવાઃ 47.

ગુવા વૃક્ષ અને બીજું પણ, ગોળ આકારનું, કૈલાસથી ઉત્પન્ન થયેલું છે.

ભૂમુખો ભૂધરશ્ચૈવ શ્રીજયઃ પૃથિવીધરઃ 47.

ભૂમુખ, ભૂધર, શ્રીજય અને પૃથ્વીધર છે.

વજ્રં ચક્રં તથાન્યચ્ચ મુષ્ટિકં વભ્રુસંજ્ઞિતમ્ 47.

વજ્ર, ચક્ર અને બીજું મુષ્ટિક તથા વભ્રુ નામે ઓળખાય છે.

વિજયો નામતઃ શ્વેતસ્ત્રિવિષ્ટિપસમુદ્ભવાઃ 47.

વિજય નામે, સફેદ રંગનું, ત્રિવિષ્ટિપથી ઉત્પન્ન થયેલું છે.

યત્ર તત્ર વિધાતવ્યં સંસ્થાનં મણ્ડપસ્ય તુ 47.

જે ક્યાંય હોય, ત્યાં મંડપનું સ્વરૂપ સ્થાપવું જોઈએ.

પુત્રલાભઃ સ્ત્રિયઃ પુષ્ટિસ્ત્રિકોણાદિક્રમાદ્ભવેત્ 47.

ત્રિકોણથી શરૂ થતી ક્રમમાં પુત્ર, સ્ત્રીઓ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.

મણ્ડપઃ સમસંખ્યાભિર્ગુણિતઃ સૂત્રકસ્તથા 47.

મંડપ સમસંખ્યા વડે ગુણિત અને માપવાની દોરી પણ છે.

સ્પર્ધાગવાક્ષકોપેતો નિર્ગવાક્ષોઽથ વા ભવેત્ 47.

તેમાં ક્યારેક બારી હોય, તો ક્યારેક બિનબારીયું પણ હોઈ શકે.

ભિત્તેર્દ્વૈગુણ્યતો વાપિ કર્ત્તવ્યા મણ્ડપાઃ ક્વચિત્ 47.

કેટલાક સ્થળે મંડપ દીવાલ કરતાં બે ગણો બનાવવો જોઈએ.

પરિમાણવિરોધેન રેખાવૈષમ્યભૂષિતા 47.

માપમાં અસમાનતા હોય તો રેખાઓ પણ અવિન્યસ્ત હોય છે.

શતશ્રૃઙ્ગસમાયુક્તો મેરુઃ પ્રાસાદ ઉત્તમઃ 47.

મેરુ એ શ્રેષ્ઠ પ્રાસાદ છે, જેમાં સો શિખરો છે.

ગઠનાકારમાનાનાં ભિન્નાભિન્ના ભવન્તિ તે 47.

તેમના આકાર અને માપ વિવિધ પ્રકારના, અલગ અને મળતા હોય છે.

પ્રતિચ્છન્દકભેદેન પ્રાસાદાઃ સમ્ભવન્તિ તે 47.

મંદિરો તેમના છાપરાંના પ્રકાર પ્રમાણે વિવિધ રૂપે બનેલા હોય છે.

દેવતાનાં વિશેષાય પ્રાસાદા બહવઃ સ્મૃતાઃ 47.

દેવતાઓની વિશેષ પૂજા માટે અનેક પ્રકારના મંદિરો જણાવવામાં આવ્યા છે.

તાનેવ દેવતાનાં ચ પૂર્વમાનેન કારયેત્ 47.

આ મંદિરો દેવતાઓ માટે પ્રાચીન માપદંડ પ્રમાણે બનાવવા જોઈએ.

ચન્દ્રશાલાન્વિતા કાર્ય્યા ભેરીશિખરસંયુતા 47.

મંદિરોમાં ચાંદણીવાળી ઓટલા અને ભેરીવાળા શિખરો હોવા જોઈએ.

નાટ્યશાલા ચ કર્ત્તવ્યા દ્વારદેશસમાશ્રયા 47.

પ્રવેશદ્વાર પાસે નાટ્યશાળા પણ બનાવવી જરૂરી છે.

દ્વારપાલાશ્ચ કર્ત્તવ્યા મુખ્યા ગત્વા પૃથક્‌ પૃથક્‌ 47.

દરેક પ્રવેશદ્વારે મુખ્ય દ્વારપાળ અલગથી મુકવા જોઈએ.

પ્રાવૃતા જગતી કાર્ય્યા ફલપુષ્પજલાન્વિતા વાસુદેવઃ સર્વદેવઃ સર્વભાક્‌ તદ્ગૃહાદિકૃત્ ।। 47.

ફળ, ફૂલ અને પાણીથી સજ્જ ઢાંકાયેલ ઓટલો બનાવવો જોઈએ; એ ઘર સર્વદેવ વાસુદેવ માટે બને છે, જે સર્વનો સ્વામી છે.

પ્રતિષ્ઠાં સર્વદેવાનાં સંક્ષેપેણ વદામ્યહમ્ 48.

હું હવે સર્વદેવોની પ્રતિષ્ઠા સંક્ષિપ્તમાં સમજાવું છું.