ગરુડપુરાણમ્

યચ્છેષં તદ્ભવેજ્જીવં મરણં ભૂતહારિતમ્ 46.

જે બચ્યું હોય, તે જ જીવ બની જાય છે; મરણ તો જીવોએ લીધેલા ભાગથી થાય છે.

વામપાર્શ્વેન સ્વપિતિ નાત્ર કાર્ય્યા વિચારણા 46.

એ વ્યક્તિ ડાબી બાજુએ સૂઈ જાય છે; તેમાં કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

એવં ચ વૃશ્ચિકાદૌ સ્યાત્પૂર્વદક્ષિણપશ્ચિમમ્ 46.

એ જ રીતે, વિચ્છુ વગેરે માટે પણ પૂર્વ, દક્ષિણ અને પશ્ચિમનો ક્રમ રાખવો.

સન્તાનપ્રેષ્યનીચત્વં સ્વયાનં સ્વર્ણભૂષણમ્ 46.

સંતાન, મોકલવું, નીચાપણું, પોતાનું વાહન અને સોનાના આભૂષણો.

વહ્નૌ વધ(બન્ધ)શ્ચાયુર્વૃદ્ધિંપુત્ત્રલાભસુતૃપ્તિદઃ 46.

અગ્નિમાં મારવું કે બાંધવું, આયુષ્યમાં વૃદ્ધિ, પુત્રપ્રાપ્તિ અને સંતાનોને તૃપ્તિ મળે છે.

નૃપભીતિર્મૃતાપત્યં હ્યનપત્યં ન વૈરદમ્ 46.

રાજાનો ભય, સંતાનનું મૃત્યુ, સંતાન ન હોવું અને દુશ્મનાવટ ન થવી.

દ્વારાણ્યુત્તરસંજ્ઞાનિ પૂર્વદ્વારાણિ વચ્મ્યહમ્ 46.

બારણાંને ઉત્તર દિશાના કહે છે; હવે હું પૂર્વ બારણાં વિશે કહું છું.

રાજઘ્નં કોપદં પૂર્વે ફલતો દ્વારમીરિતમ્ 46.

પૂર્વ બારણું રાજહત્યા અને ક્રોધ આપનાર ફળ આપે છે એવું કહેવાય છે.

નૈર્ઋત્યાદૌ પશ્ચિમં સ્યાદ્વાયવ્યાદૌ તુ ચોત્તરમ્ 46.

નૈઋત્ય દિશામાં પશ્ચિમ બારણું હોય છે; વાયવ્ય દિશામાં ઉત્તર બારણું હોય છે.

અશ્વત્થપ્લક્ષન્યગ્રોધાઃ પૂર્વાદૌ સ્યાદુદુમ્બરઃ પૂજિતો વિઘ્નહારી સ્યાત્પ્રાસાદસ્ય ગૃહસ્ય ચ ।। 46.

પિપળ, પલાશ અને વડના વૃક્ષો પૂર્વ દિશામાં હોય છે; ઉદુંબર પણ ત્યાં જ હોય છે. તેની પૂજા કરવાથી મહેલ અને ઘરમાં અવરોધ દૂર થાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે વાસ્તુમાનલક્ષણં નામ ષટ્‌ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'વાસ્તુ માપનના લક્ષણ' નામે છાલીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

પ્રાસાદાનાં લક્ષણં ચ વક્ષ્યે શૌનક તચ્છૃણુ 47.

હવે હું મહેલોનું લક્ષણ કહું છું, શૌનક, તું ધ્યાનથી સાંભળ.

ચતુષ્કોણં ચતુર્ભિશ્ચ દ્વારાણિ સૂર્ય્યસંખ્યયા 47.

મહેલ ચોરસ હોવો જોઈએ અને ચાર બારણાં હોવા જોઈએ, જે સૂર્યના સંખ્યાને અનુરૂપ છે.

ઊર્દ્ધ્વક્ષેત્રસમા જઙ્ઘા જઙ્ઘાર્ધદ્વિગુણં ભવેત્ 47.

જાંઘ ઉપરના ભાગ જેટલી જ હોવી જોઈએ; જાંઘનો અડધો ભાગ બમણો હોવો જોઈએ.

તત્ત્રિભાગેન કર્ત્તવ્યઃ પઞ્ચભાગેન વા પુનઃ 47.

તેને ત્રણ ભાગમાં કે પાંચ ભાગમાં પણ બનાવી શકાય.

ચતુર્દ્ધા શિખરં કૃત્વા ત્રિભાગે વેદિબન્ધનમ્ 47.

શિખરને ચાર ભાગમાં વિભાજિત કરો અને વેદિકાની આસપાસની બાંધકામને ત્રણ ભાગમાં કરો.

અથ વાપિ સમં વાસ્તું કૃત્વા ષોડશભાગિકમ્ 47.

અથવા, જમીનને સમાન રાખીને તેને સોળ ભાગમાં વહેંચો.

ચતુર્ભાગેન ભિત્તીનામુચ્છ્રાયઃ સ્યાત્પ્રમાણતઃ ।। 47.

ભીંતની ઊંચાઈ કુલ માપના ચોથા ભાગ જેટલી રાખવી જોઈએ.

દ્વિગુણઃ શિખરોચ્છ્રાયો ભિત્ત્યુચ્છાયાચ્ચ માનતઃ 47.

શિખરની ઊંચાઈ ભીંતની માપેલી ઊંચાઈના બમણા જેટલી રાખવી.

ચતુર્દિક્ષુ તથા જ્ઞેયો નિર્ગમસ્તુઃ તથા બુધૈઃ 47.

ચારેય દિશામાં બહાર નીકળવાનો માર્ગ પણ વિદ્વાનો સમજી લેવું જોઈએ.

ભાગમેકં ગૃહીત્વા તુ નિર્ગમં ક્લપયેત્પુનઃ 47.

એક ભાગ લઈ ફરીથી બહાર નીકળવાનો માર્ગ બનાવવો.

એતત્સામાન્યમુદ્દિષ્ટં પ્રાસાદસ્ય હિ લક્ષણમ્ 47.

પ્રાસાદના લક્ષણો માટે આ સામાન્ય વર્ણન આપવામાં આવ્યું છે.

દ્વિગુણેન ભવેદ્રર્ભઃ સમન્તાચ્છૌનક ધ્રુવમ્ 47.

શૌનક, ચારે બાજુ પરિધિ બમણી રાખવી, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

દ્વિગુણં શિખરં પ્રોક્તં જઙ્ઘાયાશ્ચૈવ શૌનક 47.

શૌનક, શિખર પગની ઊંચાઈના બમણા જેટલું કહેવાયું છે.

નિર્ગમસ્તુ સમાખ્યાતઃ શેષં પૂર્વવદેવ તુ 47.

બહાર નીકળવાનો માર્ગ સમજાવાયો છે, બાકી બધું પહેલાં જેવું જ રાખવું.

કરાગ્રં વેદવત્કૃત્વા દ્વારં ભાગાષ્ટમં ભવેત્ 47.

અલયના ટોચને વેદિકા જેવું બનાવો અને દ્વાર આઠમા ભાગ જેટલું રાખો.

દ્વારવત્પીઠમધ્યે તુ શેષં શુષિરકં ભવેત્ 47.

પીઠના મધ્યમાં, દ્વારની જેમ, બાકીનું ભાગ ખોખલું રાખવું.

તદ્વિસ્તારસમા જઙ્ઘા શિખરં દ્વિગુણં ભવેત્ 47.

પગની પહોળાઈ સમાન રાખવી અને શિખર બમણું ઊંચું હોવું જોઈએ.

મણ્ડપે માનમેતત્તુ સ્વરૂપં ચાપરં વદે 47.

મંડપ માટે આ માપ છે; હવે હું બીજું સ્વરૂપ કહું છું.