ગરુડપુરાણમ્

ગરુડ મહાપુરાણના પવિત્ર પૂર્વખંડના આચાર વિભાગમાં, દાનના ધર્મનું મહત્વ અને પ્રાયશ્ચિતના માર્ગોનું વિશદ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ભગવાન કહે છે કે જે મનુષ્ય વાહન અને શય્યા દાન કરે છે, તેને સુંદર પત્ની પ્રાપ્ત થાય છે; અને જે સંપત્તિનું દાન કરે છે, તે નિર્ભયતા પ્રાપ્ત કરે છે. જે વૈદિક જ્ઞાન ઇચ્છે છે અને દાન આપે છે, તેને જ્ઞાન મળે છે અને સ્વર્ગ લોકમાં તેનું સન્માન થાય છે. જે ઇંધણનું દાન કરે છે, તેને તેજસ્વી અગ્નિ મળે છે. દાતા રોગમુક્ત, સુખી અને દીર્ઘાયુ બને છે. જે મનુષ્ય પાદુકા અથવા છત્રીનું દાન કરે છે, તે પ્રખર તાપમાંથી મુક્તિ પામે છે. જેને અક્ષય પુણ્યની ઈચ્છા હોય, તેને યોગ્ય ગુણવાળા લોકોને દાન કરવું જોઈએ. સંક્રાંતિ જેવી વિશેષ તિથિએ આપવામાં આવેલ દાન કદી ક્ષય પામતું નથી. સમગ્ર સૃષ્ટિમાં દાનના ધર્મથી વિશિષ્ટ બીજું કોઈ ધર્મ નથી. પણ જો કોઈ મુર્ખતા કે મોહવશ ગાય, બ્રાહ્મણ, અગ્નિ અથવા દેવતાઓને દાન આપે, તો તેનું ફળ મળતું નથી. અને જે મનુષ્ય દુર્ભિક્ષમાં ભૂખ્યા લોકોને અન્ન આપતો નથી, તે પણ પાપી ગણાય છે. આ રીતે, દાનના ધર્મનું વિશદ વર્ણન પૂર્ણ થાય છે. પછી ભગવાન કહે છે: "હે દ્વિજગણ! હવે હું પ્રાયશ્ચિતના વિધાનોનું વર્ણન કરું છું." પાંચ પ્રકારના મહાપાપી ગણાય છે, અને જે એમની સાથે સંકળાય છે, તે પણ પાંચમો પાપી છે. જો કોઈ બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ કરે, તો તેણે વનમાં એક ઝૂંપડી બાંધી બાર વર્ષ સુધી ત્યાં રહેવું જોઈએ. તે પોતાની ઇચ્છાથી અગ્નિમાં પ્રવેશી શકે છે અથવા જળમાં ડૂબી શકે છે. Learned બ્રાહ્મણને અન્નદાનથી પણ બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ દૂર થાય છે. અથવા તો, તે પોતાની સર્વ સંપત્તિ વૈદિક જ્ઞાન ધરાવતા બ્રાહ્મણને દાન કરી શકે છે. પવિત્ર થવા માટે, દિનમાં ત્રણ વખત સ્નાન અને ત્રણ રાત ઉપવાસ કરવો જોઈએ; પછી તે શુદ્ધ થાય છે. જ્યાં કપાળ (મૃતકના અવયવ) છૂટે છે, એવા સ્થાન પર અને વારાણસીમાં સ્નાન કરવાથી પણ પાપ દૂર થાય છે. દૂધ, ઘી અથવા ગૌમૂત્ર પાન કરવાથી પણ પાપ ક્ષય પામે છે. વનમાં વલ્કલ (છાલના વસ્ત્ર) ધારણ કરીને બ્રાહ્મણહત્યાના પ્રાયશ્ચિતનું વર્તન કરવું જોઈએ. કોઈ સ્ત્રીને તપ્ત લોખંડથી ઢાંકવું, અથવા પાંચ કે ચાર ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું, એ પણ પ્રાયશ્ચિતના ઉપાય છે. એ પાપના નિર્વાણ માટે આવા વ્રત કરવું જોઈએ. પોતાની સર્વ સંપત્તિ યોગ્ય રીતે દાન કરવાથી સર્વ પાપો દૂર થાય છે. ગયાં જેવા પવિત્ર સ્થાન પર જવાથી પણ પાપ નાશ પામે છે. બ્રાહ્મણોને અન્નદાનથી સર્વ પાપોનું ક્ષય થાય છે. યમ, ધર્મરાજ, મૃત્યુ અને અંતક—આ ચારે દેવતાઓને દરેકને સાત મુઠ્ઠી તિલમિશ્રિત જળ અર્પણ કરવું જોઈએ. બ્રહ્મચર્ય, જમીન પર સૂવું, ઉપવાસ કરવો અને દ્વિજોની પૂજા કરવી—આ પણ પ્રાયશ્ચિતના ઉપાય છે. શુભ પક્ષમાં, છઠ્ઠાં દિવસે ઉપવાસ કરીને એકાગ્ર મનથી ભગવાનની પૂજા કરવી. એકાદશી પર નિર્વ્યાજ ઉપવાસ રાખીને જનાર્દનની યોગ્ય રીતે પૂજા કરવી. તપ, જપ, તીર્થસેવા, દેવ અને બ્રાહ્મણોની પૂજા—આ સર્વે પ્રાયશ્ચિતના ઉત્તમ માર્ગ છે. જે મનુષ્ય સર્વ પાપોથી ગ્રસ્ત હોય, તે પણ પવિત્ર તીર્થોમાં જઈને શુદ્ધ થઈ જાય છે—ભલે તેણે બ્રાહ્મણહત્યા કરી હોય, કૃતઘ્નતા કરી હોય કે મહાપાપી હોય. પણ જે સ્ત્રી પતિપ્રતિ શ્રદ્ધાળુ અને સેવા પરાયણ હોય—જેમ સીતાજી ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે અને રામજી પ્રતિ શ્રદ્ધાળુ રહી—તે પણ પવિત્રતા પ્રાપ્ત કરે છે. ફલ્ગુ અને અન્ય પવિત્ર તીર્થોમાં સ્નાન કરનારને સર્વ પુણ્યકર્મોના ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. આ રીતે, આચાર વિભાગના પ્રાયશ્ચિતના અધ્યાયનું વર્ણન પૂર્ણ થાય છે. પછી, જ્યારે હરિના આઠ નિધિઓ વિષે સંભળાયું, ત્યારે બ્રહ્માજીએ પુનઃ પ્રશ્ન કર્યો...