ગરુડપુરાણમ્

બ્રહ્માજીએ કહ્યું: નવા ચંદ્રના દિવસે અને અઠવાડિયાના સૌ પ્રથમ દિવસથી શરૂ કરી, દરેક દિવસની પૂજા કરવી જોઈએ. ગ્રહો અને યોગોની પૂજા પણ કરવી, જે મનમાં ઇચ્છિત ફળ આપે છે. માર્ગશીર્ષના શુક્લપક્ષમાં, વ્યાસ અને અનંગના ત્રયોદશી દિવસે, શિવજીની પૂજા કરવી, દાંત સાફ કરવા માટે ચમેલીની લાકડી અને ધતૂરા ફૂલો અર્પણ કરવા. પૌષમાં, અનંગાય નામના ભોજન અર્પણ કરી, મધ ચાખી, યોગેશ્વરની પૂજા બિલ્વ પત્ર અને કદંબા ફૂલો સાથે કરવી; દાંત માટે ચંદન અને અન્ય વસ્તુઓ ઉપયોગ કરવી, અને ભાત જેવા ભોજન અર્પણ કરવું. માઘમાં, નટેશ્વરની પૂજા ચમેલીના ફૂલો અને મોતીની માળા સાથે કરવી; દાંત માટે પ્લક્ષની લાકડી અને પુરીકા અર્પણ કરવી. ફાલ્ગુનમાં, વીરેશ્વરની પૂજા મારુબક ફૂલો સાથે, ખાંડ, શાકભાજી અને મંડા અર્પણ કરવી; દાંત માટે કેરીની લાકડી લેવી. ચૈત્રમાં, રાત્રે સુરુપાની પૂજા કંપુર સાથે, દાંત માટે અતજા લાકડી, અને શશકુલી અર્પણ કરવી. શિવજીની પૂજા દમનક પત્ર અને અશોક ફૂલો સાથે, અને મહારૂપ માટે ગુડવાળું ભાત અને શ્રેષ્ઠ પકવાન અર્પણ કરવું. દાંત સાફ કરવા માટે લાકડી અને જયફલ પણ અર્પણ કરવી; જેઠમાં પ્રદ્યુમ્નને ચંપક ફૂલો અને બિલ્વજાને દસ પ્રકારના ભોજનથી પૂજવું. લવિંગ, એલચી અને શઢુ (છ ફળોનું મિશ્રણ) ઉમાના પ્રિય માટે, અગુરુ, દાંતની લાકડી અને અપામર્ગ પત્ર સાથે પૂજા કરવી. શ્રાવણમાં, શિવજીને કરવી, ઓલિઅન્ડર ફૂલો અર્પણ કરવી; સુગંધ ખાવા વાળા દેવને ઘી અને અન્ય વસ્તુઓ સાથે, ઓલિઅન્ડર ફૂલો દ્વારા શુદ્ધિ કરવી. ભાદ્રપદમાં, સદ્યોજાતાની પૂજા બકુલ ફૂલો અને પકવાન સાથે; અશ્વિનમાં, ગંધર્વશા અને મદનક, તેમજ દેવોના સ્વામીની પૂજા. કાર્તિકમાં, ચંપક ફૂલો અને સોનાની દોરડીઓ, મોડક અર્પણ કરી, ખદિર લાકડીથી રુદ્રની પૂજા કરવી. બદરા લાકડીથી, મદનને દસમા ક્રમમાં પૂજવું; દૂધ અને શાકભાજી આપનારને કમળ ફૂલો સાથે વર્ષના અંતે પૂજવું. રતિ, મુક્તમનંગ અને સોનાની વૃતમાં સ્થિત દેવને દસ હજાર હવન, સુગંધિત પદાર્થ, તલ, ભાત વગેરે અર્પણ કરવું. રાત્રે જાગરણ, ગીત અને વાદ્ય સાથે, પૂજા પછી બ્રાહ્મણને પથારી, પાત્ર, છત્રી, વસ્ત્ર અને પગરખાં અર્પણ કરવું. ગાય અને બ્રાહ્મણને ભક્તિપૂર્વક ભોજન આપવાથી મનુષ્ય સિદ્ધ થાય છે; આ વ્રતનો પૂર્ણ નિષ્કર્ષ છે, અને આવા પાલનથી સંપત્તિ, પુત્ર, આરોગ્ય, શુભ ભાગ્ય અને સ્વર્ગ ફળ મળે છે. પછી બ્રહ્માજીએ કહ્યુ: હવે હું કૈવલ્ય-શમન વ્રત કહું છું, અખંડિત દ્વાદશી. માર્ગશીર્ષના શુક્લપક્ષમાં, ઉપવાસ કર્યા પછી માત્ર ગાયના ઉત્પન્ન પદાર્થ જ ખાવા. દ્વાદશી પર, વિષ્ણુની પૂજા કરી, ચાર માસના ભોજનનું દાન, પાંચ પ્રકારના ભાતથી ભરેલું પાત્ર બ્રાહ્મણને આપવું. "હે વિષ્ણુ! સાત જન્મોમાં જે વ્રત મેં કર્યું છે, તમારી કૃપાથી તે અખંડિત રહે." "જેમ તમે સર્વજગતના અખંડિત સ્વરૂપ છો, તેમ મારા બધા વ્રત પણ અખંડિત રહે." ચૈત્રના આરંભે સક્તુના પાત્ર, શ્રાવણના આરંભે ઘીનું પાત્ર દાન કરવું; વ્રત પૂર્ણ કરનારને પત્ની, પુત્ર અને સ્વર્ગ મળે છે. બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું અગસ્ત્ય અર્ઘ્ય વ્રત કહું છું, જે ભોગ અને મુક્તિ આપે છે. સૂર્યોદય પહેલા, યોગ્ય સમયે, ત્રણ દિવસની અંદર, કન્યાની ઉપસ્થિતિમાં, અગસ્ત્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. કાશા ફૂલોની કુંડીમાં અગસ્ત્યની પ્રતિમા પૂજવી, સંધ્યા સમયે જાગરણ રાખવું. દહીં, અખંડિત ભાત વગેરેથી પૂજવી, ફળ અને ફૂલો સાથે ઉપવાસ કરવો, પાંચ રંગોથી સજાવેલું, સોનાં-ચાંદીથી બનેલું અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. સાત પ્રકારના અનાજથી ભરેલું પાત્ર, દહીં અને ચંદનથી લિપ્ત, અગસ્ત્યને પૃથ્વીમાંથી બોલાવતા મંત્ર સાથે અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. "હે કાશા ફૂલની જેમ દેખાતા, અગ્નિ અને પવનથી જન્મેલા, મિત્ર અને વરુણના પુત્ર, કુંડીમાંથી જન્મેલા, હું તમને નમસ્કાર કરું છું." શુદ્ર સ્ત્રી અને અન્યોએ અનાજ, ફળ, રસ ત્યાગી, સોનાની કુંડી અને યોગ્ય દાન બ્રાહ્મણને આપવું, એક વર્ષ સુધી વિધિ કરી, સાત બ્રાહ્મણોને ભોજન આપવું. બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું તૃતીય રંભા ઉત્સવ કહું છું, જે ભાગ્ય, સંપત્તિ, પુત્ર અને વધુ આપે છે. માર્ગશીર્ષના શુક્લ તૃતીયાને ઉપવાસ કરવો. ગૌરીની પૂજા બિલ્વ પત્રથી, પછી પાણી અને કુશાથી; કદંબ મહિનાના આરંભે, પૌષમાં પર્વતપુત્રીની પૂજા મારુબક ફૂલો સાથે. કંપુર, ભાત અને ચમેલી લાકડીથી, માઘમાં સુભદ્રાની પૂજા કલ્હાર ફૂલો સાથે; ઘી અર્પણ કરી, મંડકા પકવાન આપવું. ફાલ્ગુનમાં, ગોમતીની પૂજા તારવાળી વાદ્ય સાથે, કુંદા લાકડીથી દાંત સાફ કરી, શશકુલી પકવાન અર્પણ કરવું. ચૈત્રમાં, વિશાલાક્ષીની પૂજા દમનક ફૂલો અને ભાત સાથે, શ્રીમુખીને દહીં-ભાત, દાંતની લાકડી અને તગર ફૂલો અર્પણ કરવું. વૈશાખમાં, કર્ણિકાર ફૂલો, અશોક અને વટ અર્પણ કરવું; જેઠમાં, નારાયણીને શતપત્ર ફૂલો અને ખંડ આપવું; અષાઢમાં, લવિંગ અર્પણ કરી, માધવીની પૂજા. શ્રાવણમાં, તલ, બિલ્વ પત્ર, દૂધ-ભાત અને વટ અર્પણ કરવું; ઓડુંબરાની પૂજા દાંતની લાકડી અને તગર સાથે, સમૃદ્ધિ અર્પણ કરવી. શ્રાવણમાં, મલ્લિકાની પૂજા દાંતની લાકડી અને દૂધથી; ભાદ્રપદમાં, કમળ ફૂલો, શ્રિગદા અને ગૃડાદિ અર્પણ કરવું. આશ્વયુજમાં, રાજકુમારીની પૂજા જાસુદ ફૂલો અને જીરાથી; રાત્રે ભાત અર્પણ કરવું, કાર્તિકમાં ભાતથી પૂજા કરવી. પદ્મજાની પૂજા ચમેલી ફૂલો અને ગાયના પાંચ પદાર્થથી; વરસાદના અંતે ઘી-ભાત અર્પણ કરી, બ્રાહ્મણ અને તેમના પત્ની સાથે પૂજા કરવી. ઉમાએ અને મહેશ્વરાની પૂજા કરીને, ગુડ અને સમાન દાન, વસ્ત્ર, છત્રી, સોનાં વગેરે આપવું; રાત્રે જાગરણ, ગીત અને સંગીત સાથે, બધું અર્પણ કરી, પોતાને શુદ્ધ કરવું. બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું ચાર માસના વ્રત સમજાવું છું, જે એકાદશી પર કરવું; અષાઢના પૂર્ણિમા કે અન્ય સમયે, હરિની પૂજા સર્વ અર્પણથી કરવી. "હે ભગવાન! મેં તમારી સામે આ વ્રત લીધું છે; તે નિરોધ વિના પૂર્ણ થાય અને તમારી કૃપાથી હું સફળતા પામું, હે કેશવ!" આ રીતે, બ્રહ્માજીએ વ્રત, પૂજા અને દાનની વિધિઓનું વર્ણન કર્યું, જે ભક્તને સર્વ ઇચ્છિત ફળ, સુખ, પુત્ર, આરોગ્ય અને મુક્તિ આપે છે.