ગરુડપુરાણમ્

સૂતા મહર્ષિએ કહ્યું: રાજા માટે એ મહત્વપૂર્ણ છે કે તેના દાસ દ્વારા કરવામાં આવતી દરેક ક્રિયા—સારા કે ખરાબ—રાજા પર અસર કરે છે, એ પણ સૂક્ષ્મ રીતે. તેથી, ભૂમિના સ્વામી રાજાએ હંમેશા ગૌ અને બ્રાહ્મણોની કલ્યાણ માટે ધર્મ, કામ અને અર્થના માર્ગમાં નિપુણ અને બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિને નિયુક્ત કરવી જોઈએ. સૂતા કહે છે: સદગુણવાળા વ્યક્તિને નિયુક્ત કરવી અને દુરગુણવાળાને ટાળવું જોઈએ; બધા ગુણો વિદ્વાનમાં હોય છે, જ્યારે અવિદ્વાનમાં માત્ર દોષ હોય છે. સદગુણવાળાઓ સાથે હંમેશા સંવાદ, મિત્રતા અને ચર્ચા કરવી; દુરગુણવાળાઓ સાથે કંઈ પણ ન કરવું. જો કોઈ બંધન હોય, તો પણ વિદ્વાન, બુદ્ધિશાળી, સત્યવાચી અને ધર્મનિષ્ઠ લોકો સાથે રહેવું, પણ દુષ્ટ શાસકો સાથે કદી નહીં. કોઈ કાર્ય જે અવશેષ (residue) છોડી જાય, તે નીચ કાર્ય માટે યોગ્ય છે; તેથી, દરેક કાર્યમાં કંઈક અવશેષ રહેવા દેવું જોઈએ. જેમ મધમાખી ફૂલને નષ્ટ કર્યા વિના મધ લે છે, અને ગાયના વાછરડા માટે ધ્યાન રાખીને દુધ દોહિત છે, તેમ રાજાએ પણ ભૂમિ અને ગાયમાંથી લેવું જોઈએ. જેમ મધમાખી ફૂલોમાંથી ક્રમબદ્ધ રીતે મધ ભેગું કરે છે, તેમ રાજાએ ધીમે ધીમે ખજાનામાં સંપત્તિ ભેગી કરવી. ધીમે ધીમે પાંગરતી ચીટીનું ઢગલું, મધનું છત્તું, વધતો ચંદ્ર, રાજકીય ધન અને દાન—all gradually grow. જે મેળવ્યું તેમાં હાનિ, અને જે આપ્યું તેમાં વૃદ્ધિ દેખાય છે; દરરોજ દાન, અધ્યયન અને ધર્મકર્મ દ્વારા દિવસ ફળદાયી બનાવવો જોઈએ. અટકાયેલા વ્યક્તિ—even in the forest—દોષ પેદા થાય છે; અને ઘરમેળે પાંચ ઇન્દ્રિયોની સંયમ સાધવી એ જ તપસ્યા છે. જેની વાસનાઓ subdued છે, તેના માટે ઘર જ આશ્રમ બની જાય છે. ધર્મ સત્યથી, જ્ઞાન યોગથી, પાત્ર સ્વચ્છતાથી અને કુળ સદાચારથી રક્ષાય છે. કોઈને પોતાના કુટુંબીઓ પાસે "મને થોડું ધન આપો" કહેવું એ કરતાં વિંધ્ય જંગલમાં રહેવું, ભૂખ્યા મરવું, સાપો વચ્ચે સૂવું, કૂવામાં પડવું, કે ઉગ્ર જળમાં પ્રવેશવું વધુ શ્રેયસ્કર છે. સંપત્તિ ભોગથી નથી ઘટતી, પણ ભાગ્ય ક્ષીણ થાય ત્યારે ઘટે છે; પૂર્વે કરેલા સારા કર્મ ક્યારેય નષ્ટ નથી થતા. જ્ઞાન બ્રાહ્મણનો શણગાર છે, રાજા પૃથ્વીનો, ચંદ્ર આકાશનો, અને સદ્‌ચરિત્ર સર્વનો. પાંડવ પુત્રો—ભીમ, અર્જુન અને અન્ય—ચંદ્ર સમાન, સત્યવ્રત, કૃષ્ણના આશ્રયમાં, પણ દુર્ભાગ્યમાં પડી, દિન-દુ:ખી થઈ, ભિક્ષા માંગવા લાગ્યા. જ્યારે ભાગ્ય વળે, ત્યારે કોણ શું કરી શકે? બ્રહ્માને, જેમ કુંભાર માટીના ઘડામાં બંધ કરે છે, એ જ ભાગ્ય controls the universe; વિષ્ણુને દસ અવતારોમાં પડાવી, રુદ્રને કાપાળમાં ભિક્ષા કરાવી, સૂર્યને આકાશમાં ફરાવે—એ ભાગ્યને નમન. બલિ દાતા, મુરારી ભિક્ષુક; પૃથ્વી બ્રાહ્મણોમાં આપી, પણ ફળમાં બંધન મળ્યું; એ ભાગ્યને નમન. માતા લક્ષ્મી, પિતા જનાર્દન—even then, દુરાશયી કર્મ કરનારને દંડ મળે છે. જે કર્મ પૂર્વે કર્યા છે, જે રીતે અને જેમ, તેનું ફળ ચોક્કસપણે મળે છે. દુ:ખ અને મિત્રતા પોતે સર્જાય છે; ગર્ભ પાંગરતાં, પૂર્વ જન્મના કર્મના ફળ ભોગવાય છે. આકાશ, સમુદ્ર, પર્વતોની ચીરો, માતાના માથા કે ગોદ—કોઈ પણ જગ્યાએ માણસ પોતાના કર્મના ફળથી બચી શકતો નથી. રાવણ—ત્રણ શિખરોવાળો કિલ્લો, ખાઈ, સમુદ્ર, રક્ષક, યોદ્ધા, વિપુલ સંપત્તિ, ઉશનાસની વિદ્યા હોવા છતાં—કાલે તેને નષ્ટ કર્યો. કોઈ પણ વય, સમય, દિવસ કે રાત, ક્ષણ—જે destined છે, એ જ થાય છે. આકાશમાં જવું, પૃથ્વીમાં પ્રવેશવું, દિશાઓ ધરવું—even then, જે મળવાનું નથી, એ મળતું નથી. પૂર્વે શીખેલું જ્ઞાન, પૂર્વે આપેલું ધન, અને પૂર્વે કરેલા કર્મ—all run ahead of a person. અહીં, શુભ સમય કે શુભ નક્ષત્રમાં—even then—કર્મ મુખ્ય છે; જાનકીની લગ્ન વસિષ્ઠે નક્કી કર્યો, છતાં દુ:ખ મળ્યું. રામના જાંઘો ઘન, લક્ષ્મણ ધ્વનિથી ચાલતા, સીતા ઘન વાળવાળી—even then, ત્રણે દુ:ખી થયા. પુત્ર પિતાના કર્મથી, પિતા પુત્રના કર્મથી નથી ચાલતા; દરેક પોતાના કર્મથી બંધાય છે. કર્મથી જન્મેલા શરીરમાં, શારીરિક અને માનસિક રોગ તીરની જેમ પડતા જાય છે. વિદ્વાન—even then—ધન માટે પ્રયત્ન કરે છે, પણ પહેલા નક્કી થયેલા કર્મ જ કરે છે. શિશુ, યુવાન, વૃદ્ધ—જે સારા કે ખરાબ કર્મ કરે છે—તે જ સ્થિતિમાં, જન્મ પછી જન્મ, તેનું ફળ ભોગવે છે. જો માણસ જોઈ શકતો નથી, વિદેશમાં છે—even then—કર્મના પવનથી ફળ સુધી પહોંચે છે. માણસ destined જે છે, એ મેળવે છે—even devata રોકી શકતા નથી. તેથી હું neither શોક nor આશ્ચર્ય કરું છું; ભાળ પાછી આવતી નથી—મારું, બીજાનું નથી. કૂવામાં સાપ, હાથીના ખભા પર, માઉસ પાંજરામાં—કર્મથી ઝડપી ભાગી શકે, એવો મનુષ્ય નથી. સાચું જ્ઞાન—even if little—વધે છે; કૂવામાં પાણીની જેમ, સમૃદ્ધ થાય છે. ધર્મથી મેળવેલું ધન સાચું છે; અધર્મથી મેળવેલું ખોટું છે. ધર્મ અને અર્થ remembering, ધન માટે accordingly કાર્ય કરવું. ભોજન અને ધન માટે જે દુ:ખ, જો એ ધર્મ અને અર્થ માટે હોય, તો એ દુ:ખ રહેતું નથી. સર્વ શૌચમાં, ભોજનનું શૌચ સર્વોચ્ચ છે; ભોજનથી શુદ્ધ વ્યક્તિ સાચો શુદ્ધ છે, માત્ર પૃથ્વી કે પાણીથી નહીં. સત્યવચન, મનની શુદ્ધિ, ઇન્દ્રિય સંયમ, સર્વ જીવો પર દયા, અને પાણીની શુદ્ધિ—આ પાંચે સાચી શુદ્ધિ છે.