ગરુડપુરાણમ્

પવિત્ર થયેલી સીતાજી ને લઈને, ભગવાન રામ પુષ્પક વિમાનમાં વાનર સેનાના સાથીઓ સાથે અયોધ્યાની તેજસ્વી નગરીમાં પાછા ફર્યા. ત્યાં તેમણે રાજસિંહાસન ગ્રહણ કર્યું અને પ્રજાને પોતાના સંતાનો સમાન રક્ષણ આપ્યું. રામચંદ્રજીએ દસ અશ્વમેઘ યજ્ઞો પૂર્ણ કર્યા અને ગયામાં પિતૃઓ માટે તર્પણ અર્પણ કર્યા. રાઘવએ પિતૃકર્મો કર્યા, દાન આપ્યું અને પોતાના પુત્રો કુશ અને લવને રાજ્ય પર સ્થાપિત કર્યા. રામે અગિયાર હજાર વર્ષ સુધી રાજ કર્યું. તેમના ભાઈ શત્રુઘ્ને લવણ અને પછી શૈલુષ નામના દાનવનો સંહાર કર્યો. પછી, અગસ્ત્યાદિ ઋષિઓને વંદન કરીને અને દાનવોની ઉત્પત્તિની કથા સાંભળી, રામ પોતાના ધ્યેયને પૂર્ણ કરીને અયોધ્યાની પ્રજાજનો સાથે સ્વર્ગે ગયા. બ્રહ્માજીએ કહ્યું: હવે હું હરિવંશ કહું છું, જે કૃષ્ણની મહિમાનું વર્ણન કરે છે. વસુદેવ અને દેવકીથી વસુદેવ—બલરામ—જન્મ્યા. ધર્મની રક્ષા અને અધર્મના વિનાશ માટે શ્રીકૃષ્ણે પુતનાના સ્તનમાંથી દુધ પીધું અને એને મરણ પામાડી. કૃષ્ણે શકટ (રથ) ઉથલાવી દીધો, અર્જુન નામના દ્વી વટવૃક્ષો તોડી નાખ્યા, કાળિય નાગને વશમાં કર્યો અને ધેનુકાસુરનો સંહાર કર્યો. ગોવર્ધન પર્વતને ઉંચક્યો અને ઇન્દ્રે તેની પૂજા કરી; હરિએ પૃથ્વીનું ભાર ઉતારવાનો સંકલ્પ પૂર્ણ કર્યો. અર્જુન અને અન્ય ગોપાલકોએ રક્ષા માટે અરીષ્ઠાસુર જેવા દાનવોનો સંહાર થયો; કેશી દાનવ પણ સંહારાયો અને ગોપાલક અને અન્ય બધા સંતોષ પામ્યા. ચાણૂર, મુષ્ટિક અને કમ્સાને કૃષ્ણે રંગમંચ પર સંહાર્યા. કૃષ્ણની રુક્મિણી, સત્યભામા અને અન્ય કુલ આઠ મહાપત્નીઓ હતી. મહાન આત્મા કૃષ્ણની અન્ય સોળ હજાર સ્ત્રીઓ હતી; તેમના પુત્રો, પૌત્રો અને અન્ય વંશજોની સંખ્યા હજારોમાં હતી. રુક્મિણીથી પ્રદ્યુમ્ન જન્મ્યા, જેમણે શમ્બરાસુરનો સંહાર કર્યો; પ્રદ્યુમ્નના પુત્ર અનિરુદ્ધ હતા, જેમણે બાણાસુરની પુત્રી ઉષા સાથે વિવાહ કર્યો. શ્રીકૃષ્ણ અને શિવજી વચ્ચે મહાયુદ્ધ થયું, જેમાં બાણાસુરના હજાર હાથ કપાઈને માત્ર બે જ બચ્યા. નારકાસુરના સંહારમાંથી પારિજાત વૃક્ષ મેળવાયું; બલરામ, શિશુપાલ અને દ્વિવિદ વાનરનો પણ સંહાર થયો. અનિરુદ્ધથી વજ્ર જન્મ્યા, જે કૃષ્ણના અવસાન પછી રાજા બન્યા; તેમણે સંદીપનીને ગુરુ બનાવ્યા અને તેમના પુત્ર સાથે, મથુરામાં ઉગ્રસેનને દેવતાઓના રક્ષક તરીકે સ્થાપિત કર્યા. બ્રહ્માજીએ પુનઃ કહ્યું: હવે હું ભારતકથાનું વર્ણન કરું છું, જેમાં પૃથ્વીનું ભાર ઉતારાયું. કૃષ્ણે પાંડવો અને અન્ય માટે યુદ્ધ કરી પૃથ્વીનું ભાર ઉતાર્યું. વિષ્ણુના નાભિમાંથી બ્રહ્મા, બ્રહ્માથી અત્રિ, સોમથી બુધ અને બુધથી ઇલાથી પુરુરવા થયા. એ વંશમાં આયુસ, પછી યયાતિ, ભારત અને કુરુ થયા; કુરુના વંશમાં શાંતનુ થયા, જેમના ગંગાથી પુત્ર ભીષ્મ જન્મ્યા. ભીષ્મ સર્વગુણસંપન્ન અને બ્રહ્મ વૈવર્તમાં નિપુણ હતા. શાંતનુ અને સત્યવતીને બે પુત્રો થયા; ચિત્રાંગદનું ગંધર્વે વિધ્વંસ કર્યું. બીજાં પુત્ર વિચિત્રવીર્યએ કાશીકુમારી સાથે વિવાહ કર્યો; વિચિત્રવીર્યના અવસાન પછી વ્યાસજીના નિયોગથી પુત્રો જન્મ્યા. અંબિકા પાસેથી ધૃતરાષ્ટ્ર, અંબાલિકા પાસેથી પાંડુ અને દાસી પાસેથી વિદુર જન્મ્યા. ધૃતરાષ્ટ્ર અને ગાંધારીને દુર્યોધન સહિત સો પુત્રો થયા; પાંડુએ કુંતી અને માદ્રીથી પાંચ પુત્રો—યુધિષ્ઠિર, ભીમ, અર્જુન, નકુલ અને સહદેવ—જન્માવ્યા, જે મહાબલવાન અને પરાક્રમી હતા. કુરુ અને પાંડવો વચ્ચે દુશ્મનાવટ પ્રારબ્ધથી ઊભી થઈ; પાંડવોને દુર્યોધન અને તેની દુશ્ટ મંડળી દ્વારા ઘણું દુઃખ ભોગવવું પડ્યું. લક્ષાગૃહ દહન પછી પાંડવો જીવતા બચી ગયા. પછી તે મહાન આત્માઓ એકચક્રા નગરીના બ્રાહ્મણના ઘરમાં ગયા અને બકાસુરનો સંહાર કર્યો. પછી પાંચાલદેશમાં પાંડવો દ્રૌપદીના સ્વયંવરમાં ભાગ્યે વિજયી થયા. દ્રોણ અને ભીષ્મની મંજૂરીથી ધૃતરાષ્ટ્રે સમાધાન કર્યું અને તેમને ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં અડધું રાજ આપ્યું. પોતાના સભાભવનુ નિર્માણ કરીને પાંડવો રાજસૂય યજ્ઞ કર્યો. અર્જુને દ્વારકામાં કૃષ્ણની બહેન સુભદ્રાને કૃષ્ણની મંજૂરીથી વિવાહ કરી. અર્જુને નંદિઘોષ રથ, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય, અમોઘ તીરોનું તૂણિર અને અભેદ્ય કવચ પ્રાપ્ત કર્યું. એ ધનુષ્યથી અર્જુન અને કૃષ્ણે અગ્નિદેવને મહાન દાન આપ્યું. અર્જુને દિશા-દિશાના રાજાઓને જીત્યા અને તેમના રત્નો પોતાના ધર્મનિષ્ઠ ભાઈ યુધિષ્ઠિરને અર્પણ કર્યા. યુધિષ્ઠિર, ભાઈઓથી ઘેરાયેલા, ધર્મનિષ્ઠ હોવા છતાં, દુર્યોધન અને કર્ન, દુશાસન, શકુનીના કપટથી, જૂવામાં હારી ગયા. પછી, દ્રૌપદી અને ઋષિ ધૌમ્ય સાથે પાંડવો બાર વર્ષ વનવાસમાં તપસ્યા કરતા રહ્યા અને અનેક ઋષિઓની સેવા કરી. પછી તેઓ વિરાટનગરમાં ગુપ્ત વેશમાં ગયા અને એક વર્ષ ત્યાં ગૌશાળામાં સેવા કરી. પછી પોતાના રાજ્યમાં પાછા આવી, દુર્યોધન પાસે અડધા રાજ્યના બદલે માત્ર પાંચ ગામ માગ્યા. તે પણ ન મળતાં, પાંડવો સાત અગ્નિદેવ સમાન અક્ષૌહિણી સેના સાથે કુરુક્ષેત્રમાં મહાયુદ્ધ લડ્યા. દુર્યોધન અને તેના સાથીઓએ અગિયાર અક્ષૌહિણી સેના સાથે દેવ-દાનવ સમાન ભયાનક યુદ્ધ કર્યું.