ગરુડપુરાણમ્

ભૃગોરનન્તરં બ્રહ્મા શતવર્ષાદનન્તરમ્ । કશ્યપઞ્જનયામાસ મનસા ચ સ્વયં પ્રભુઃ ॥ ૩,૧૩.

ભૃગુ પછી, સો વર્ષ પછી, બ્રહ્માએ પોતાના મનથી કશ્યપનું સર્જન કર્યું.

સંવત્સરાનન્તરં તુ અદિતિં નિર્મમે પ્રભુઃ । કશ્યપાનન્તરં ચાત્રિં દશવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

એક વર્ષ પછી, પ્રભુએ અદિતીને ઉત્પન્ન કરી; અને કશ્યપ પછી, દસ વર્ષ પછી અત્રિને ઉત્પન્ન કર્યા.

અત્રેરનન્તરં બ્રહ્મા દશવર્ષાદનન્તરમ્ । અજીજનદ્ભરદ્વાજં વસિષ્ઠ તદનતરમ્ ॥ ૩,૧૩.

અત્રિ પછી, દસ વર્ષ પછી, બ્રહ્માએ ભરદ્વાજને ઉત્પન્ન કર્યા; અને ત્યારબાદ, વસિષ્ઠને ઉત્પન્ન કર્યા.

દશવર્ષાનન્તરં તુ તેષાં ભાર્યાઃ ક્રમેણ તુ । સંવત્સરાનન્તરેણ અસૃજત્કમલાસનઃ ॥ ૩,૧૩.

દસ વર્ષ પછી, કમલાસન ભગવાને તેમનાં પત્નીઓને એક પછી એક, દર વર્ષે પેદા કરી.

વસિષ્ઠસ્યાનન્તરં તુ ગૌતમં હ્યસૃજત્પ્રભુઃ । દશવર્ષાનન્તરેણ જમદગ્નિં તતોઽસૃજત્ ॥ ૩,૧૩.

વશિષ્ઠ પછી ભગવાને ગૌતમને ઉત્પન્ન કર્યા; પછી દસ વર્ષ પછી જમદગ્નિને પેદા કર્યા.

દશવર્ષાનન્તરેણ મનુર્વૈવસ્વતોઽભવત્ । મનોરનન્તરં જજ્ઞે શતવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

દસ વર્ષ પછી વિવસ્વતના પુત્ર મનુ જન્મ્યા; મનુ પછી, સો વર્ષ પછી બીજાનો જન્મ થયો.

વિષ્વક્સેનો મહાભાગો વાયુપુત્રો મહાબલઃ । તસ્માચ્ચતુર્દશે વર્ષે ગણપો હ્યભવદ્વિભોઃ ॥ ૩,૧૩.

વિશ્વક્સેન, જે વાયુના પુત્ર અને મહાન ભાગ્યશાળી હતા, તેમનો જન્મ થયો; તેમના પછી ચૌદમા વર્ષે વિભુ ભગવાનથી ગણપનો જન્મ થયો.

તદનન્તરજો વીન્દ્ર અષ્ટવર્ષાદનન્તરમ્ । ધનપો હ્યભવત્તત્ર તદ્ભાર્યા વત્સરે પરે ॥ ૩,૧૩.

ત્યાંથી તરત જ, આઠ વર્ષ પછી વિન્દ્રનો જન્મ થયો; ત્યાં ધનપનો જન્મ થયો અને પછીના વર્ષે તેની પત્ની પેદા થઈ.

વિષ્વક્સેનાનન્તરં તુ દશવર્ષાદનન્તરમ્ । જયાદીન્ભ ગવદ્ભક્તાન્સૃષ્ટવાન્ કમલાસનઃ ॥ ૩,૧૩.

વિશ્વક્સેન પછી, દસ વર્ષ પછી, કમલાસન ભગવાને જય અને અન્ય ભક્ત સેવકોને ઉત્પન્ન કર્યા.

જયાદ્યાનન્તરં બ્રહ્મા વલ્લાદ્યાઃ કર્મદેવતાઃ । શતવર્ષાનન્તરં તુ સૃષ્ટવાઞ્છિવવાહનમ્ ॥ ૩,૧૩.

જય અને અન્ય પછી, બ્રહ્માએ વલ્લા અને અન્ય કર્મદેવતાઓને પેદા કર્યા; પછી સો વર્ષ પછી શિવના વાહનને ઉત્પન્ન કર્યું.

કર્મદેવાનન્તરં તુ ત્રિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ । પર્જન્યમસૃજદ્બ્રહ્મા મન્ત્રયન્ત્રાભિમાનિનમ્ ॥ ૩,૧૩.

કર્મદેવતાઓ પછી, ત્રીસ વર્ષ પછી, બ્રહ્માએ મંત્ર અને યંત્રના સ્વામી પરજંયને ઉત્પન્ન કર્યા.

પર્જન્યાનન્તરં બ્રહ્મા દશવર્ષાદનન્તરમ્ । પુષ્કરં જનયામાસ કર્મતત્ત્વાભિમાનિનમ્ ॥ ૩,૧૩.

પરજંય પછી, દસ વર્ષ પછી, બ્રહ્માએ કર્મતત્ત્વના સ્વામી પુષ્કરનો જન્મ કર્યો.

એવં વિનિર્મમે બ્રહ્મા મત્પ્રસાદાત્ખગેશ્વર । એવં જ્ઞાત્વા મોક્ષમેતિ નાન્યથા તુ કથઞ્ચન ॥ ૩,૧૩.

હું જે કૃપાથી કહું છું, એ રીતે બ્રહ્માએ સર્જન કર્યું, ખગેશ્વર. આવું જાણીને જ મોક્ષ મળે છે, બીજું કોઈપણ રીતે નહિ.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪ શ્રીગરુડ ઉવાચ । અવતારાન્હરે બ્રૂહિ તથા લક્ષ્મ્યા દિવૌકસામ્ । ગુણાનામન્તર બ્રૂહિ શિષ્યસ્ય મમ સવ્રત ॥ ૩,૧૪.

શ્રીગરુડાએ કહ્યું: હે હરિ, મને તમારા અવતારો, લક્ષ્મી અને દેવતાઓ વિશે કહો; અને ગુણોની ભિન્નતા પણ સમજાવો, કેમ કે હું વ્રત પાળતો શિષ્ય છું.

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ । યો મૂલરૂપી ભગવાનનન્તો બ્રહ્માદિભિઃ પુર્ણગુણઃ સ્વતન્ત્રઃ । પુરાતનઃ પૂર્ણતનુર્મદાત્મા ન તાદૃશાઃ સંતિ કદાપિ વીદ્ર ॥ ૩,૧૪.

શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: જે ભગવાન મૂળરૂપે, અનંત, બ્રહ્મા વગેરેથી પરિપૂર્ણ ગુણવાળા, સ્વતંત્ર, પ્રાચીન અને પૂર્ણ શરીરવાળા છે, અને જે મારું સ્વરૂપ છે, એવો બીજામાં ક્યાંય જોવા મળતો નથી, હે વિદ્વાન.

પાદશ્ચ પૂર્ણઃ પાદતલં ચ પૂર્ણં નખાશ્ચ પૂર્ણાઃ કટિકણ્ઠૌ ચ પૂર્ણૌ । ઊરૂ ચ પૂર્ણે ઉદરં ચ પૂર્ણં લબ્ધ્વાપિ પૂર્ણાઞ્જગૃહે તથાપ્યુરઃ ॥ ૩,૧૪.

તેમના પગ પૂર્ણ છે, પગની તળી પણ પૂર્ણ છે, નખ પણ પૂર્ણ છે, કમર અને ગળું પણ પૂર્ણ છે; જાંઘો, પેટ અને છાતી પણ સંપૂર્ણ છે.

સ્કન્ધઃ સુપૂર્ણાઃ સકલાશ્ચ બાહવઃ પૂર્ણાઃ કેશાઃ શ્મશ્રુદન્તાશ્ચ પૂર્ણાઃ । લોમાનિ પૂર્ણાનિ તથૈવ રોમકૂપાશ્ચ પૂર્ણાસ્તુ તથૈવ શિશ્રઃ ॥ ૩,૧૪.

તેમના ખભા સંપૂર્ણ છે, બધા હાથ પણ પૂર્ણ છે, વાળ, દાઢી અને દાંત પણ પૂર્ણ છે; શરીરના વાળ અને તેના રંધ્રો પણ પૂર્ણ છે, તેમ જ માથું પણ.

અણ્ડશ્ચ પૂર્ણો હ્યણ્ડરોમાણિ કક્ષાશ્ચક્ષુશ્ચ શ્રોત્રે સર્વ એતે ચ પૂર્ણાઃ । કિં વર્ણયે મૂલરૂપં હરેશ્ચ યાવદ્વલં પૂર્ણં સમગ્રદેહે ॥ ૩,૧૪.

તેમના અંડકોષ પૂર્ણ છે, તેના વાળ પણ પૂર્ણ છે, બાંય, આંખો અને કાન — બધું જ સંપૂર્ણ છે; હવે હું હરિના મૂળરૂપ વિશે શું કહું, જ્યારે તેમના આખા શરીરમાં બધું જ પૂર્ણ છે.

તાવદ્બ્રલં હ્યેકરોમાદિકેષુ સંતિત્વિમે હિ યતઃ સ એવ પૂર્ણઃ । સ એવ તુ સર્વસ્ય કર્તા સ એવ હર્થા સ તુ સારાંશભોક્તા ॥ ૩,૧૪.

જેમ એક વાળ અને તેની મૂળ પણ પૂર્ણ છે, તેમ એ ભગવાન પણ સંપૂર્ણ છે; એ જ બધાના સર્જનહાર છે, એ જ ભોગવે છે અને એ જ સારનો સ્વામી છે.

અસારાંશં નૈવ ભોક્તા હરિસ્તુ સારાન્વક્ષ્યે શૃણુ પક્ષીન્દ્ર સમ્યક્ । દ્રાક્ષેક્ષુસારં નારિકેલસ્ય સારં ચૂતસ્ય સારં પનસસ્યાપિ સારમ્ ॥ ૩,૧૪.

હરિ ક્યારેય અસાર વસ્તુનો સ્વીકાર કરતા નથી; એ માત્ર સારને જ ગ્રહણ કરે છે. હે પંખીરાજ, હવે સાંભળો: દ્રાક્ષ અને ઈખાનું સાર, નાળિયેરનું સાર, કેરીનું સાર અને પનસનું સાર.

નારઙ્ગસારં ક્રમુકસ્યાપિ સારં ખર્જૂરસારં કદલીફલસ્ય । નારાયણો બીજરૂપસ્ય સારં ગૃહ્ણાતિ નિત્યં ભક્તવર્યો દયાલુઃ ॥ ૩,૧૪.

નારંગીનું સાર, પાનનું સાર, ખજુરનું સાર, કેળાનું સાર — શ્રીનારાયણ, જે દયાળુ અને ભક્તપ્રેમી છે, એ હંમેશા બીજરૂપે રહેલા સારને જ ગ્રહણ કરે છે.

તામ્બૂલસારં ખદિરસ્ય સારં પુષ્પસ્ય સારં ચન્દનસ્યાપિ સારમ્ । ગોધૂમસારં યવાનાં ચ સારં માષસ્ય સારં હરેણોશ્ચ સારમ્ ॥ ૩,૧૪.

પાનનું સાર, ખદિરનું સાર, ફૂલનું સાર, ચંદનનું સાર, ઘઉંનું સાર, જૌનું સાર, મગનું સાર અને હરણની કસ્તૂરીનું સાર—

શુદ્ધં તથા વ્રીહિનીવારસારં શ્યામાકસારં શુદ્ધધાન્યસ્ય સારમ્ ॥ ૩,૧૪.

એ જ રીતે, શુદ્ધ ચોખાનું સાર, નિવાર ચોખાનું સાર, શ્યામાકનું સાર અને શુદ્ધ અનાજનું સાર—

નિષિદ્ધાન્સર્વશાકસ્ય સારાંસ્તથા નિપિદ્ધાલ્લાંવણસ્વાપિ સારાન્ । ગૃહ્ણાતિ વિષ્ણુઃ પરમાદરેણ અન્નસ્ય સારં ભક્ષ્યભોજ્યસ્ય સારમ્ ॥ ૩,૧૪.

બધા નિષિદ્ધ શાકભાજીનું સાર અને નિષિદ્ધ મીઠાંનું સાર પણ, ભગવાન વિષ્ણુ પરમ આદરથી સ્વીકાર કરે છે—અન્નનું સાર અને જે ખાવાનું હોય તેનું સાર.

સૂપસ્ય સારં પરમાન્નસ્ય સારં દુગ્ધસ્ય સારં દધિતક્રસ્ય સારમ્ । ઘૃતસ્ય સારં રામઠસ્યાપિ સારં ગૃહ્ણાતિ વિષ્ણુઃ સર્ષપસ્યાપિ સારમ્ ॥ ૩,૧૪.

સૂપનું સાર, ઉત્તમ ભાતનું સાર, દૂધનું સાર, દહીં અને છાસનું સાર, ઘીનું સાર, માખણનું સાર અને સરસવનું સાર પણ, ભગવાન વિષ્ણુ સ્વીકાર કરે છે.

મરીચસારં જીરકસ્યાપિ સારં તથા હવિર્ઘૃતપક્વસ્ય સારમ્ । તૈલેષુ પક્વસ્ય ચ ભર્જિતસ્ય ગુડસ્ય સારં નવનીતસ્ય સારમ્ ॥ ૩,૧૪.

મરીનું સાર, જીરુંનું સાર, હવિષ્ય ઘીમાં પકાવેલું ભોજનનું સાર, તેલમાં પકાવેલું અને તળેલું ભોજનનું સાર, ગોળનું સાર અને તાજા માખણનું સાર—

લવઙ્ગસારં શર્કરાયાશ્ચ સારમિત્યાદિસારાન્ વાસુદેવસ્તુ ભુક્તે । લક્ષ્મીપતિઃ સર્વજગન્નિવા સસ્તસ્યાજ્ઞયા વાસુદેવોપિ નિત્યમ્ ॥ ૩,૧૪.

લવિંગનું સાર, ખાંડનું સાર અને આવા બધા સાર, વાસુદેવ ગ્રહણ કરે છે. લક્ષ્મીપતિ, સર્વ જગતના વાસી, પોતાની આજ્ઞાથી હંમેશા આવું કરે છે.

તચ્છેષસારાનપિ ચાવનીશો મહાત્મનોંશાઞ્છૃણુ શિષ્યવર્ય । એવં વિમૂઢા વાસુદેવસ્ય ભક્તાઃ કિં વક્તવ્યં વિષ્ણુભક્તા હિ લોકે ॥ ૩,૧૪.

હવે, શ્રેષ્ઠ શિષ્ય, ભગવાન પૃથ્વીનાથના બચેલા સાર અને મહાન આત્માના અંશ વિશે પણ સાંભળ. આવું જ, વાસુદેવના ભ્રમિત ભક્તો—તો પછી જગતમાં વિષ્ણુભક્તો વિશે શું કહેવું?

કલ્યાણાસ્તે સારભોક્તાર એવ નૈષાં ભવેત્તેન દુઃ ખાભિવૃદ્ધિઃ । ભુઞ્જન્તિ યે વૈશ્વદેવં વિહાય દુષ્ટાંસ્તાન્વૈ ભુક્તિચિન્ત્તાંશ્ચ વિદ્ધિ ॥ ૩,૧૪.

જે લોકો સાર ભોજન કરે છે, તેઓ ધન્ય છે; તેમને દુઃખ ક્યારેય વધતું નથી. પણ જે લોકો વૈશ્વદેવ અર્પણ વિના ખોટું ખાય છે, તેમને ભોજનની ચિંતા હંમેશા સતાવે છે.