ગરુડપુરાણમ્

ગયાના શિખર પર શ્રાદ્ધ કરવાથી જે ફળ મળે છે, તે અતિ વિશિષ્ટ છે. જે કોઈ પણ ત્યાં શ્રાદ્ધ કરે છે, તેને એ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. એમાં કોઈ શંકા નથી કે પિતૃઓને દેવત્વ પ્રાપ્ત થાય છે. ત્યાં થોડી તપશ્ચર્યાથી પણ મહાન પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. ગયામાં કરેલા શ્રાદ્ધથી નરકવાસી સ્વર્ગ પામે છે અને સ્વર્ગવાસી મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે. જ્યારે કોઈ પુત્ર પિતૃઓને પિંડ અર્પણ કરે છે, ત્યારે આખું કુળ ઉદ્ધાર પામે છે. ગયામાં એક બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવવું એ કરોડો બ્રાહ્મણોને કરાવ્યા જેટલું છે. એથી કરનારને અક્ષય લોક પ્રાપ્ત થાય છે અને તે પોતાનું અને સો કુળોનું ઉદ્ધાર કરે છે. ગયામાં પિંડદાન, અશ્વમેઘ યજ્ઞ અથવા નિલા વાછરડા (નીલ ગાય)નું મુક્તિદાન—આ બધું મહાપુણ્યદાયક છે. "મારા નામે ગયાના શિખર પર પિંડદાન કરો," એમ કહેવામાં આવ્યું. આ સાંભળીને વેપારીએ ગયાશિર્ષે યમરાજને પિંડ અર્પણ કર્યો. તેના કારણે બધા પિતૃઓ મુક્તિ પામ્યા—even Viśāla પણ. અને પિંડ આપનારને પુત્રપ્રાપ્તિ થઈ. ત્યારે તેણે પૂછ્યું: "હું પુત્ર અને બ્રાહ્મણ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકું, હે વિશાલક?" વિશાલાએ પણ ગયાશિર્ષે પિંડદાન આપવાનું શરૂ કર્યું અને તેને પુત્રપ્રાપ્તિ થઈ. પછી વિશાલાએ ત્યાં હાજર લોકો પૂછ્યા: "તમે બધા કોણ છો?" એમાંથી એક કલમુંહે વ્યક્તિએ વિશાલાને કહ્યું: "પુત્ર, મારા પિતા અત્યંત હિંસક, બ્રાહ્મણહંતાક અને પાપી હતા. તેઓ અવિચિ નર્કમાં ગયા, પણ પિંડદાનથી મુક્તિ પામી અને પિતૃઓમાં સ્થાન મેળવ્યું." વિશાલાએ પોતાના કર્તવ્ય પૂર્ણ કર્યા, રાજ્ય સંચાલન કર્યું અને અંતે સ્વર્ગ પામ્યો. જે બાળકો ચૂડાકર્મ વિના જ ગયા હોય, અથવા ગર્ભમાંથી જ વિદાય પામ્યા હોય, તેઓ પણ પૃથ્વી પર આપવામાં આવેલા દાનથી સંતોષ પામે છે અને શ્રેષ્ઠ ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે. માતા, પિતામહિ, પ્રપિતામહિ, વૃદ્ધ માતામહ, શ્રેષ્ઠ માતામહિ—બધાને આ અક્ષય પિંડદાનથી શાંતિ મળે છે. અન્ય પિતૃઓ માટે પણ આ અક્ષય અર્પણ સ્થિર રહે. આ રીતે શ્રી ગરુડમહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડના ચોર્યાસમા અધ્યાય ‘ગયાની મહિમા’ પૂર્ણ થાય છે. આ પછી કહેવામાં આવ્યું છે: જે ગયા ખાતે પ્રેતશિલા પર અને વરુણાસનના અમૃતથી સ્નાન કરે છે, તેઓ પોતાના કુળના એવા મૃત પિતૃઓ માટે પણ પિંડદાન કરે છે, જેમની ગતિ અજ્ઞાત છે. પિતૃપક્ષના, માતૃપક્ષના, માતામહના કુળના એવા પિતૃઓ માટે, જેમની ગતિ અજ્ઞાત છે. જે જન્મથી દંતહીન હતા, અથવા ગર્ભમાં દુઃખ પામ્યા હતા, અથવા કુટુંબમાં એવા સંબંધીઓ માટે, જેમના નામ અને વંશ જાણીતા નથી—તેમના ઉદ્ધાર માટે પિંડદાન કરવું જોઈએ. જે ફાંસીથી, વિષથી, શસ્ત્રથી, અગ્નિથી, સિંહ કે વાઘથી મૃત્યુ પામ્યા, અથવા અગ્નિમાં દહન થયા કે નહિં થયા—બધા માટે પણ પિંડદાન કરવું જોઈએ. જે રૌરવ, અંધતમિસ્ર, કાલસૂત્ર જેવા નર્કોમાં ગયા છે, અસિપત્રવન, કુંભીપાક જેવા ભયાનક સ્થળોમાં છે, અથવા પિતૃયોનિમાં દુઃખ પામે છે, જે પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, કૃમિ-કીટમાં જન્મ્યા છે, યમરાજના આદેશે અવનવા નર્કોમાં ગયા છે, પોતાના કર્મ મુજબ અનેક યોનિમાં ભટકે છે—ચાહે આજે સંબંધ હોય કે ન હોય, પૂર્વ જન્મમાં સંબંધ હોય—એવા બધા પિતૃઓ માટે પણ આ પિંડદાન કરવું જોઈએ. જે પિતૃઓ પ્રેતરૂપે ક્યાંયે છે, તેમને પણ આ અર્પણથી શાંતિ અને ઉદ્ધાર મળે—એવી પ્રાર્થના અહીં કરવામાં આવે છે.