હવે હું આપને ગૌરવપૂર્વક એ શાસ્ત્રના વિરલ અને વિધિવત શ્લોકોને આધારે એક સચોટ વાર્તા રૂપે રજૂ કરું છું: પ્રાચીન સમયમાં, વિદ્વાનોએ સ્થળ પર દેખાતા પ્રાણીઓ અને ચિહ્નો દ્વારા ભવિષ્યની ઘટનાઓનું નિરિક્ષણ કર્યું. જો હાથી હાથીના સ્થાન પર દેખાય, તો ખેતરોમાં સમૃદ્ધિ, અનાજ અને સુખ-સંવર્ધન થાય છે; અને જો કાગડો એ સ્થાન પર હોય, તો ધન અને અનાજની પ્રચુરતા જોવા મળે છે. પરંતુ જો કાગડાના સ્થાન પર ધ્વજ દેખાય, તો કાર્યનો વિનાશ થાય છે; અને ધૂમ્રવર્ણી (ધૂમ્ર રંગનું) કોઈ હોય, તો દુ:ખ અને આપત્તિ આવે છે. કાગડાના સ્થાન પર સિંહ હોય, તો ઝઘડા અને કષ્ટ થાય છે; અને કૂતરો હોય, તો ઘરવિનાશ અને ભયજનક સંજોગો સર્જાય છે. કાગડાના સ્થાન પર વાછરડું (બળદ) દેખાય, તો પદ ગુમાવવાનો ભય હોય છે; અને ગધેડો દેખાય, તો ધનહાનિ અને પરાજય થાય છે. જો હાથી કાગડાના સ્થાન પર હોય, તો ધન અને યશ મળે; અને જો કાગડો કાગડાના સ્થાન પર હોય, તો વિદેશ યાત્રા અને આવાં ઘટનાઓ બને છે. પછી ભૈરવદેવીએ દેવીને કહ્યું: "હું હવે પવનના વિજય, વિદેશમાં વિજય અને ચાર શુભ ચિહ્નો — પવન, અગ્નિ, જળ અને ઇન્દ્ર — વિશે સમજાવું છું." પવન ડાબી અથવા જમણી બાજુ હોય, તો તે વધે છે; અગ્નિ ઉપર જાય છે; અને વરુણ (જળ) નીચે હોય છે. મહેન્દ્ર (ઇન્દ્ર) મધ્યમાં સ્થિત છે — શુક્લપક્ષમાં ડાબી બાજુ, કૃષ્ણપક્ષમાં જમણી બાજુ, અને ઊગવું ત્રણ દિવસ સુધી રહે છે. જો પર્વની શરૂઆતથી ક્રમ બદલાય, તો હાનિ થાય છે; અને જો પવન સૂર્યના માર્ગે ઉગે, અને ચંદ્ર અસ્ત જાય, તો ગુણો વધે છે; અન્યથા અવરોધ આવે છે. દિવસ અને રાત્રિમાં કૂલ સોળ પરિવર્તન વર્ણવાયા છે. પવન અડધા પહેરના મધ્યમાં બદલાય, તો આરોગ્યમાં હાનિ થાય છે, કેમ કે પવન જીવોમાં ફરતો રહે છે. પવન જમણી નાકમાં હોય, તો ભોજન અને સંભોગ શુભ છે; અને શસ્ત્રધારી યુદ્ધમાં વિજયી થાય છે. પવન ડાબી તરફ જાય, તો સર્વ કાર્યોમાં લાભ અને સૌંદર્ય મળે છે. મહેન્દ્ર, વરુણ અને વાતા સ્થાનોમાં કોઈ દોષ નથી; પવન જમણી તરફ જાય, તો દુષ્કાળ, અને ડાબી તરફ જાય, તો વરસાદ થાય છે. પછી ધન્વંતરિએ ઘોડાની આયુર્વેદ શાસ્ત્રની વાત કરી. ઘોડા માટે કCrowના ચાંચ, કાળી જીભ, વૃક્ષ જેવું મોઢું, ગરમ તલુ, ભયજનક ચહેરો, ઓછા દાંત, સિંગ, પાતળા દાંત, એક અંડકોષ, જન્મથી અંડકોષ, આવરણ, બે ખુરા, અને સ્તનવાળા — આવા ગુણવાળા ઘોડા ત્યજી દેવા જોઈએ. બિલાડીના પગ, વાઘ જેવો આકાર, કોઢ કે ફોડવાળા, યમથી જન્મેલા, ઠિંગણા, બિલાડી જેવો, ભૂરા આંખવાળા — આવા દોષવાળા ઘોડા યોગ્ય નથી. શ્રેષ્ઠ ઘોડા તુરુષ્ક જાતિના છે; મધ્યમ પાંચ હાથના, અને નાનામાં ત્રણ હાથના. જેઘોડા યોગ્ય આકારના નથી, ટૂંકા કાનવાળા, કે ચિતરેલા દેખાય, એ નબળા નથી, પણ લાંબું જીવે છે. દુષ્ટ અસરથી રક્ષણ માટે નીમ પાન, ગુગ્ગળ, રાયના તેલ અને ઘીથી પૂજા-હવન કરવું. ઘોડાના ગળે તલ, વચ અને હિંગ બાંધવું. ઘાયલ wound બે પ્રકારના — બહારના અને આંતરિક. પવનથી થયેલી ઘાયલ ધીરે ઠીક થાય, કફથી થયેલી ઝડપથી, પિત્તથી થતીમાં ગળામાં બળવું અને રક્તથી dull દુ:ખ. હથિયારથી થયેલી ઘાયલ, રેંડા, ચિત્રક અને સર્વદવા વડે, દિવસમાં બે વાર ધોઈ શકાય. લસણ અને સિંધી લવણ, કે દહીંમાં ફર્મેન્ટ કરેલું, તલ કેક, દહીં અને લવણ, કે નીમ પાનવાળી કેક wound સાફ કરવા અને ઠીક કરવા માટે ઉપયોગી છે. પટોલા, નીમ પાન, વચ, ચિત્રક, પિપ્પલી, અને આદુ — આને પીસી પીવડાવવાથી કીડા, કફ અને પવન દૂર થાય છે; નીમ પાન, પટોલા, ત્રિફલા, ખાદિરા પણ ઉપયોગી છે. આ ઉકાળીને ઘોડાને રક્ત વહેતા wound માટે ત્રણ દિવસ પીવડાવવું — ઘોડા-કોઢ માટે. ઘાયલ wound અને કોઢ માટે રાયના તેલ લાભદાયી છે; લસણ અને સમાન ઔષધિઓના કઢા રાહત આપે છે. નાકના રોગમાં, તરત જ માતુલુંગ અથવા માંસીનો રસ, અન્ય પવન સાથે, આપવો. પ્રથમ દિવસે બે પલ, પછી દર દિવસે એક પલ વધારી, છેલ્લે અઢાર પલ સુધી આપવું. સૌથી ઓછામાં આઠ પલ, મધ્યમમાં ચૌદ પલ; શરદ અને ઉનાળામાં આપવું નહીં. પવન રોગમાં તેલ, ખાંડ, ઘી અને દૂધ ઉપયોગી છે; કફમાં તીખા તેલ અને મસાલા; પિત્તમાં ત્રિફલા જળ. ઘોડા જે ચોખા, શષ્ટિકા અને દૂધ ખાય, તે નબળા અને ટાળવા યોગ્ય છે; જાંબુ જેવા પાકેલા અને સુવર્ણ રંગના ઘોડા ટાળવા યોગ્ય નથી. અડધા પ્રહરમાં harnessમાં ગુગ્ગળ આપવો; દૂધ સાથે ચોખાનો પાયસ ઝડપથી ખવડાવવો. રોગમાં પવન વાળા ઘોડાને દૂધ-ચોખા, પિત્તમાં માંસ રસ, મધ, મુગ અને ઘી આપવું. કફમાં મુગ, કુલથ, કે તીખા-કટુ ખોરાક; બહેરા કે રોગમાં ગુગ્ગળ — ત્રણ દોષના રોગોમાં. બધા રોગોમાં, પ્રથમ દિવસે દૂર્વા એક પલ, પછી એક કર્ષ, પછી પાંચ પલ આપવું. પીવાના અને ખાવામાં સૌથી વધુ અશી પલ, મધ્યમમાં સાથી, અને ઓછામાં ચાળી પલ. wound, કોઢ અને લંગડાપણમાં ત્રિફલા કઢા સાથે આપવું; નબળી પાચન અને સૂજનમાં ગાયના મૂત્ર સાથે. પવન, પિત્ત, wound અને રોગમાં, ગાયનું દૂધ અને ઘી આપવું; દુર્બળમાં માંસવાળું ખોરાક — પોષણ માટે. આ રીતે, શાસ્ત્રમાં વર્ણવેલ ચિહ્નો, પવન-અગ્નિ-જળ-ઇન્દ્રના સંજોગો, અને ઘોડાના આયુર્વેદ ઉપચાર, વિદ્વાનોએ શ્રદ્ધાપૂર્વક સમજાવ્યા, જેથી જીવન, યશ, અને સુખ-સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત થાય.