સૂતજી બ્રાહ્મણો અને પિતૃઓના શ્રેષ્ઠ સમૂહને સંબોધન કરીને કહે છે: “હવે હું સમિતાઓ અને અન્ય ગ્રંથોમાંથી સ્થાપિત ઉદાહરણો રજૂ કરું છું, જે તમારી માટે ઉત્તમ શિક્ષા છે.” શબ્દ અને ક્રિયાઓના નિયમો અંગે, યાદશક્તિ સંબંધિત કાર્ય, 'કરવું' ક્રિયાપદમાં પ્રયત્નનો અર્થ, હિંસા માટેની પ્રવૃત્તિ, અને એમાં કાર્ય તથા કરનાર સ્પષ્ટ થાય છે. છઠ્ઠો વિભક્તિ એ કરનાર અને કાર્ય માટે, અથવા મૂળ રૂપના ક્રિયાપદ માટે વપરાતો નથી; મૂળ રૂપ બે પ્રકારના હોય છે—સંયુક્ત નામ અને ક્રિયાપદ. 'ભૂ' અને અન્ય ધાતુઓમાંથી 'તિઙ' અને 'લઃ' ઉત્પન્ન થાય છે; દસ ક્રિયાપદરૂપો યાદ રાખવામાં આવ્યા છે: 'ટિપ', 'તસ', 'સુ', 'ઝિ' પ્રથમ પુરુષ, 'સિપ', 'થસ', 'થા' મધ્યમ, અને 'ઉત્તમ', 'પુરુષ' છેલ્લાં છે. 'મિબ', 'વસ', 'મસ' પરસ્મૈપદ માટે, 'પદાનાં' આત્મનેપદ માટે; 'તા', 'તામ', 'ઝા' પ્રથમ, 'મધ્ય', 'સ્થા', 'સા', 'થા', 'નધ્વમ' મધ્યમ, અને 'ઉત્તમ' છેલ્લાં. પ્રતિસ્થાપિત રૂપો 'ઇડ', 'બહ', 'મહિ' છે, અને ધાતુ 'ણિજ' અને અન્ય જેવા છે; નામ માટે પણ, પ્રથમ પુરુષ વપરાય છે. 'યુષ્મદ' માટે મધ્યમ, 'અસ્મદ' માટે ઉત્તમ પુરુષ દર્શાવાય છે; 'ભૂ'થી શરૂ થતી ધાતુઓ અને 'સન'થી અંતવાળી પણ જાહેર કરવામાં આવી છે. 'લડ' વર્તમાન માટે, 'સ્મેન' ભૂતકાળ માટે, 'લણ' તાત્કાલિક ભૂતકાળ માટે, 'લોટ' અને અન્ય ઇચ્છા દર્શાવતી ધાતુઓ માટે. આજ્ઞા અને અનુમતિ માટે 'લોટ' વપરાય છે—સલાહ, આમંત્રણ, આજ્ઞા, વિનંતિ અને ઇચ્છા માટે પણ. યદિ ઇચ્છાર્થ રૂપ વર્તમાનથી આગળ વપરાય, તે પરોક્ષ છે; ભૂતકાળમાં 'લિટ', ભવિષ્યમાં 'લટ' વપરાય છે. એ જ નિયમ ધાતુ પરથી ઉત્પન્ન થાય છે. દાતા દ્વારા કાર્ય પાર થાય ત્યારે 'લેટ' ઇચ્છાર્થ અર્થમાં ઉલ્લેખ થાય છે. 'પરફેક્ટ' ત્રણેય—સ્થિતિ, કાર્ય, અને કરનાર—માં થાય છે. 'તૃજ' અને અન્ય રૂપો એ ફરજ, ઇચ્છા, કરવું અને ન કરવું દર્શાવતાં રૂપો જેવા છે. હવે, ઉદાહરણો: 'ળ' અક્ષર સેવા, 'લાંગલીષા', 'મણીપયા', 'ગંગાજળ', 'તવલકાર', 'ઋણાર્ણ', 'પ્રાર્ણ'માં પ્રસિદ્ધ છે. 'તવલકાર' એ ઠંડાથી પીડાતા, 'સૈંદ્રી' અને 'સૌકાર' પણ એવા જ છે. વરરાજા માટે બેઠક પિતા માટે છે; 'લ' પ્રત્યય નિયમમાં વાપરવો. મુખ્યા 'લવણ' છે; ગાય આ છે, એ લોર્ડ નથી. દેવીનું ઘર અહીં છે; આ બંને ચતુર છે. ઘોડા છ છે; એ કમળની પાંખડી નથી. જે કાર્ય કરે છે, જે કરે નથી, એ પાણી, એ શ્મશાન. 'અહિ પકાવે છે, અહિ પકાવે છે, તમે ઢાંકી શકો છો'—એવું કહેવામાં આવે છે. 'તમે વીજળીના ધ્વનિ કરો છો, પાર કરો છો, યાદ કરો છો.' 'તમે લખો છો, બનાવો છો, સૂઈ જાવ છો, જો કે દેખાતા નથી. તમે મધ્યમાં છો, હંમેશા પૂજા કરો છો.' 'કઠિનાઈથી કોણ કાર્ય કરે છે? કોણ કરશે? કોણ ફળમાં સ્થિત છે? કોણ સૂઈ જાય છે, કોણ નિર્બળ છે, કોણ પ્રતિષ્ઠા પામે છે?' 'કોણ અહીં છે, કોણ આમ કહેવાય છે? દેવતાઓ કહે છે: “જાઓ, મિત્રો.” વિષ્ણુ પોતે જ ચાલે છે, ગીતના દેવ અને ધૂમના દેવ પણ.' 'તે અમથી જાય છે; તે જાય, તે જશે.' 'કુટિરની છાંય, છાંય અને અન્ય સંબંધો પણ એવા જ છે.' છે, છ સંયુક્ત નામ: 'કર્મધારય', 'દ્વિગુ', 'ત્રિવેદી', 'ગ્રામ', અને 'તત્પુરુષ'. 'જે બનાવવામાં આવ્યું છે, જે માટે છે, વરગાંડા નો ભય, અને એ ધન.' 'જ્ઞાનમાં નિપુણ, સત્યનો જાણનાર, બહુવ્રીહિ, અને અવ્યય.' સ્થિતિ, ઉપર ચડાવવું, જેમ કહેવામાં આવ્યું; 'દ્વંદ્વ', દૈવી ઋષિ અને મનુષ્ય. 'તદ્ધિત' રૂપ: 'પાંડવ', 'શૈવ', 'બ્રાહય', 'બ્રહ્મતા' અને અન્ય. દૈવી, અગ્નિ, મિત્રતા, સ્વામીપદ, 'શુક્ર', 'ઋષ્ટુ', 'સ્વયંભુવા', પિતા. ચલનારા, ગાય, બળદ, અને પુરૂષવાચી પ્રશંસિત નથી. 'હલ' અંતવાળા: ઘોડા, જૂંથ, પૃથ્વી, પવન, માંસભક્ષી, હરણવર્ગ. આત્મા, રાજા, યુવાન, માર્ગ, 'પૂષા', 'બ્રહ્મહન', 'હલ'. મલ, મૂત્ર, શુક્ર, મધ, તેલ, સ્મશાનની લાકડી, જંગલ, પાણી, હાડકાં, અને વિશ્વના પદાર્થ—all feminine. 'ક્રિયા', 'ઘી', 'શરીર', 'અગ્નિ', 'વિષ', 'નપુંસક'; 'પત્ની', 'વાર્ષ', 'નદિ', 'લક્ષ્મી', 'સંપત્તિ', 'પૃથ્વી', 'વધૂ' પણ સ્ત્રીવાચી. ભ્રૂ, પુનર્જન્મ, ગાય, બહેન, માતા—all feminine; 'વાણી', 'રક્ત', 'દિશા', 'ક્રોધ', 'યૌવન', 'કટિ' પણ સ્ત્રીવાચી. 'સ્વર્ગ', 'દિવસ', 'વર્ષા', 'સોમ', 'ઉષ્ણિક' મીટર—ગુણ, પદાર્થ, ક્રિયા પ્રમાણે સ્ત્રીવાચી; આ રીતે સ્ત્રીરૂપો બતાવ્યા. 'શ્વેત', 'કાળો', 'લાલ', 'પવિત્ર', 'ગામુખ', 'વિદ્વાન', 'ચતુર', 'કમળજ', 'કર્તા', 'બુદ્ધિમાન', 'ઘણા', 'સારા પુત્ર'—પુરૂષવાચી. 'સત્ય', 'સર્પ', 'અગ્નિ'—પુરૂષવાચી; 'ખાવા યોગ્ય નથી', 'દૂર પડતા', 'સર્વ', 'વિશ્વ', 'બંને', 'એક ઓછા', 'બીજું'—પુરૂષવાચી. 'ડતરા', 'ડતમા', 'નેમા', 'ત્વહ', 'સમા', 'સિમેતરા', 'પૂર્વ', 'અધરા', 'દક્ષિણ', 'ઉત્તરાવરા'—પુરૂષવાચી. 'પર', 'અંતર' પણ એવા જ; 'યત', 'તત', 'કિમ', 'અદસ'—નપુંસક. 'યુષ્મત', 'અસ્મત', 'તત'—પ્રથમ, દ્વિતીય, તૃતીય પુરુષ—દ્વિવચન. 'થોડા', 'બે', વગેરે, બધા સંખ્યા; 'શૃણોતી', 'જુહોતી', 'જહાતિ', 'દધાતિ' પણ. 'દીપ્યતિ', 'સ્તૂયતિ', 'પુત્રીયતિ', 'ધનિયતિ', 'તૃટ્યતિ', 'મ્રિયતે', 'ચિચીષતિ', 'નિનીષતિ'. 'સર્વે ઉભા છે', 'સર્વ માટે', 'સર્વમાંથી', 'સર્વમાં અંત', 'સર્વનાં', 'સર્વમાં'—'વિશ્વ' અને અન્ય શબ્દો. 'પૂર્વ', 'પૂર્વા', 'પૂર્વસ્માત', 'પૂર્વસ્મિન', 'પૂર્વ' કહેવાય છે. સૂત કહે છે: “ક્રિયાપદોના પરફેક્ટ રૂપ માત્ર નામથી બતાવ્યા છે; કુમાર પાસેથી વિગત સાંભળીને કાત્યાયન વધુ સમજાવે છે.” અત્યંત આર્ય છંદના લક્ષણો: 'ત્વષ્ટ' સમૂહ હંમેશા જોડાય છે, વિક્રમમાં નહિ; છઠ્ઠા સ્થાનમાં 'જો' અથવા 'ન્લૌ' આવે છે, અને છઠ્ઠું શબ્દ બીજામાંથી આવે છે. શરૂઆતથી, સાતમા સ્થાને ટૂંકો સ્વર, બીજા ભાગમાં 'શર'; ત્રણ સમૂહ અને પગ યોગ્ય છે, અને 'વિપુલા' અગ્નિના ક્રોસિંગથી ઉત્પન્ન થાય છે. આ રીતે, સૂતજી બ્રાહ્મણોને સંસ્કૃત વ્યાકરણના સૂક્ષ્મ નિયમો, ઉદાહરણો, અને વિવિધ રૂપોનું વિવરણ આપે છે, જે ભાષા અને જ્ઞાનની ઊંડાણમાં માર્ગદર્શન કરે છે.