હે મહાદેવ, હવે હું તને વિવિધ ઔષધિઓ અને deren ઉપયોગ વિશે કહું છું, જેમના દ્વારા વિષ અને અન્ય રોગોને દૂર કરી શકાય છે. મહાકાળના મૂળને પીસીને ખાટા છાસમાં મિક્સ કરીને લપસ તરીકે લગાડવામાં આવે તો વોડ્રા અને ડુંદુભા જેવા ઝેરી પ્રાણીઓનું વિષ દૂર થાય છે. તંડુળિયકના મૂળને પીસીને તાંદળના પાણી અને ઘી સાથે પીવાથી દરેક પ્રકારનું વિષ દુર થાય છે. નીલી અને લજ્જાલુકાના મૂળને તાંદળના પાણીમાં પીસીને પીવાથી, માત્ર એક જ માત્રામાં, દંશથી થયેલ વિષ નાશ પામે છે. તાજા કુષ્માંડના રસમાં ગોળ અને ખાંડ મિક્સ કરીને દૂધ સાથે પીવાથી પણ દંશનું વિષ નાશ પામે છે. એ જ રીતે, કોદ્રવના મૂળને યષ્ટીમધુ અને ખાંડ સાથે પીવાથી મોહ દૂર થાય છે. આ જ દવા ત્રણ રાત સુધી દૂધ સાથે પીવાથી ઉંદરના દંશનું વિષ પણ દૂર થાય છે, અથવા તો ત્રણ વખત ઠંડું પાણી પીવાથી પણ એ વિષ નાશ પામે છે. જો કોઈના મોઢામાં પાનના કારણે દાહ થાય અને લાળ આવવાનું બંધ થઈ જાય, તો ઘી અને ખાંડ પીવાથી દારૂનું મદ પણ લાગતું નથી. કૃષ્ણાંકોલાના મૂળને સારી રીતે ઉકાળેલા પાણીમાં નાખીને પીવાથી ગરસનું વિષ ત્રણ રાતમાં દૂર થાય છે. ગરમ ગાયના ઘીમાં સૈંધવ મિક્સ કરીને લગાડવાથી વિછુના દંશથી થયેલ દુઃખ દૂર થાય છે. કુસુભા, કેશર, હરિતાલ, અભ્રક, કરંજ અને અર્કના મૂળને પીસીને, એનું સેવન કરવાથી માનવ શરીરમાં રહેલાં વિષ નાશ પામે છે; અને દીવાના તેલની મલમ લગાડવાથી જંતુના દંશનું વિષ પણ દૂર થાય છે. ખજુરનું વિષ પણ નિશ્ચિતપણે નાશ પામે છે. વિછુના દંશના સ્થાને આદુ અને ટગરા પીસીને લગાડવાથી મધમાખીના દંશનું વિષ પણ દૂર થાય છે. શતપુષ્પા, સૈંધવ અને ઘીનું લપસ લગાડવું જોઈએ; તેમજ શિરીષના બીજને દૂધમાં પીસીને લગાડવું. આ રીતે લગાડવાથી કુતરા અને બગડાના દંશનું વિષ પણ દૂર થાય છે; અને અગ્નિમાં ગરમ કરેલું પાણી છાંટવાથી દેડકાના દંશનું વિષ પણ દૂર થાય છે. જો ઘાવમાં ધતૂરા અને કાળી રાઈનું વિષ મિક્સ થઈ ગયું હોય, તો દૂધ કે ગોળ પીવાથી એ વિષ નાશ પામે છે. વડ, નીમ અને શમીના છાલનું પાણી ઉકાળી, એ પાણીથી કૂચલા અને દાંતની અંદર રહેલું વિષ પણ દૂર થાય છે. દેવદાર અથવા લાલ ગેરુના લપસથી, અથવા નાગકેસર, દારુહળદ અને મંજિષ્ઠા વડે પણ, કૃમિનું વિષ નાશ પામે છે. કરંજના બીજ અને વરુણની છાલ, તલ અને રાઈ સાથે મિક્સ કરીને સેવન કરવાથી પણ વિષ દૂર થાય છે—આમાં કોઈ સંશય નથી. એલોઇના પાન અને મીઠું ઘીમાં મિક્સ કરીને ઘોડાને આપવાથી, દંશથી થયેલી ખંજવાળ પણ દૂર થાય છે. હવે હરી કહે છે: ચિત્રકના આઠ ભાગ, શુરણના સોળ ભાગ, સૂકું આદુના ચાર ભાગ અને કાળી મરીના બે ભાગ લો. પિપ્પલીના ત્રણ ભાગ, વિદંગના ચાર, મુસળીના આઠ અને ત્રિફળાના ચાર ભાગ લો; આ બધાને ગોળની બમણી માત્રા સાથે મિક્સ કરીને લાડુ તૈયાર કરો. એનું સેવન કરવાથી અજિરણ, પાંડુ, કામળો, અતિસાર, અતિદુર્બળ જઠરાગ્નિ અને પળીના રોગ દૂર થાય છે. બીલ્વ, અગ્નિમંથ, શ્યોનક, પાટલ, પરીભદ્ર, પ્રસારણી, અશ્વગંધા, બૃહતી અને કંટકારી—બલા, અતિબલા, રસ્ના, શ્વદંષ્ટ્રા, પુનર્નવા, એરંડ, શારીવા, પર્ણા, ગુડુચી અને કપિકચ્છુ—આ દરેકના દસ પળા લો, શુદ્ધ પાણીમાં ઉકાળો અને જ્યારે ચોથાઈ રહે ત્યારે તે તેલના વાસણમાં ઉકાળો. એમાં બકરી કે ગાયનું દૂધ ચાર ગણું ઉમેરો અને સમાન માત્રામાં શતાવરી અને સૈંધવ મિક્સ કરો. હવે હું તને જે પીસવાની વસ્તુઓ છે તે કહું છું: શતપુષ્પા, દેવદાર, બલા, પર્ણા, વચા અને અગુરૂ. કુષ્ઠ, માંસી, સૈંધવ, દરેક એક પળા અને પુનર્નવા—આ તેલ પીવા, નાસ્ય અને મલિશ માટે ઉપયોગી છે. એ તેલ હૃદયના દુઃખ, પાશ્વરોગ, ગાંઠ, મરડો, વાતા અને દુર્બળતાને દૂર કરે છે અને પુરૂષને બળવાન બનાવે છે. જો એ તેલ ખચરાને પણ ગર્ભવતી બનાવી શકે છે, તો સ્ત્રીને તો નિશ્ચિતપણે લાભદાયક છે, હે હર. ઘોડા, હાથી અને મનુષ્યના તમામ વાયુજન્ય રોગોમાં એ તેલ ઉપયોગી છે. હિંગ, તુમ્બા અને સૂકું આદુથી તૈયાર કરેલું mustard oil શ્રેષ્ઠ પ્રાચીન ઉપાય છે અને કાનના તીવ્ર દુઃખને દૂર કરે છે. સૂકું મૂળી અને સૂકું આદુનું ક્ષાર, હિંગ, સિન્ધૂર અને આદુ, એમાં ચાર ગણું મઠો ઉમેરો અને તેલ તૈયાર કરો. એ તેલથી બહેરાપણું, કાનનું દુઃખ, કાનમાંથી પાય અને કૃમિ દૂર થાય છે. સૂકું મૂળી, સૂકું આદુ, ક્ષાર, સિન્ધૂર, પિપ્પલી, સુવા, વચા, કુષ્ઠ, દેવદાર અને સીસકાંડીનો રસ—કાળો મીઠું, જૌનું ક્ષાર, સૈંધવ મીઠું, ગ્રંથિકા, વિદંગ, મુથ, મધ અને ચાર ગણું ખાટું છાસ—લીંબૂ અને કેળાનું રસ પણ—આ બધાથી તેલ તૈયાર કરો; એ કાનના દુઃખ માટે ઉત્તમ ઉપાય છે. એ તેલથી બહેરાપણું, કાનમાં ઘંટા વાગે, પાય નીકળી જાય, કૃમિ વગેરે તુરંત દૂર થાય છે, હે ચંદ્રવદન. આ ક્ષાર તેલ ઉત્તમ છે અને મોઢા તથા દાંતની ગંદકી દૂર કરે છે. ચંદન, કેશર, જટામાંસી, કપૂર, જાયફળના પાન, જાયફળ, કંકોલા, સુપારી અને લવિંગના ફળ—અગરૂ, કસ્તૂરી, કુષ્ઠ, ટગરા, ગોરોચન, પ્રિયંગુ, બલા અને નાખી—આ બધાનો પણ ઉપયોગ આરોગ્ય માટે થાય છે. આ રીતે, મહાદેવ, વિવિધ ઔષધિઓ અને deren યોગ્ય ઉપયોગથી, વિષ અને અનેક રોગોનું નિવારણ થાય છે—આ શાસ્ત્રોક્ત ઉપાયો જીવનમાં આરોગ્ય અને શાંતિ લાવે છે.