સૂતજીના વચનોથી એક વિશાળ જ્ઞાનયાત્રા શરૂ થાય છે, જેમાં ભાષાના લિંગ, સંખ્યા, ક્રિયા, અને છંદના ગુણવિશેષો વિગતવાર સમજાવવામાં આવે છે. પ્રથમ, સૂતજી masculine શબ્દોના ગુણો જણાવે છે: સફેદ, કાળા, લાલ, શુદ્ધ, ગામના વડા, બુદ્ધિશાળી, ચતુર, કમળમાંથી જન્મેલા, કર્મકાંડી, બુદ્ધિમાન, ઘણી, અને સારા પુત્ર—આ બધાં પુરૂષવાચી છે. એ જ રીતે, સત્યવંત, સાપ, અગ્નિ પણ પુરૂષવાચી છે; જે ખાવા યોગ્ય નથી, દૂર પડેલા, સર્વ, વિશ્વ, બંને, એક ઓછું, અને બીજું—આ પણ masculine છે. પછી, કેટલાક વિશિષ્ટ નામો: ડટરા, ડટમા, નેમા, ત્વઃ, સમા, સિમેતરા; પૂર્વ અને અધર, દક્ષિણ અને ઉત્તરાવરા—આ masculine છે. પર અને અંતર પણ masculine છે; જ્યારે 'યત', 'તત', 'કિમ', 'અદસ' neuter છે. 'યુષ્મત', 'અસ્મત', 'તત'—પ્રથમ, દ્વિતીય અને તૃતીય પુરુષ—દ્વિવચન છે. આ રીતે, થોડા, બે, વગેરે, તમામ સંખ્યાઓ; 'શૃણોતિ' (સાંભળે છે), 'જુહોતિ' (અર્પણ કરે છે), 'જહાતિ' (છોડે છે), 'દધાતિ' (રાખે છે) વગેરે ક્રિયાઓ પણ સમજાવવામાં આવે છે. 'દીપ્યતિ' (પ્રકાશે છે), 'સ્તૂયતિ' (પ્રશંસા થાય છે), 'પુત્રીયતિ' (પુત્ર ઈચ્છે છે), 'ધનિયતિ' (ધન ઈચ્છે છે), 'ત્રુટ્યતિ' (તૂટે છે), 'મ્રિયતે' (મરે છે), 'ચિચીષતિ' (એકત્ર કરવા ઈચ્છે છે), 'નિનીષતિ' (નેવા ઈચ્છે છે)—આ બધાં ક્રિયાઓ પણ વર્ણવાય છે. 'સર્વે', 'સર્વ', 'સર્વાત', 'સર્વસ્મિન', 'સર્વ'—વિશ્વ અને અન્ય શબ્દો, સર્વની વિવિધ રૂપોમાં, દરેક માટે, દરેકમાંથી, દરેકમાં, દરેકના અંતે, દરેક માટે, દરેકમાં—આ રીતે સમજાય છે. 'પૂર્વ', 'પૂર્વા', 'પૂર્વસ્માત', 'પૂર્વસ્મિન', 'પૂર્વ'—આ શબ્દોનું પણ વર્ણન છે. સૂતજી કહે છે કે, ક્રિયાઓના પરિપૂર્ણ રૂપ માત્ર નામથી બતાવવામાં આવ્યા છે; કુમાર પાસેથી વિગતવાર સાંભળીને, કાત્યાયન વધુ સ્પષ્ટ કરે છે. પછી, સૂતજી છંદના લક્ષણો જણાવે છે. આર્યા છંદના લક્ષણો: 'ત્વષ્ટ' સમૂહ હંમેશા જોડાય છે, વિક્રમમાં નહીં; છઠ્ઠા સ્થાને 'જો' અથવા 'નલૌ' આવે છે, અને છઠ્ઠા શબ્દ બીજાથી આવે છે. શરૂઆતથી, સાતમા સ્થાને લઘુ અક્ષર; બીજા ભાગમાં 'શરા'; ત્રણ સમૂહ અને પદ યોગ્ય છે, અને 'વિપુલા' અગ્નિના ક્રમથી ઉત્પન્ન થાય છે. મધ્યમાં, બીજું 'ય', 'જૌ' 'ચપલા' છે, પદની શરૂઆતથી; બીજા ભાગમાં 'સજઘના'; આર્યા અને જાતિ છંદના લક્ષણો આ છે. આર્યા પહેલા ભાગમાં લક્ષણ ધરાવે છે; જો 'ગીતિ' હોય તો બંને ભાગમાં; 'ઉપગીતિ' બીજા ભાગથી, 'ઉદગીતિ' ક્રમ બદલવાથી થાય છે. 'આર્યાગીતિ' અંતે 'ગુરૂ' ધરાવે છે; આ 'ગોતિજાતિ' છંદના લક્ષણો છે; જો વિક્રમમાં છ 'કલા', સમમાં આઠ, સતત નહીં; 'સમા' આધારિત નથી, અને 'વૈતાલીય'માં અંતે 'ગુરૂ' છે. જ્યારે બંને 'ય' અંદર હોય, એ 'ઉપચ્છંદસિક' છંદ છે. 'ભાદગૌ' 'આપાતલિકા' છે, અને 'દક્ષિણાંતિકા' પણ એ જ રીતે; 'પરાશ્રિત' બીજું 'લા' છે, તમામ પદમાં. 'ઉદીચ્ય' છંદ અસમાન છે, 'પ્રાચ્ય' છંદ જોડીમાં છે; ચોથા પદમાં પાંચમા અક્ષર સાથે, બંને સાથે ચાલે છે. 'ઉદીચ્ય'ના પ્રથમ પદ અને જોડી પદના સંયોજનથી 'યુગ્મપાદ' છંદ થાય છે; 'વૈતાલીય'માં બંને પદ મનોહર અને સ્મિતવદન છે, એનું સંગ્રહ છે. મુખ 'ના'થી શરૂ ન કરવું; ચોથા પદમાં 'ગણ'; 'પથ્યા' મુખ 'જ' સાથે, નહિ તો વિપરીત અથવા અલગ. 'ઉસમે', 'ના', 'ચપલા', 'વિપુલા'માં સાતમું 'લઘુ'; 'સૈતવ'માં 'મ્રૌ' અને 'તૌ', અને સમુદ્રમાં એ બંને 'તત' પૂર્વે આવે છે. 'સોળ' અક્ષર, 'અચલ-ધૃતિ' સાથે, સમાન માત્રા ધરાવે છે. 'નવ', 'મલ', અને એ જ રીતે અંતે જાય છે; 'જો', 'નલૌ', અને સમુદ્રમાં; 'વિશ્લોક' ચાર વાર, અથવા એનું દ્વિગુણ, 'નવાસિકા' કહેવાય છે. 'બાણ'માં આઠ અને નવ, 'લા' 'ચિત્રા' છે, સોળ અક્ષર, સમાન માત્રા, 'પદાકુલક' કહેવાય છે. માત્રા વગરનું છંદ અક્ષરથી બનેલું છે; 'લા'માં 'ગુરૂ' અક્ષર નથી; 'ગુરૂ' અક્ષર હંમેશા પદમાં 'લા' છે—આ નિયમ છે. 'અઠાવીસ' 'લા' બીજા ભાગના પ્રથમ ભાગમાં જાય છે; 'ત્રીસ' 'લા' ક્રેસ્ટમાં, 'ખંજ'ના વિપરીતથી એ થાય છે. 'અનંગ-ક્રીડા'માં સોળ, છેલ્લે બે પદમાં 'બત્રીસ' 'લા'; બંને પદમાં સત્તાવીસ 'લા', બંને સુંદર છે. માત્રા છંદો દર્શાવ્યા છે; હવે અક્ષર છંદો જણાવવામાં આવશે. પછી, સૂતજી છંદના નામો અને લક્ષણો કહી જાય છે: 'શ્રીરુક્થ' 'જેન' કહેવાય છે; 'ઉત્યુક્થ' સ્ત્રીવાચી છે, બે 'ગુરૂ' અક્ષર સાથે; 'મો' સ્ત્રી છે, 'રો' હરણ, 'મધ્યા' 'મગૌ', 'કન્યા' 'પ્રતિષ્ઠા' છે. 'ભો ગૌ' 'પંક્તિ' છે, મધ્યમાં સળગતી, 'તયૌ' તરીકે યાદ રાખે છે; 'નયા' અને 'બાલ-લલિતા' સાથે, એ જ 'ગાયત્રી' છંદ છે. 'મસગઈ' અને 'મદલેખા' 'ઉષ્ણિક' છંદ છે; 'ભૌ ગૌ' 'ચિત્રપદા' તરીકે પ્રસિદ્ધ, 'વિદ્યુન્માળા' 'મમૌ ગગૌ' છે. 'માણવક' 'ભાટ્તલગા' છે, 'મ્નૌ ગૌ' 'હંસરુતા' છે; 'સમાનિકા', 'રજગલા', 'જરલા', 'ગહ' 'પ્રમાણિકા' છે; અને એ બંને સાથે, બીજી રચના 'અનુષ્ટુપ' છંદ કહેવાય છે. 'રનસૈ' સાથે 'હલમુખી' છે; 'નૌ મહ' બાળધારક માટે; એ 'બૃહતી' છંદ કહેવાય છે, 'સ્મૌ જગૌ' એનું તેજસ્વી રૂપ છે. 'પણવ' 'મનયગઈ' છે, 'મયૂરસારિણી' બને છે; 'રજા' અને 'રગા' સાથે, 'રુક્મવતી' 'ભમૌ સગૌ' છે. 'પંક્તિ' છંદ પંક્તિઓ pleasing syllablesથી શોભાયમાન છે, 'મા', 'ભા', 'ગા' અવાજ સાથે જોડાય છે, અને લોકો અને ગાયો બંનેને આનંદ આપે છે. એમાં 'ગા', 'વિ', 'ઇન્દ્ર', અને 'જા'થી શરૂ થતો 'ગુપપૂર્વિકા' કહેવાય છે. અન્ય છંદો, 'ઉપજાતિ' અંતે, 'સુમુખી', 'નજજા', 'લગૌ'; 'ભભભા' અને 'ગૌ' 'દોધક', 'શાલિની' 'મતતા' અને 'ગગૌ' છે. 'મમતા ગગૌ' પાણી અને વાયુના વિશ્વના વિભાજન માટે છે; 'શ્રીભતૌ' અને 'નનગા' પાંચ કે છ અક્ષરથી બને છે. 'મગના' અને 'ગો' મધમાખીઓના રમણ માટે છે; 'રથોદ્ધત' અને 'અર્ણૌ' 'રલગા', 'સ્વાગત' અને 'રનભા ગગૌ' છે. 'વૃત્તા', 'નનૌ', 'સગૌ', 'ગહ' સમાન માત્રા ધરાવે છે; 'રજરા' અને 'લગૌ' 'શ્યેનિકા', 'જસતા' અને 'ગૌ' 'શિખંડિત'; 'ત્રિષ્ટુપ' છંદ મહાન પિંગલ દ્વારા નામિત છે. 'રણૌ', 'ભસૌ', 'ચંદ્રવર્ત્મા' 'વંશસ્થ' છંદમાં, 'જતૌ' અને 'જરૌ' સાથે; પછી 'જરા' અને 'ઇન્દ્રવંશા' 'વેદસૈસ્ટોટક' છે; 'નભૌ' અને 'ભ્રૌ' 'દ્રુતવિલંબિત', 'પુટ' 'નનૌ' અને 'મયૌ' છે. 'વસુવેદા' છંદ વિરામ લાવે છે, અને આ આનંદિત મુખવાળું 'નયના' કહેવાય છે, જેમ કે 'નનરરા'એ જાહેર કર્યું છે. આ રીતે, સૂતજીના મુખેથી, ભાષા અને છંદના અનેક વાસ્તવિક લક્ષણો, નામો, અને વિધિઓનું પવિત્ર અને વિવેકપૂર્ણ વર્ણન થાય છે, જે શાસ્ત્ર-જ્ઞાનના સંગ્રહરૂપે શ્રોતાઓના હૃદયમાં વસે છે.