ગરુડપુરાણમ્

બ્રહ્માજી જ્યારે સૃષ્ટિની રચના કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના મનથી જન્મેલા પુત્રો ઉત્પન્ન થયા. પાણીની રચના કરવાની ઈચ્છાથી તેમણે પોતાના સ્વરૂપની આરાધના કરી. પછી, સર્જન કરવાની ઈચ્છાથી, તેમના નીચલા અંગમાંથી પ્રથમ આસુરો જન્મ્યા. ત્યારબાદ, બ્રહ્માજીએ તામસિક શરીરને ત્યજી દીધું, અને એમાંથી શંકર જેવા રાત્રિ સ્વરૂપે પ્રગટ થઈ. પછી, બ્રહ્માજીના મોઢામાંથી સત્વગુણથી ભરપૂર દેવતાઓ જન્મ્યા, હે હર! એ રીતે, શક્તિશાળી આસુરો રાત્રિના અને દેવતાઓ દિવસના છે. બ્રહ્માજીએ દિવસ અને રાત્રિ વચ્ચે સંધ્યા સર્જી. જ્યારે તેમણે સંધ્યાને ત્યજી, ત્યારે તે તેજસ્વી પ્રાક્સંધ્યા બની. રાજસ ગુણનો ભાગ લઈને, સંધ્યા ક્ષીણ થઈ ગઈ અને ભૂખથી તેને ક્રોધ આવ્યો. તેના ઉબાસીમાંથી યક્ષો જન્મ્યા અને વાળ હલાવવાથી સર્પો ઉત્પન્ન થયા. સંગીત ગાતા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ તેના વાણી સ્વરૂપે જન્મ્યા. પ્રજાપતિએ પોતાના પેટમાંથી રાક્ષસો અને બાજુઓમાંથી અન્ય જીવો સર્જ્યા. તેમના વાળમાંથી ફળ અને મૂળ ધરાવતી વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન થઈ. એ ઘરેલું પશુઓ કહેવાય છે; હવે જંગલી પ્રાણીઓ વિશે સાંભળો. છઠ્ઠા ક્રમમાં જલચર પ્રાણીઓ અને સાતમા ક્રમમાં સર્પાદિ રેપ્ટાઇલ્સ ઉત્પન્ન થયા. બ્રહ્માજીના મોઢામાંથી બ્રાહ્મણો અને બાહુમાંથી ક્ષત્રિયો જન્મ્યા. બ્રાહ્મણો માટે બ્રહ્માનો લોક અને ક્ષત્રિયો માટે ઇન્દ્રલોક નિર્ધારિત છે. જે વિદ્યાર્થીઓ વ્રતનું પાલન કરે છે, તેઓ બ્રહ્મલોકને પ્રાપ્ત થાય છે. એ જ રીતે, સાત ઋષિઓ અને જંગલમાં વસતા મુનિઓનું પણ એવુ સ્થાન છે. અહીં અને પરલોકની સ્થિતિ વર્ણવી, હવે મનથી સર્જાયેલા પ્રાણીઓની વાત થાય છે. ધર્મ, રુદ્ર, મનુ અને શાશ્વત સનક ઉત્પન્ન થયા. પછી મરીચિ, અત્રિ, અંગિરા, પુલસ્ત્ય, પુલહ અને ક્રતુ ઉત્પન્ન થયા. અગ્નિષ્વાત્ત, કાવ્યાધ, અજ્યપા—આ બધા શુભ કાળમાં ઉત્પન્ન થયા. ચાર સ્વરૂપવાળા અને અંગૂઠામાંથી પ્રજાપતિ દક્ષ જન્મ્યા. દક્ષે પોતાની પત્નીમાં શુભ દીકરીઓ ઉત્પન્ન કરી. રુદ્રના પુત્રો અસંખ્ય અને મહાબલી હતા. ભૃગુની પત્નીએ ધાતા અને વિધાતા જન્માવ્યા. હરિએ પણ તેમાં બળ અને ઉન્માદ ઉત્પન્ન કર્યા. ધાતા અને વિધાતાની પત્નીઓથી બે પુત્રો જન્મ્યા. મરીચિની પત્ની સંભૂતિએ પૌર્ણમાસા જન્માવ્યો. સ્મૃતિથી અંગિરાના પુત્રો અને પુત્રીઓ જન્મ્યા. અનસૂયા એ અત્રિને નિર્દોષ પુત્રો આપ્યા. પુલસ્ત્યની પત્ની પ્રીતિમાં દત્તોલિ નામનો પુત્ર જન્મ્યો. પુલહના પત્ની ક્ષમાએ પણ સંતાન આપ્યું. મનથી સાઠ હજાર ઋષિઓ ઉત્પન્ન થયા. વશિષ્ઠને ઉર્જામાંથી સાત પુત્રો થયા. સુતપા અને શુક્ર—આ બધા સાત ઋષિ ગણાય છે. હે હર, એમમાંથી સ્વાહાને મહાશક્તિશાળી ત્રણ પુત્રો પ્રાપ્ત થયા. પિતૃઓમાંથી સ્વધા, તેમજ મેનાં અને વૈતરણિ જન્મ્યા. જે પૂર્વે સતી હતી, એમાંથી મૈનાક અને ગૌરી જન્મ્યા.