ગરુડપુરાણમ્

અપસંહ્રિયતે ચાન્તે સંહર્ત્તા ચ સ્વયં હરિ 4.

અંતે બધું પાછું ખેંચાઈ જાય છે અને હરિ પોતે સર્વનો સંહાર કરે છે.

રુદ્રરૂપી ચ કલ્પાન્તે જગત્સંહરતેઽખિલમ્ 4.

કલ્પના અંતે, રુદ્રરૂપે એ આખું જગત નાશ કરે છે.

દંષ્ટૂયોદ્ધરતિ જ્ઞાત્વા વારહીમાસ્થિતસ્તનૂમ્ 4.

એ વરાહ રૂપ ધારણ કરીને, દાંતથી ધરાને ઉપાડે છે, બધું જાણીને.

પ્રથમો મહતઃ સર્ગો વિરૂપો બ્રહ્મણસ્તુ સઃ 4.

મહાન સર્જનનો પહેલો ભાગ વિકૃત છે, એ બ્રહ્માનો છે.

વૈકારિકસ્તૃતીયસ્તુ સર્ગસ્ત્વૈન્દ્રિયકઃ સ્મૃતઃ 4.

ત્રીજું સર્જન વૈકારિક કહેવાય છે, અને એ ઇન્દ્રિયોથી જોડાયેલું છે.

મુખ્યસર્ગશ્ચતુર્થસ્તુ મુખ્યા વૈ સ્થાવરાઃ સ્મૃતાઃ 4.

ચોથું સર્જન મુખ્ય કહેવાય છે; મુખ્ય સ્થાવર જીવ યાદ કરવામાં આવે છે.

તદૂર્દ્ધસ્ત્રોતસાં ષષ્ઠો દેવસર્ગસ્તુ સ સ્મૃતઃ 4.

ઉપર જતાં પ્રવાહવાળાઓથી ઉપર, છઠ્ઠું સર્જન દેવતાઓનું કહેવાય છે.

અષ્ટમોઽનુગ્રહઃ સર્ગઃ સાત્ત્વિકસ્તામસસ્તુ સઃ 4.

આઠમું સર્જન અનુક્રહ છે, જે સાત્ત્વિક અને તામસિક બંને છે.

પ્રાકૃતો વૈકૃતશ્ચાપિ કૌમારો નવમઃ સ્મૃતઃ 4.

પ્રાકૃત અને વૈકૃત તથા કૌમાર સર્જન નવમું કહેવાય છે.

બ્રહ્મણઃ કુર્વતઃ સૃષ્ટિં જજ્ઞિરે માનસાઃ સુતાઃ 4.

જ્યારે બ્રહ્મા સર્જન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે એમના મનથી જન્મેલા પુત્રો ઉત્પન્ન થયા.

સિસૃક્ષુરમ્ભાંસ્યેતાનિ સ્વમાત્માનમપૂજયત્ 4.

આ પાણી સર્જવાની ઈચ્છાથી, એણે પોતાને જ પૂજ્યા.

સિસૃક્ષેર્જઘનાત્પૂર્વમસુરા જજ્ઞિરે તતઃ 4.

સર્જન કરવાની ઈચ્છાથી, પહેલા એમના નીચલા ભાગમાંથી અસુરો ઉત્પન્ન થયા.

તમોમાત્રા તનુસ્ત્યક્તા શઙ્કરાભૂદ્વિભાવરી 4.

તામસ દેહ ત્યાગ્યા પછી, શંકર જેવી રાત્રિ પ્રગટ થઈ.

સત્ત્વોદ્રિક્તાસ્તુ મુખતઃ સંભૂતા બ્રહ્મણો હર ! 4.

હે હર, જે સાત્ત્વિક ગુણથી વધુ હતા, તેઓ બ્રહ્માના મુખમાંથી જન્મ્યા.

તતો હિ બલિનો રાત્રાવસુરા દેવતા દિવા 4.

પછી, બલવાન અસુરો રાત્રિના અને દેવતાઓ દિવસના કહેવાય છે.

સા ચોત્સૃષ્ટાભવત્સન્ધ્યા દિનનક્તાન્તરસ્થિતિઃ 4.

એ સંધ્યા, જે દિવસે અને રાત્રિ વચ્ચે રહે છે, સર્જાઈ હતી.

સા ત્યક્તા ચાભવજ્જ્યોત્સ્ત્રા પ્રાક્‌સન્ધ્યા યાભિધીયતે 4.

જ્યારે તેને ત્યજી દેવામાં આવી, ત્યારે તે તેજવાળી બની અને પ્રાક્ સંધ્યા તરીકે ઓળખાઈ.

રજોમાત્રાં તનુ ગૃહ્ય ક્ષુદભૂત્કોપ એવ ચ 4.

તેણીએ માત્ર રજોગુણનો થોડો ભાગ લીધો, તેથી તે દુર્બળ બની અને ભૂખથી ગુસ્સો થયો.

યક્ષાખ્યા યક્ષણાજ્જ્ઞેયાઃ સર્પા વૈ કેશસર્પણાત્ 4.

તેણાં જમાવાથી યક્ષો જન્મ્યા અને વાળ હલાવવાથી સાપો પેદા થયા.

ગાયન્તો જજ્ઞિરે વાચં ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચ યે 4.

ગાંધીર્વો અને અપ્સરાઓ, જે ગીત ગાય છે, તેઓ વાણીરૂપે જન્મ્યા.

સૃષ્ટવાનુદરાદ્રાશ્ચ પાર્શ્વાભ્યાં ચ પ્રજાપતિઃ 4.

પ્રજાપતિએ પોતાના પેટમાંથી રાક્ષસો અને બાજુઓમાંથી બીજા જીવો સર્જ્યા.

ઓષધ્યઃ ફલમૂલિન્યો રોમભ્યસ્તસ્ય જજ્ઞિરે 4.

તેણાં રોમમાંથી ફળ અને મૂળવાળી ઔષધિઓ પેદા થઈ.

એતાન્ ગ્રામ્યાન્પશૂન્પ્રાહુરારણ્યાંશ્ચ નિબોધ મે 4.

આ ઘરેલુ પશુઓ કહેવાય છે; હવે જંગલી પશુઓ વિશે મારી પાસેથી સાંભળો.

ઔદકાઃ પશવઃ ષષ્ઠાઃ સપ્તમાશ્ચ સરીસૃપાઃ 4.

છઠ્ઠા જળમાં રહેતા પશુઓ છે અને સાતમા સરિસૃપો છે.

આસ્યાદ્વૈ બ્રાહ્મણા જાતા બાહુભ્યાં ક્ષત્ત્રિયાઃ સ્મૃતાઃ 4.

તેણાં મોઢામાંથી બ્રાહ્મણો જન્મ્યા અને બાહુઓમાંથી ક્ષત્રિયો કહેવાય છે.

બ્રહ્મલોકો બ્રાહ્મણાનાં શાક્રઃ ક્ષત્ત્રિયજન્મનામ્ 4.

બ્રાહ્મણો માટે બ્રહ્મલોક છે અને ક્ષત્રિયોના જન્મ માટે ઇન્દ્રલોક છે.

બ્રહ્મચારિવ્રતસ્થાનાં બ્રહ્મલોકઃ પ્રજાયતે 4.

જે બ્રહ્મચર્ય વ્રત પાળે છે, તેમને બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત થાય છે.

સ્થાનં સપ્તઋષીણાં ચ તથૈવ વનવાસિનામ્ 4.

એ જ રીતે, સાત ઋષિઓ અને જંગલમાં રહેતા લોકોનું સ્થાન પણ છે.

કૃત્વેહામુત્રસંસ્થાનં પ્રજાસર્ગં તુ માનસમ્ 5.

અહીં અને પરલોકમાં જે સ્થિતિ છે તેનું વર્ણન કર્યા પછી, હવે મનથી થયેલા પ્રજાસર્જનનું વર્ણન થાય છે.