ગરુડપુરાણમ્

એક વાર, શૌનક muni ને જીવનના ગૂઢ અને અધ્યાત્મિક તત્વો વિશે સમજાવતા, સુતજી કહે છે: “માણસ, ભલે શાસ્ત્રોમાં વિદ્વાન હોય, છતાં તે ધન માટે પ્રયત્ન કરે છે; અને જેમ અગાઉ નક્કી થયેલા કર્મો હોય, તેમ એ કર્મો જ કરે છે, બીજું કંઈ નહીં. બાળક હોય, યુવાન હોય કે વૃદ્ધ—જે સારા કે ખરાબ કર્મ કરે છે, એ આ જ અવસ્થામાં, જન્મ પછી જન્મમાં, તેના ફળને ભોગવે છે. ભલે માણસ પોતાના કર્મના ફળને જોઈ શકતો ન હોય, અથવા પરદેશમાં હોય, તેમ છતાં તેના પોતાના કર્મના પવન તેને એ ફળ સુધી લઈ જાય છે. જે destined છે, એ જ વ્યક્તિને મળે છે; એ તો દેવતાઓ પણ રોકી શકતા નથી. એથી હું neither દુઃખી છું, neither આશ્ચર્ય પામું છું; જે મારા ભાગ્યમાં લખાયું છે, એ બીજાનું બની શકતું નથી. જેમ કૂવામાં સાપ, ખભા પર હાથી, અને બિલમાં દોડતી ઉંદર—કર્મ કરતા કોઈ માણસ ઝડપથી ભાગી શકતો નથી. સાચી જ્ઞાન, ભલે થોડું મળે, પણ તે વધે છે; જેમ કૂવામાં પાણી વધે છે, તેમ. ધર્મથી મેળવેલું ધન સાચું છે; અધર્મથી મેળવેલો ધન સાચો નથી. ધર્મ અને અર્થ દુનિયામાં મહાન છે, એનું સ્મરણ રાખીને ધન માટે કર્મ કરવું જોઈએ. જે દુઃખી વ્યક્તિ ખોરાક અને ધન માટે જે દુઃખ સહન કરે છે, જો એ ધર્મ અને અર્થ માટે હોય, તો એ દુઃખ રહેતું નથી. શુદ્ધતાના બધા રૂપોમાં, ભોજનની શુદ્ધતા સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; જે ભોજનમાં શુદ્ધ છે, એ જ સાચો શુદ્ધ છે, માત્ર પૃથ્વી કે પાણીથી શુદ્ધ નથી. સત્યવચન, મનની શુદ્ધતા, ઈન્દ્રિયોનુ સંયમ, સર્વ જીવ પર દયા, અને પાણીની શુદ્ધતા—આ પાંચો શુદ્ધતા છે. જે માણસ પાસે સત્ય અને શુદ્ધતા છે, તેને સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરવું મુશ્કેલ નથી; અને જેનું વચન સત્ય છે, એ અશ્વમેધ યજ્ઞ કરતા પણ વધુ શ્રેષ્ઠ છે. ભલે હજાર વાર માટી અને સો વાર પાણીથી ધોઈયે, પણ જે મનથી દુષ્ટ છે, એ શુદ્ધ નથી થઈ શકતો. જે માણસના હાથ, પગ અને મન સંયમિત છે, જ્ઞાન, તપ અને યશ ધરાવે છે, તે યાત્રાના ફળને પ્રાપ્ત કરે છે. એ neither સન્માનમાં આનંદ પામે છે, neither અપમાનમાં ગુસ્સે થાય છે; ગુસ્સે આવે ત્યારે કઠોર વચન બોલતો નથી—આ સદ્ગુણવાન માણસની ઓળખ છે. જ્યારે યોગ્ય અને લાભદાયક વચન ગરીબ, વિદ્વાન કે મૃદુ સ્વભાવના માણસને કહેવામાં આવે છે, તો પણ કોઈ પ્રસન્ન થતો નથી. મંત્ર, શક્તિ, બુદ્ધિ કે પ્રયત્નથી મનુષ્યો અપ્રાપ્ય વસ્તુ પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી; તો દુઃખી થવાની શું જરૂર? જે મને વિનંતિ કર્યા વિના મળ્યું, અને જે મારા દ્વારા મોકલવામાં આવ્યું, એ જ્યાંથી આવ્યું, ત્યાં જ ગયું; તો દુઃખી થવાની શું જરૂર? રાતે અનેક પક્ષીઓ એક વૃક્ષ પર એકઠા થાય છે, અને સવાર થતાં અલગ-અલગ દિશામાં જાય છે—એમાં દુઃખની શું વાત? જેમ કારવાંમાં બધા સાથે ચાલે છે, પણ એક વ્યક્તિ વહેલી જતી જાય છે, એમાં દુઃખની શું વાત? સર્વ જીવ અપ્રગટમાંથી પ્રગટ થાય છે, અને અંતે ફરી અપ્રગટમાં જાય છે, શૌનક—એમાં દુઃખની શું વાત? જેનું સમય આવેલું નથી, એ ભલે સો બાણથી ઘાયલ થાય, તો પણ મરે નહીં; અને જેનો સમય આવી ગયો છે, એ ઘાસના પાંદાથી સ્પર્શાય, તો પણ જીવતો નથી. વ્યક્તિને destined હોય એ જ મળે છે, destined હોય એ જ સ્થાને જાય છે, destined હોય એ જ દુઃખ કે સુખ પ્રાપ્ત થાય છે. વ્યક્તિ માત્ર destined વસ્તુ જ પ્રાપ્ત કરે છે; તો શોક કરવાનો શું અર્થ? જેમ ફૂલો અને ફળો પોતાનો સમય આવ્યે જ મળે છે, તેમ ભૂતકાળના કર્મો appointed સમયે જ ફળ આપે છે. Neither સ્વભાવ, કુટુંબ, શિક્ષા, જ્ઞાન, ગુણ, lineage—કઈ જ નથી; માત્ર અગાઉના જીવનમાં તપથી મળેલી fortunes જ appointed સમયે ફળ આપે છે, જેમ વૃક્ષ ફળ આપે છે. મૃત્યુ destined હોય ત્યાં જ હત્યારો આવે છે; સમૃદ્ધિ destined હોય ત્યાં જ ધન આવે છે—દરેકને પોતાના કર્મ ખેંચે છે. Previously કરેલા કર્મો કરનારને પછાડી આવે છે, જેમ હજાર ગાયોમાં વાછરડો પોતાની માતાને શોધી લે છે. Thus, previously કરેલા કર્મો કરનારને પછાડી આવે છે; ઓ ભ્રમિત વ્યક્તિ, તું જે સારું કમાવ્યું છે, એ ભોગવી, શોક કેમ કરે છે? પહેલાં કરેલા કર્મો, ભલે સારા કે ખરાબ, બીજા જન્મમાં પણ કરનારને પછાડી આવે છે. નીચ માણસ બીજાના દોષો, mustard seed જેટલા નાના હોય, તો પણ જોઈ લે છે; પણ પોતાના દોષ, bilva ફળ જેટલા મોટા હોય, તો પણ જોઈ શકતો નથી. જે લાલસા, દ્વેષ અને આવા ભાવમાં જોડાય છે, તેને ક્યાંય સુખ નથી, ઓ દ્વિજ; સાચું સુખ તો ત્યાં છે, જ્યાં સંતોષ છે. જ્યાં લાલસા છે, ત્યાં ભય છે; લાલસા દુઃખનો પાત્ર છે. દુઃખનો મૂળ લાલસામાં છે; તેથી, એને છોડી દેવામાં મહાન સુખ છે. શરીર તો દુઃખ અને સુખનું સ્થાન છે; જીવન અને શરીર જન્મથી સાથે આવે છે. જે પણ બીજા પર આધારિત છે, એ દુઃખ છે; જે પોતાના નિયંત્રણમાં છે, એ સુખ છે—સુખ અને દુઃખની ઓળખ આવી રીતે જાણ. સુખ પછી દુઃખ, દુઃખ પછી સુખ—સુખ અને દુઃખ લોકોમાં ચક્રની જેમ ફરતા રહે છે. જે ગયું છે, એ ભૂતકાળ છે; જો રહે છે, એ દૂર છે. વર્તમાનમાં જીવવું જોઈએ, શોકથી પીડાય નહીં. સુતજી આગળ કહે છે: “કોઈ કોઈનો મિત્ર નથી, કોઈ કોઈનો શત્રુ નથી; મિત્રતા અને દુશ્મનાઈ માત્ર કારણોથી જ આવે છે. 'મિત્ર' એ બે અક્ષરનું શબ્દ કોણે રચ્યું? એ દુઃખ અને ભયથી આશ્રય, પ્રેમ અને વિશ્વાસનું પાત્ર, અને રત્નોની ગૌરવ આપે છે. 'હરી' શબ્દ માત્ર એકવાર બોલવાથી પણ મુક્તિ તરફ રક્ષણ મળે છે. માતા, પત્ની, ભાઈ કે પુત્રમાં માણસને એટલો વિશ્વાસ નથી, જેટલો પોતાના સ્વભાવના મિત્રમાં હોય છે. જો કોઈ тұрақી સ્નેહ ઈચ્છે છે, તો ત્રણ દોષો ટાળવા જોઈએ: જુગાર, ધન ઉધાર આપવું, અને બીજાની પત્નીને ગુપ્ત રીતે જોવા.