યાજ્ઞવલ્ક્યજી દ્વારા વર્ણિત વર્ણોનું કૃતવ્ય શું છે, તે અંગે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના આ અધ્યાયમાં વિશદ રીતે સમજાવવામાં આવ્યું છે. જે મનુષ્ય પોતાની સાવિત્રી (ઉપનયન સંસ્કારથી પ્રાપ્ત ગાયત્રી મંત્ર) ગુમાવી દે છે, તે વ્રાત્યસ્તોમ યજ્ઞ કર્યા વિના સમાજમાંથી બહાર ગણાય છે. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય – આ ત્રણ વર્ણને દ્વિજ, એટલે કે દ્વિજન્મા કહેવાય છે. આવા દ્વિજોના માટે વેદ જ પરમ કલ્યાણનો મુખ્ય ઉપાય છે. દ્વિજ મનુષ્ય રોજ રુચાઓનું અધ્યયન કરે, તો તે પોતાના પિતૃઓને મધ અને ઘીથી તૃપ્ત કરે છે. તેને દરરોજ ઘી અને અમૃતના અર્પણથી દેવતાઓ અને પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવું જોઈએ. જે રોજ ઇતિહાસ અને શાસ્ત્રોનું પોતાનાં શક્તિ પ્રમાણે અધ્યયન કરે છે, તેના પિતૃઓ પ્રસન્ન થઈને તેને સર્વ શુભ ફળો આપે છે. દ્વિજ મનુષ્ય જમીન દાન કરે, તપ કરે અથવા વેદપાઠ કરે, તો તે તેના ફળમાં ભાગીદાર બને છે. જો પુત્ર ન હોય, તો પત્ની અથવા અગ્નિ દ્વારા તે બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત કરે છે અને ફરી જન્મતો નથી. આ અધ્યાય અહીં પૂર્ણ થાય છે, જેમાં વર્ણોના કૃતવ્યો વિષે યાજ્ઞવલ્ક્યજીનું ઉપદેશ છે. પછી મહર્ષિઓને સંબોધીને કહેવામાં આવે છે: “હવે ગૃહસ્થધર્મ સાંભળો.” બ્રહ્મચર્યાશ્રમ પૂર્ણ કરી, મનુષ્યે સારા ગુણવાળી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરવા જોઈએ. એવી સ્ત્રી સ્વસ્થ, ભાઈવાળી અને પિતૃક કે માતૃક કુળમાં પોતાની જાતની ન હોવી જોઈએ. તે દસ પેઢીઓથી વિદ્વાન અને શ્રેષ્ઠ કુળમાં જન્મેલી હોવી જોઈએ. દ્વિજ વર્ગના પુરુષો માટે, શૂદ્ર વર્ગમાંથી પત્ની લેવાની વાત આવે છે, તો બ્રાહ્મણ માટે ત્રણ, ક્ષત્રિય માટે બે અને વૈશ્ય માટે એક – એમ અનુપાત છે. લગ્નના પ્રકારોમાં, બ્રાહ્મ લગ્ન એ છે કે કન્યાને આમંત્રણ આપીને, યોગ્ય રીતે શણગાર કરી, દાનમાં આપવામાં આવે. દૈવ લગ્ન એ છે કે કન્યાને યજ્ઞકર્મમાં યજમાન પુરૂહિતને આપવામાં આવે; આર્ષ લગ્ન એ છે કે કન્યાની બદલે બે ગાય લેવાય. પછી કહે છે કે જ્યાં કન્યાને એવા પાત્રને આપવામાં આવે છે જે તેના સાથે ધર્માચરણ કરશે, તે પણ લગ્ન છે. આસુર લગ્ન એ છે કે ધન લઈને લગ્ન થાય; ગાંધર્વ લગ્ન એ છે કે બંનેની પરસ્પર સંમતિથી થાય. આ પૈકીના પ્રથમ ચાર પ્રકાર બ્રાહ્મણ માટે યોગ્ય છે, તેમજ ગાંધર્વ અને રાક્ષસ પ્રકાર પણ. બ્રાહ્મણ પુરુષે પોતાના વર્ણની સ્ત્રીનો હાથ પકડવો; ક્ષત્રિયે ધનુષ્ય ધારણ કરવું. પિતા, પિતામહ, ભાઈ, સગા અને માતા – જો કન્યાને તેઓ વિના અન્યને અપાય, તો તે વ્યક્તિને આ અને પરલોકમાં બ્રુણહત્યાનો પાપ લાગે છે. કન્યાને માત્ર એકવાર જ વિવાહ માટે અપાય; જે તેને ભગાડી જાય, તે ચોરીના દંડનો ભાગીદાર બને છે. પુત્ર વગરની સ્ત્રીને, મોટા લોકોની મંજૂરીથી, તેના દેવર દ્વારા પુત્રપ્રાપ્તિ માટે સહયોગ આપવામાં આવે, પણ માત્ર ગર્ભધારણા સુધી જ – પછી બંને પતિત ગણાય છે. જે સ્ત્રીને પતિના અધિકારથી વંચિત કરવામાં આવે, અપવિત્ર હોય, કે માત્ર પિંડદાનમાં જ ભાગ લેતી હોય, તેમને સોમદેવે શુદ્ધિ આપી અને ગાંધર્વે મધુર વાણી આપી છે. જો વ્યભિચાર થાય, તો આ લોકમાં શુદ્ધિ જાય છે અને ગર્ભમાં ત્યાગ થાય છે. જે સ્ત્રી દારૂ પીવે, બીમાર હોય, દુશ્મનાવાળી, વંધ્યા, સંતાનહત્યા કરે કે કડવી બોલે – તે અવાંછનીય ગણાય છે. જ્યાં પતિ-પત્ની વચ્ચે વિવાદ નથી, ત્યાં ધર્મ, અર્થ અને કામ – આ ત્રણ પુરુષાર્થ ફલે છે. ત્યાં નામપ્રતિષ્ઠા મળે છે અને ઉમા સાથે આનંદ થાય છે. સ્ત્રીએ પતિના વચન અનુસાર વર્તવું – એ જ સ્ત્રીના સર્વોચ્ચ ધર્મ છે. બ્રહ્મચારીને આરંભથી જ ઉજવણી વગેરે ટાળવી જોઈએ. સંતાનરૂપે માત્ર શુભ લક્ષણવાળો અને નિરોગી પુત્ર જ હોવો જોઈએ. જે પુરુષ પોતાની પત્નિમાં નિષ્ઠાવાન છે, તે હંમેશા સ્ત્રીઓની રક્ષા કરે. સ્ત્રીઓને સગાંઓએ હંમેશા આભૂષણ, વસ્ત્ર અને ભોજનથી સન્માનિત કરવી જોઈએ. સાસુ-સસરાના ચરણોમાં હંમેશા વંદના કરવી જોઈએ. પતિએ મોકલેલી સ્ત્રીને હાસ્ય અને પરના ઘરમાં પ્રવેશ ટાળવો જોઈએ. આ રીતે યાજ્ઞવલ્ક્યજી દ્વારા varnashram-dharma અને ગૃહસ્થધર્મના નિયમોનું આદર્શ અને પવિત્ર વર્ણન અહીં કરવામાં આવ્યું છે.