ગરુડપુરાણમ્

શ્રીહરિએ મહાદેવને વિવિધ ઔષધિઓ અને ઉપચારોની પદ્ધતિઓ વિશે કહ્યાં— “મહેશ્વર, જો mashakaના બે પ્રસ્થા એક drona પાણીમાં ઉકાળવામાં આવે અને માત્ર ચોથા ભાગ પાણી રહે ત્યારે તેમાં એક પ્રસ્થા તેલ ઉકાળવું જોઈએ. ત્યારબાદ, એક adhaka ખાટા મોર સાથે પીસેલા punarnava, gokshura, સૈંધવ, tryushana અને vacha ઉમેરો; તેમજ સૈંધવ, suradaru, manjistha અને kantakarika પણ ઉમેરો. આ મિશ્રણને નાક દ્વારા અથવા પીવાથી—even અત્યંત કઠોર કાનના દુઃખ દૂર થાય છે. મહાદેવ, જો બે પલ સૈંધવ, shunthi અને પાંચ પ્રકારના chitraka સાથે અંશન કરાય, તો બહેરાપણ અને તમામ રોગો દૂર થાય છે. sauviraના પાંચ પ્રસ્થા અને તેલના એક પ્રસ્થા સાથે ઉકાળવાથી રક્તસ્રાવ, અપ્રાકૃત સ્વાદ, પળીના રોગ અને બધા વાતના રોગો સુધરે છે. પછી udumbara, vata, plaksha, બે jambus, arjuna, pippali, kadamba, palasha, lodhra અને tinduka—મધુકા, આમ્ર, sarja, badara, padmakaના ફૂલ, shirishaના બીજ અને kataka—આ બધાંને ઉકાળી તેલ સાથે લગાડવાથી—even લાંબા સમયથી ચાલતા ઘા પણ સાજા થાય છે. પછી શ્રીહરિએ કહ્યું: કાંદા, જીરૂ, kushtha, અશ્વગંધા, અજમોદા, vacha, trikatuka અને શ્રેષ્ઠ સૈંધવ—આ બધાંને બ્રાહ્મી રસમાં ઘી સાથે મિશ્ર કરી અને મધ સાથે સાત દિવસ લેવાથી મન શુદ્ધ અને સ્પષ્ટ થાય છે. પછી siddharthaka, vacha, હીંગ, karanja, devadaru, manjistha, triphala, vishva, shirisha અને turmericના બંને પ્રકાર; priyangu, નીમ, trikatu—આ બધાંને ગાયના મૂત્ર સાથે પીસી નાસ્ય, ointment અને શરીર પર લગાડવા માટે ઉપયોગ કરવો. આ ઉપચારથી મિગરે, ઝેર, પાગલપણું, ક્ષય, દુર્ભાગ્ય અને જ્વર દૂર થાય છે; અને મહેલના દ્વાર પર રાખવાથી ભૂતના ભય પણ દૂર થાય છે. નીમ, kushtha, turmericના બંને પ્રકાર, shigru, રાય, devadaru, patola અને ધાન્ય—all buttermilkમાં પીસી, તેલથી અંશન કરેલા શરીર પર ઘસવાથી ચર્મરોગ, કુષ્ટ અને ખંજવાળ દૂર થાય છે. સૈંધવ, saindhava, alkali, કાળી રાય, સામાન્ય સૈંધવ, vid, લોહીની ઝાંઝ, trivrit અને suran—આ બધાં દહીં, ગાયના મૂત્ર અને દૂધમાં ધીમી આગે ઉકાળવામાં આવે. આ પાવડર ગરમ પાણી સાથે પીવાથી શક્તિ અને જઠરાગ્નિ વધે છે; પાચન થઈ હોય કે ન હોય, શ્રેષ્ઠ માંસ અને ઘી ખાઈ શકાય છે. આ પાવડર નાભિ, મૂત્રમાર્ગ, પેટમાં ગાંઠ અને પળીના દુઃખ દૂર કરે છે; જઠરાગ્નિ જાગ્રત કરે છે અને અપાચનથી થતી પીડા માટે ઉત્તમ છે. હરિતકી, આમલકી, દ્રાક્ષ, પિપ્પલી, kantakari, shringi, punarnava અને સૂકી shunthi—આ ઉપચારથી ખાંસી ચોક્કસપણે સાજી થાય છે. હરિતકી, આમલકી, દ્રાક્ષ, patha અને vibhitaka, ખાંડ સાથે સમરૂપ લઈ જ્વર માટે ઉત્તમ છે. triphala, badara, દ્રાક્ષ અને પિપ્પલી પાચન માટે ઉત્તમ છે; હરિતકી ગરમ પાણી અને સૈંધવ સાથે પણ પાચન કરે છે. કાચબો, માછલી, ઘોડો, મહિષ, ગાય, શિયાળ, વાંદર, બિલાડી, મોર, કાગડો, વરાળ, ઘુવડ અને કૂકડી—આ પ્રાણીઓના વિસર્જન, મૂત્ર, માંસ, વાળ અથવા રક્તને ધૂપ રૂપે વાપરવું, જ્વર અથવા પાગલપણું પીડાતા વ્યક્તિને શાંતિ માટે અર્પણ કરવું. “ઉમાપતિ, આ બધાં ઔષધિઓ વર્ણવ્યા છે; તે રોગો એવા જ ધ્વંસ કરે છે જેમ ઇન્દ્રના વજ્રથી વૃક્ષો ધ્વંસ થાય છે. જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુને ઔષધિરૂપે સ્મરણ કરવામાં આવે, તેઓ રોગો દૂર કરે છે; ધ્યાન, પૂજા કે સ્તુતિ—કોઈ વધુ વિચારની જરૂર નથી.” પછી શ્રીહરિએ કહ્યું: “હું શુભ વૈષ્ણવ કવચ જણાવું છું, જે તમામ રોગો દૂર કરે છે; જે કવચથી શિવે દૈતોનો વિનાશ કરતી વખતે રક્ષણ મેળવ્યું હતું. પ્રથમ, ભગવાન, અજ, નિરોગી, સર્વના સ્વામી, વિષ્ણુ, સર્વવ્યાપી, અવિનાશી—તેમને નમન કરીને, હું જનાર્દનને નમન કરીને આ રક્ષણકવચ બાંધું છું, જે અવિનાશી છે, સર્વત્ર શ્રેષ્ઠ છે અને દુઃખ દૂર કરે છે. વિષ્ણુ આગળ રક્ષા કરે, કૃષ્ણ પાછળ, હરિ શીરે અને જનાર્દન હૃદયનું રક્ષણ કરે. હૃષીકેશ મનની, કેશવ જીભની, વસુદેવ પ્રભાતે આંખોની, અને શક્તિશાળી સંકર્ષણ કાનની રક્ષા કરે. પ્રદ્યુમ્ન નાકની, અનિરુદ્ધ ત્વચાની, વનમાલી ગળાના અંતની, અને શ્રીવત્સ નીચે રક્ષા કરે. ચક્ર ડાબી બાજુ, દૈતોને દૂર કરે; ગદા જમણી બાજુ, અસુરોને દૂર કરે. ગદા પેટની, હળ પાછળની; શારંગ ધનુષ ઉપરની, અને નંદક પગની રક્ષા કરે. શંખ એડીની, કમળ બંને પગની; અને ગરુડ સર્વ કાર્યોની સિદ્ધિ માટે રક્ષા કરે. વરાહ પાણીમાં, વામન કઠિન સ્થળે, નરસિંહ જંગલમાં, અને કેશવ સર્વ બાજુઓમાં રક્ષા કરે. હિરણ્યગર્ભ સોનુ આપે, કપિલ શરીરના તત્વો સંતુલિત કરે. શ્વેતદ્વીપના નિવાસી શ્વેતદ્વીપ સુધી પહોંચાડે; મધુ-કૈટભ વિનાશક શત્રુઓને નાશ કરે. વિષ્ણુ પાપ શરીરથી કાઢે; હંસ, મત્સ્ય અને કૂર્મ સર્વ દિશાઓમાં રક્ષા કરે. ત્રિવિક્રમ પાપો દૂર કરે; નારાયણ બુદ્ધિનું રક્ષણ કરે. શેષ શુદ્ધ જ્ઞાન આપે, અજ્ઞાન નાશ કરે; વદાવામુખા દોષો નાશ કરે. ભગવાન પગ અને શીરે પરમ સુખ આપે; દત્તાત્રેય પુત્ર, ગાય અને સંબંધીઓ આપે.” આ રીતે શ્રીહરિએ ઔષધિઓ, ઉપચાર અને કવચના દિવ્ય ઉપદેશો આપ્યા, જે શ્રદ્ધાપૂર્વક અનુસરી, સર્વ દુઃખ અને રોગોથી મુક્તિ મળે છે.