ગરુડપુરાણમ્

એતેઽર્ચિતાઃ સ્થાપિતાશ્ચ પ્રાસાદે વાસ્તુપૂજિતે 45.

આ બધાને જ્યારે મંદિરમાં કે પૂજિત ઇમારતમાં સ્થાપિત અને પૂજવામાં આવે છે,

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે શાલગ્રામમૂર્ત્તિલક્ષણં નામ પઞ્ચચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'શાલગ્રામમૂર્તિ લક્ષણ' નામના પંતાલીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

thumb|500px|વાસ્તુપુરુષ thumb|500px|વાસ્તુપુરુષઃ. | વાસ્તું સંક્ષેપતો વક્ષ્યે ગૃહાદૌ વિઘ્નનાશનમ્ 46.

હવે હું સંક્ષિપ્તમાં વાસ્તુ સમજાવું છું, જે ઘર શરૂ કરતી વખતે અવરોધ દૂર કરે છે.

ઈશાને ચ શિરઃ પાદૌ નૈર્ઋતેઽગ્ન્યનિલે કરૌ 46.

ઉત્તરપૂર્વમાં માથું, દક્ષિણપશ્ચિમમાં પગ, દક્ષિણપૂર્વ અને ઉત્તરપશ્ચિમમાં હાથ હોય છે.

પ્રાસાદારામદુર્ગેષુ દેવાલયમઠેષુ ચ 46.

મંદિરો, બાગો, કિલ્લાઓ અને દેવસ્થાન તથા મઠોમાં,

ઈશશ્ચૈવાથ પર્જન્યો જયન્તઃ કુલિશાયુધઃ 46.

ઈશ, પર્જન્ય, જયંત અને વજ્રધારી (ઇન્દ્ર) છે.

પૂષા ચ વિતથશ્ચૈવ ગ્રહક્ષેત્રયમાવુભૌ 46.

પૂષા અને વિતથ, તેમજ ગ્રહ અને ક્ષેત્રપાળ બંને છે.

દૌવારિકોઽથ સુગ્રીવઃ પુષ્પદન્તો ગણાધિપઃ ।। અસુરઃ શેષપાપૌ (દૌ) ચ રોગો।ડહિમુખ (ખ્ય) એવ ચ ।। 46.

દ્વારપાળ, સુગ્રીવ, પુષ્પદંત, ગણાધિપતિ, અસુર, શેષ, પાપ, દૌર, રોગ, ડહિમુખ અને ખ્ય છે.

ભલ્લાટઃ સોમસર્પૌ ચ અદિતિશ્ચદિતિસ્તથા 46.

ભલ્લાટ, સોમ, બે સર્પ, અદિતિ અને દિતિ પણ છે.

ઈશાનાદિચતુષ્કોણસંસ્થિતાન્પૂજયેદ્ધુધઃ 46.

ઈશાન અને અન્ય ત્રણ ખૂણામાં જે દેવતાઓ સ્થાપિત છે, તેમને યોગ્ય રીતે પૂજા કરવી જોઈએ.

મધ્યે નવપદે બ્રહ્મા તસ્યાષ્ટૌ ચ સમીપગાન્ 46.

મધ્યમાં નવમા સ્થાન પર બ્રહ્મા છે અને તેમના આસપાસ આઠ અન્ય દેવતાઓ છે.

અર્ય્યમા સવિતા ચૈવ વિવસ્વાન્વિબુધાધિપઃ 46.

આઠમાં આર્યમા, સવિતા અને વિવસ્વાન, જે વિદ્વાનોના સ્વામી છે, એમનો સમાવેશ થાય છે.

અષ્ટમશ્ચાપવત્સશ્ચ પરિતો બ્રહ્મણઃ સ્મૃતાઃ 46.

આઠમો અપવત્સ કહેવાય છે; આ બધા બ્રહ્માને ઘેરીને બેઠેલા ગણાય છે.

આગ્નેયકોણાદારભ્ય વંશો ભવતિ દુર્દ્ધરઃ 46.

આગ્નેય ખૂણેથી શરૂ કરીને એક દુર્ઘટનાજનક વંશ થાય છે.

નાયિકા કાલિકા નામ શક્રાદ્ગન્ધર્વગાઃ પુનઃ 46.

મુખ્ય નાયિકા કાલિકા નામે ઓળખાય છે; ત્યારબાદ ઇન્દ્ર પાસેથી ગંધર્વો આવે છે.

સુરેજ્યઃ પુરતઃ કાર્યો યસ્યાગ્નેય્યાં મહાનસમ્ 46.

આગળ દેવતાઓની પૂજાની જગ્યા હોવી જોઈએ અને આગ્નેય ખૂણે વિશાળ રસોડું બનાવવું જોઈએ.

ગન્ધપુષ્પગૃહં કાર્ય્યમૈશાન્યાં પટ્ટસંયુતમ્ 46.

ઈશાન ખૂણે સુગંધિત ફૂલોનું ઘર, કપડાંથી સજ્જ, બનાવવું જોઈએ.

ઉદગાશ્રયં ચ વારુણ્યાં વાતાયનસમન્વિતમ્ 46.

વાયવ્ય ખૂણે પાણી માટેનું ઘર, બારીવાળું, બનાવવું જોઈએ.

અભ્યાગતાલયં રમ્યસશય્યાસનપાદુકમ્ 46.

મહેમાનો માટેનું ઘર સુખદ અને પથારી, બેઠકો તથા પાદુકા સાથે સજ્જ હોવું જોઈએ.

ગૃહાન્તરાણિ સર્વાણિ સજલૈઃ કદલીગૃહૈઃ 46.

ઘરના બધા અંદરના ઓરડા પાણી અને કેળાના પાનના શેડથી યુક્ત હોવા જોઈએ.

પ્રાકારં તદ્બહિર્દદ્યાત્પઞ્ચહસ્તપ્રમાણતઃ 46.

બહાર પાંચ હાથ પહોળો પરકોટો બનાવવો જોઈએ.

ચતુઃ ષષ્ટિપદો વાસ્તુઃ પ્રાસાદાદૌ પ્રપૂજિતઃ 46.

પ્રાસાદના આરંભે વસ্তুના ચોસઠ ભાગોની પૂજા કરવી જોઈએ.

કર્ણે ચૈવાથ શિખ્યાદ્યાસ્તથા દેવાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ 46.

ખૂણાઓ અને છત પર પણ દેવતાઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

ચતુઃ ષષ્ટિપદા દેવા ઇત્યેવં પરિકીર્ત્તિતાઃ 46.

આ રીતે, વસ্তুના ચોસઠ ભાગોના દેવતાઓનું વર્ણન થયું છે.

ઈશાનાદ્યાસ્તતો બાહ્યે દેવાદ્યા હેતુકાદયઃ 46.

આ બધાના બહાર, ઈશાનથી શરૂ કરીને દેવતાઓ અને કારણો છે.

અગ્નિજિહ્વઃ કાલકશ્ચ કરાલો હ્યોકપાદકઃ 46.

અગ્નિજિહ્વા, કાલક, કરાળ અને ઓકપાદક નામના દેવતાઓ છે.

આકાશે ગન્ધમાલી સ્યાત્ક્ષેત્રપાલાંસ્તતો યજેત્ 46.

આકાશમાં ગંધમાળી છે; પછી ક્ષેત્રપાલોની પૂજા કરવી જોઈએ.

કૃત્વા ચ વસુભિર્ભાગં શેષં બદ્ધા યમાદિશેત્ 46.

વસ્તુઓના ભાગ ફાળવીને, જે બચી જાય છે, તે યમરાજના નિયમ પ્રમાણે બાંધવું જોઈએ.

યચ્છેષં તદ્ભવેદૃક્ષં ભાગૈર્હૃત્વાવ્યયં ભવેત્ 46.

જે બચ્યું હોય, તેને અવશેષ માનવું જોઈએ; ભાગ લઈ લીધા પછી તે અક્ષય બની જાય છે.