ગરુડપુરાણમ્

નમસ્યામિ હરિં રુદ્રં બ્રહ્માણં ચ ગણાધિપમ્ 1.

હું હરિ, રુદ્ર, બ્રહ્મા અને ગણાોના સ્વામી ગણેશને વંદન કરું છું.

સૂતં પૌરાણિકં શાન્તં સર્વશાસ્ત્રવિશારદમ્ 1.

હું શાંતિથી ભરેલા, સર્વ શાસ્ત્રોમાં પારંગત એવા પુરાણકથાકાર સૂતજીને વંદન કરું છું.

તીર્થયાત્રાપ્રસઙ્ગેન ઉપવિષ્ટં શુભાસને 1.

તેઓ તીર્થયાત્રાના પ્રસંગે શુભ આસન પર બેઠેલા હતા.

શૌનકાદ્યા મહાભાગા નૈમિષીયાસ્તપોધનાઃ 1.

શૌનક અને અન્ય મહાભાગ્યશાળી, નૈમિષારણ્યના તપસ્વી ઋષિઓ ત્યાં હાજર હતા.

ઋષય: ઊચુઃ દેવતાનાં હિ કો દેવ ઈશ્વરઃ પૂજ્ય એવ કઃ ।। 1.

ઋષિઓએ પૂછ્યું: દેવતાઓમાં સાચો દેવ કોણ છે? પૂજ્ય કોણ છે?

કો ધ્યેયઃ કો જગત્સ્રષ્ટા જગત્પાતિ ચ હન્તિ કઃ 1.

ધ્યાન કોનું કરવું જોઈએ? જગતનું સર્જન, પાલન અને સંહાર કોણ કરે છે?

તસ્ય દેવસ્ય કિં રૂપં જગત્સર્ગઃ કથં મતઃ 1.

એ દેવનું સ્વરૂપ કેવું છે? જગતનું સર્જન કેવી રીતે થાય છે?

અવતારાશ્ચ કે તસ્ય કથં વંશાદિસમ્ભવઃ 1.

એના અવતાર કયા છે? એનું વંશ અને અન્ય ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થાય છે?

એતત્સર્વં તથાન્યચ્ચ બ્રૂહિ સૂત ! મહામતે ! 1.

હે સૂતજી, મહામતી! આ બધું અને જે યોગ્ય હોય તે પણ અમને કહો.

સૂત ઉવાચ ગરુડોક્તં કશ્યપાય પુરા વ્યાસાચ્છ્રુતં મયા ।। 1.

સૂતજી બોલ્યા: ગરુડજીએ કશ્યપને જે કહ્યું હતું, તે મેં વ્યાસજી પાસેથી સાંભળ્યું છે.

એકો નારાયણો દેવો દેવાનામીશ્વરેશ્વરઃ 1.

માત્ર નારાયણ જ દેવ છે, દેવતાઓના પણ ઈશ્વર છે.

જગતો રક્ષણાર્થાય વાસુદેવોઽજરોઽમરઃ 1.

જગતની રક્ષા માટે, વાસુદેવ, જે અજર અને અમર છે, તે છે.

હરિઃ સ પ્રથમં દેવઃ કૌમારં સર્ગમાસ્થિતઃ 1.

હરિ, એ પ્રથમ દેવ, સર્જનના આરંભે કુમારરૂપે પ્રગટ થયા.

દ્વિતીયં તુ ભવાયાસ્ય રસાતલગતાં મહીમ્ 1.

બીજીવાર, પૃથ્વીના હિત માટે, તેઓ પાતાળ લોકમાં ગયા.

તૃતીયમૃષિસર્ગં તુ દેવર્ષિત્વમુપેત્ય સઃ 1.

ત્રીજીવાર, ઋષિરૂપે, તેમણે દેવઋષિત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.

નરનારાયણો ભૂત્વા તુર્ય્યે તેપે તપો હરિઃ 1.

ચોથીવાર, નર અને નારાયણ બની, હરિએ ઘોર તપ કર્યું.

પઞ્ચમઃ કપિલો નામ સિદ્ધેશઃ કાલવિપ્લુતમ્ 1.

પાંચમો અવતાર, સિદ્ધોના સ્વામી કપિલ છે, જે કાળમાં વિક્ષેપ થતાં પ્રગટ થયા.

ષષ્ઠમત્રેરપત્યત્વં દત્તઃ પ્રાપ્તોઽનસૂયયા 1.

છઠ્ઠો પુત્ર અત્રિ અને અનસૂયાના ઘરમાં જન્મ્યો હતો.

તતઃ સપ્ત આકૂત્યાં રુચેર્યજ્ઞોઽભ્યજાયત 1.

પછી, આકૂતિ અને રૂચિના ઘરમાં સાતમો પુત્ર યજ્ઞ જન્મ્યો.

અષ્ટમે મેરુદેવ્યાં તુ નાભેર્જાત ઉરુક્રમઃ 1.

આઠમો પુત્ર નાભિ અને મેરુદેવીના ઘરમાં ઉરુક્રમા તરીકે અવતર્યો.

ઋષિભિર્યાચિતો ભેજે નવમં પાર્થિવં વપુઃ 1.

ઋષિઓએ વિનંતી કરતાં, તેમણે નવમું રાજાશ્રય રૂપ ધારણ કર્યું.

રૂપં સ જગૃહે માત્સ્યં ચાક્ષુષાન્તરસંપ્લવે 1.

તેણે ચાક્ષુષ યુગના મહાપ્રળયમાં માછલીનું રૂપ લીધું.

સુરાસુરાણામુદધિં મથ્નતાં મન્દરાચલમ્ 1.

જ્યારે દેવતાઓ અને દાનવો મન્દર પર્વતથી સાગર મથન કરતા હતા,

ધાન્વન્તરં દ્વાદશમં ત્રયોદશમમેવ ચ 1.

ત્યારે ધન્વંતરી દ્વાદશ અને પછી ત્રયોદશ અવતાર રૂપે પ્રગટ થયા.

ચતુર્દશં નારસિંહં ચૈત્ય (વૈર) દૈત્યેન્દ્રમૂર્જિતમ્ 1.

ચૌદમો અવતાર નરસિંહ થયો, જેમણે દૈત્યરાજને મારેા.

પઞ્ચદશં વામનકો ભૂત્વાગાદધ્વરં બલેઃ 1.

પંદરમો અવતાર વામન તરીકે બલિના યજ્ઞમાં ગયા.

અવતારે ષોડશમે પશ્યન્બ્રહ્મદ્રુહો નૃપાન્ 1.

સોળમો અવતારમાં, બ્રાહ્મણદ્રોહી રાજાઓને જોઈને પ્રભુ અવતર્યા.

તતઃ સપ્તદશે જાતઃ સત્યવત્યાં પરાશરાત્ 1.

પછી સત્તરમા અવતારમાં, પરાશર અને સત્યવતીના ઘરમાં જન્મ્યા.

નરદેવત્વમાપન્નઃ સુરકાર્ય્યચિકીર્ષયા 1.

તેમણે દેવકાર્ય માટે મનુષ્ય અને દેવનું રૂપ ધારણ કર્યું.