ગરુડપુરાણમ્

અનન્તરં સંબભૂવ ગરુડસ્તુ તતઃ પરમ્ । દિવ્યસાહસ્રવર્ષાત્તુ તથા રુદ્રઞ્ચ સૃષ્ટવાન્ ॥ ૩,૧૩.

શેષ પછી તરત જ ગરુડ જન્મ્યા; અને દિવ્ય હજાર વર્ષ પછી, એ જ રીતે રુદ્રનું સર્જન કર્યું.

શેષસ્યાનન્તરં દેવીં વારુણીં ચ મહાપ્રભુઃ । દશવર્ષાનન્તરં તુ હ્યસૃજત્કમલાસનઃ ॥ ૩,૧૩.

શેષ પછી મહાપ્રભુએ દેવીઓમાં વારુણીની રચના કરી; અને દસ વર્ષ પછી કમલાસન બ્રહ્માએ તેને સર્જી.

ગરુડાનન્તરં દેવીં સૌપર્ણીમસૃજત્પ્રભુઃ । દશવર્ષાનન્તરં ચ પાર્વતીં ચ તથૈવ સઃ ॥ ૩,૧૩.

ગરુડ પછી ભગવાને સૌપર્ણી દેવીને સર્જી; અને દસ વર્ષ પછી એ જ રીતે પાર્વતીની પણ રચના કરી.

પાર્વત્યનન્તરં ચન્દ્રં મનસ્તત્ત્વનિયામકમ્ । દશવર્ષાનન્તરં તુ વાસવં હ્યસૃજત્તતઃ ॥ ૩,૧૩.

પાર્વતી પછી, ભગવાને મનને નિયંત્રિત કરનાર ચંદ્રનું સર્જન કર્યું; અને દસ વર્ષ પછી વાસવ (ઇન્દ્ર)નું સર્જન કર્યું.

અભિમાની દક્ષિણસ્ય બાહોશ્ચ પરમેષ્ઠિનઃ । દશવર્ષાનન્તરં તુ શચી તામસૃજત્પ્રભુઃ ॥ ૩,૧૩.

પરમેશ્વરના દક્ષિણ હાથના અધિપતિ દેવતા, દસ વર્ષ પછી ભગવાને શચીની રચના કરી.

ઇન્દ્રસ્યાનન્તરં કામં ત્રિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ । અસૃજદ્વામબાહોશ્ચમનસ્તત્વાભિમાનિનમ્ ॥ ૩,૧૩.

ઇન્દ્ર પછી, ત્રીસ વર્ષ પછી, ભગવાને કામદેવનું સર્જન કર્યું, જે વામ હાથ અને મનના તત્વના અધિપતિ છે.

તદનન્તરજાં દેવીં દશવર્ષાદનન્તરમ્ । રતિં સ જનયામાસ કામભાર્યાં મહાપ્રભુઃ ॥ ૩,૧૩.

પછી, દસ વર્ષ પછી, મહાપ્રભુએ કામદેવની પત્ની રતિ દેવીને ઉત્પન્ન કરી.

કામસ્યાપ્યભિમાની તુ સ એવ પરિકીર્તિતઃ । બ્રહ્માહઙ્કારિકં પ્રાણં કાર્યોત્પત્તેરનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

કામદેવના અધિપતિ પણ એ જ કહેવાય છે; બ્રહ્માએ કાર્યના ઉત્પત્તિ પછી, અહંકાર સાથે જોડાયેલ પ્રાણનું સર્જન કર્યું.

દશવર્ષાનન્તરં તુ નિર્મમે નાસિક તતઃ । તસ્ય ભાર્યાં નાસિકસ્યઃ પઞ્ચવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

દસ વર્ષ પછી, તેમણે નાસિકા (નાક)નું સર્જન કર્યું; અને પાંચ વર્ષ પછી, નાસિકા (નાક)ની પત્નીનું સર્જન કર્યું.

નિર્મમે નાસિકાં વામાં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ । અહઙ્કારાદનુ બ્રહ્મા સજ્ઞાનં ચ બૃહસ્પતિમ્ ॥ ૩,૧૩.

લોકોના પિતામહ બ્રહ્માએ ડાબી નાસિકા સર્જી; અહંકાર પછી, બ્રહ્માએ જ્ઞાન અને બૃહસ્પતિનું પણ સર્જન કર્યું.

નિર્મમે ચ વર્ષયુગ્મપઞ્ચવર્ષાદનન્તરમ્ । પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ તારાં ભાર્યાં વિનિર્મમે ॥ ૩,૧૩.

બે વર્ષ અને પાંચ વર્ષ પછી, તેમણે સર્જન કર્યું; અને પાંચ વર્ષ પછી, તારા નામની પત્નીનું સર્જન કર્યું.

ગુરોરનન્તરં બ્રહ્મા પઞ્ચવિંશાદનન્તરમ્ । સ્વાયંભુવં મનું ચૈવ નિર્મમે મનસા વિભુઃ ॥ ૩,૧૩.

ગુરુ પછી, પચ્ચીસ વર્ષ પછી, વિભુએ મનથી સ્વાયંભુવ મનુનું સર્જન કર્યું.

પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ શતરૂપાં વિનિર્મમે । શતરૂપાનન્તરં તુ વિંશદ્વર્ષદિનાન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

પાંચ વર્ષ પછી, તેમણે શતરૂપાનું સર્જન કર્યું; અને શતરૂપા પછી, વીસ વર્ષ અને દિવસો પછી.

દક્ષઃ શિષ્યાત્મકો જજ્ઞે દક્ષિણાઙ્ગુષ્ઠતઃ પ્રભોઃ । પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ વામાઙ્ગુષ્ઠાચ્ચતુર્મુખઃ ॥ ૩,૧૩.

દક્ષ, શિષ્યપુત્ર તરીકે, ભગવાનના જમણા અંગૂઠાથી જન્મ્યા; અને પાંચ વર્ષ પછી, ડાબા અંગૂઠાથી ચતુર્મુખ (બ્રહ્મા) જન્મ્યા.

પ્રસૂતિમસૃજદ્બ્રહ્મા સૃષ્ટ્યર્થં પરમાદરાત્ । દક્ષસ્યાનન્તરં બ્રહ્મા પઞ્ચવિંશાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

બ્રહ્માએ સર્જન માટે પરમ આદરથી પ્રસૂતિનું સર્જન કર્યું; દક્ષ પછી, બ્રહ્માએ પચ્ચીસ વર્ષ પછી.

નિર્મમે હ્યનિરુદ્ધં ચ મધ્યમાઙ્ગુલિપર્વતઃ । પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ સસર્જ ભગવાનજઃ ॥ ૩,૧૩.

મધ્યમ આંગળીના મધ્ય ભાગમાંથી ભગવાને અનિરુદ્ધને ઉત્પન્ન કર્યા; અને પાંચ વર્ષ પછી, અજન્મા ભગવાને તેને પ્રગટ કર્યા.

વિરાજસંજ્ઞકાં ભાર્યાં મધ્યમાઙ્ગુલિપર્વતઃ । અનિરુદ્ધાનન્તર તુ શતવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

મધ્યમ આંગળીના મધ્ય ભાગમાંથી ભગવાને વિરાજા નામની પત્ની ઉત્પન્ન કરી; અનિરુદ્ધ પછી, સો વર્ષ પછી.

નિર્મમે પ્રવહં વાયું કનિષ્ઠાઙ્ગુલિપર્વતઃ । દશવર્ષાનન્તરં તુ પ્રવાહીં નિર્મમે પ્રભુઃ ॥ ૩,૧૩.

નાની આંગળીના સંધિમાંથી ભગવાને પ્રવાહ નામનો પવન ઉત્પન્ન કર્યો; અને દસ વર્ષ પછી, પ્રભુએ પ્રવાહીનું સર્જન કર્યું.

કનિષ્ઠાઙ્ગુલિપર્વાચ્ચ વામદેવં ન સંશયઃ । પ્રવહાનન્તરં તબ્રહ્મા શતવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

નાની આંગળીના સંધિમાંથી, નિશ્ચયપૂર્વક, ભગવાને વામદેવને ઉત્પન્ન કર્યા; પ્રવાહ પછી, બ્રહ્માએ સો વર્ષ પછી તેમ કર્યું.

યમં વિનિર્મમે પૃષ્ઠાદષ્ટવર્ષાદનન્તરમ્ । તદ્ભાર્યાં શામલાં દેવીં તસ્માદેવ મહાપ્રભુઃ ॥ ૩,૧૩.

આઠ વર્ષ પછી, પીઠમાંથી ભગવાને યમને ઉત્પન્ન કર્યા; અને ત્યારબાદ, મહાપ્રભુએ તેની પત્ની શ્યામલાને ઉત્પન્ન કરી.

યમસ્યાનન્તરં ચન્દ્રં ત્રિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ । અસૃજદ્દક્ષિણાચ્છોત્રાચ્છોત્રતત્ત્વનિયામકમ્ ॥ ૩,૧૩.

યમ પછી, ત્રીસ વર્ષ પછી, ભગવાને પોતાના જમણા કાનમાંથી ચંદ્રને ઉત્પન્ન કર્યા, જે શ્રવણતત્ત્વના નિયામક છે.

નવવર્ષાનન્તરં તુ રોહિણીસમૃજત્પ્રભુઃ । વામશ્રોત્રાચ્ચ ગરુડં વામશ્રોત્રાભિમાનિનમ્ ॥ ૩,૧૩.

નવ વર્ષ પછી, પ્રભુએ રોહિણીનું સર્જન કર્યું; અને ડાબા કાનમાંથી, ગરુડને ઉત્પન્ન કર્યો, જે ડાબા કાનના અધિકારી છે.

ચન્દ્રસ્યાનન્તરં સૂર્યં વિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ । સમ્યગ્વિનિર્મમે બ્રહ્મા દક્ષિણાક્ષ્ણશ્ચ દેવતામ્ ॥ ૩,૧૩.

ચંદ્ર પછી, વીસ વર્ષ પછી, બ્રહ્માએ યોગ્ય રીતે જમણા આંખમાંથી સૂર્યદેવનું સર્જન કર્યું.

વામાક્ષ્ણો નિર્મમે સંજ્ઞાં ષડ્વર્ષાનન્તરં પ્રભુઃ । સૂર્યસ્યાનન્તરં બ્રહ્મા શતવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

છ વર્ષ પછી, ડાબી આંખમાંથી પ્રભુએ સંજ્ઞાને ઉત્પન્ન કરી; અને સૂર્ય પછી, બ્રહ્માએ સો વર્ષ પછી તેમ કર્યું.

રસનેન્દ્રિયાચ્ચ વરુણં નિર્મમે તસ્ય માનિનમ્ । વિંશદ્વર્ષાનન્તરં તુ તસ્માદેવેદ્રિયાત્પ્રભુઃ ॥ ૩,૧૩.

રસના ઇન્દ્રિયમાંથી ભગવાને વરુણને ઉત્પન્ન કર્યા, જે તેનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે; અને વીસ વર્ષ પછી, એ જ ઇન્દ્રિયમાંથી પ્રભુએ તેને ઉત્પન્ન કર્યો.

ગઙ્ગાં વિનિર્મમે બ્રહ્મા રસનેન્દ્રિયદેવતામ્ । વરુણસ્યાનન્તરં તુ દશવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

બ્રહ્માએ ગંગાને ઉત્પન્ન કરી, જે રસના ઇન્દ્રિયની દેવી છે; અને વરુણ પછી, દસ વર્ષ પછી તેમ કર્યું.

ઉત્સંગાન્નિર્મમે બ્રહ્મા નારદં ભગવત્પ્રિયમ્ । નારદસ્યાનન્તરં તુ ષષ્ટિવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

કોળમાંથી બ્રહ્માએ નારદને ઉત્પન્ન કર્યા, જે ભગવાનના પ્રિય છે; અને નારદ પછી, સાઠ વર્ષ પછી તેમ કર્યું.

અગ્નિં વિનિર્મમે બ્રહ્માત્વગિન્દ્રિયતઃ પ્રભુઃ । અતો વાગભિમાની સં પઞ્ચવર્ષાદનન્તરમ્ ॥ ૩,૧૩.

બ્રહ્માએ સ્પર્શ ઇન્દ્રિયમાંથી અગ્નિને ઉત્પન્ન કર્યા; અને પાંચ વર્ષ પછી, વાણીના અધિકારીનું સર્જન કર્યું.

સ્વાહાં વિનિર્મમે બ્રહ્મા તામાહુર્મન્ત્રદેવતામ્ । અગ્નેરનન્તરં વીન્દ્ર ભૃગું બ્રહ્મર્ષિસત્તમમ્ ॥ ૩,૧૩.

બ્રહ્માએ સ્વાહાને ઉત્પન્ન કરી, જેને મંત્રોની દેવી કહે છે; અગ્નિ પછી, હે ઇન્દ્ર, તેમણે ભૃગુને ઉત્પન્ન કર્યો, જે શ્રેષ્ઠ બ્રહ્મર્ષિ છે.