हेमाभं नागसंज्ञाभिर्नागकेशर उच्यते । असृक्कुङ्कुममाख्यातं तथा काश्मीरबाह्लिकम् ॥ १,२०४.
Hemābha is called nāgakeśara by the names of nāga; asṛkkuṅkuma is so named, as are kāśmīra and bāhlika.
अयो लोहं समुद्दिष्टं यौगिकैर्लोहनामभिः । पुरं कुटनटं विद्यान्महिषाक्षः पलङ्कषा ॥ १,२०४.
Ayo is called iron, known by the technical names for metals; pura, kuṭanaṭa, one should know, as well as mahiṣākṣa and palaṅkaṣā.
काश्मरी कट्फला ज्ञेया श्रीपर्णो चेति कीर्तिता । शल्लकी गजभक्ष्या च पत्री च सुरभी स्त्रवः ॥ १,२०४.
Kāśmarī is known as kaṭphalā, and śrīparṇa is so named; śallakī, gajabhakṣyā, patrī, and surabhīstrava are also mentioned.
धात्रीमामलकीं विद्यादक्षश्चैव विभीतकः । पथ्याभया च विज्ञेया पूतना च हरीतकी ॥ १,२०४.
Dhātrī is to be known as āmalakī, and vibhitaka is also called akṣa; pathyā is abhayā, and pūtanā is harītakī.
त्रिफला फलमेवोक्ता तच्च ज्ञेयं फलत्रिकम् । उदकीर्यो दीर्घवृन्तः करञ्जश्चेति कीर्तितः ॥ १,२०४.
Triphalā is said to be the fruit, and it should be known as the trio of fruits; udakīrya, with a long stalk, is called karañja.
यष्टी यष्ट्याह्वयं प्रोक्तं मदुकं मधुयष्टिका । धातकी ताम्रपर्णो स्यात्समङ्गा कुञ्जरा मता ॥ १,२०४.
Yaṣṭī is called yaṣṭyāhvaya, maduka is madhuyaṣṭikā; dhātakī is tāmraparṇa, samaṅgā is considered kuñjarā.
सितं मलयजं शीतं गोशीर्षं सितचन्दनम् । विद्याद्रक्तं चन्दनं च द्वितीयं रक्तचन्दनम् ॥ १,२०४.
Sita is malayaja, which is cool, gośīrṣa is white sandalwood; one should know that rakta is candana, and the second is red sandalwood.
काकोली च स्मृता वीरा वयस्या चार्कपुष्पिका । शृङ्गी कर्कटशृङ्गी च महाघोषा च कीर्तिता ॥ १,२०४.
Kākolī is remembered as vīrā, vayasyā as arkapuṣpikā; śṛṅgī, karkaṭaśṛṅgī, and mahāghoṣā are also mentioned.
तुगाक्षीरी शुभा वांशी विज्ञेया वंशलोचना । मृद्विका च स्मृता द्राक्षा तथा गोस्तनिका मता ॥ १,२०४.
Tugākṣīrī, auspicious vāṃśī, is known as vaṃśalocanā; mṛdvikā is remembered as drākṣā, and gostanikā is so regarded.
स्यादुशीरं मृणालञ्च सेव्यं लामज्जकं तथा । सारञ्च गोपवल्ली च गोपी भद्रा च कथ्यते ॥ १,२०४.
Uśīra and mṛṇāla are to be known, as well as sevya and lāmajjaka; sāra and gopavallī, and gopī bhadrā are also mentioned.
दन्ती कटङ्कटेरी च ज्ञेया दारुनिशेति च । हरिद्रा रजनी प्रोक्ता पीतिका रात्रिनामिका ॥ १,२०४.
Dantī and kaṭaṅkaṭerī are to be known, as well as dāruniśā; haridrā is called rajanī, pītikā is called rātrināmikā.
वृक्षादनी छिन्नरुहा नीलवल्ली रसामृता । वसुकोटश्च विज्ञेयो वाशिरः काम्पिल्लो मतः ॥ १,२०४.
Vṛkṣādanī, chinnaruhā, nīlavallī, and rasāmṛtā; vasukoṭa is to be known, vāśira is called kāmpilla.
पाषाणभेदकोऽरिष्टो ह्यस्मभित्कुट्टभेदकः । घण्टाकः शुष्कको ज्ञेयो वचोऽथ सूचको मतः ॥ १,२०४.
Pāṣāṇabhedaka, ariṣṭa, as well as kuṭṭabhedaka; ghaṇṭāka and śuṣkaka are to be known, vaca and sūcaka are so regarded.
सुरसो बीजकश्चैव पीतशालोऽभिधीयेत । वज्रवृक्षो महावृक्षः स्नुही स्नुक्च सुधा गुडा ॥ १,२०४.
Suraso and bījaka, as well as pītaśāla are named; vajravṛkṣa, mahāvṛkṣa, snuhī, snuk, sudhā, and guḍā.
तुलसीं सुरसां विद्यादुपस्थेति च कथ्यते । कुठेरकोऽप्यर्जुनकः पर्णो सौगन्धिपर्णिक्रः ॥ १,२०४.
Tulasī is known as surasā, and also called upasthā; kuṭheraka, arjunaka, parṇa, and saugandhiparṇikra.
नीलश्च सिन्धुवारश्च निर्गुण्डीति सुगन्धिका । ज्ञेया सुगन्धिपर्णोति वासन्ती कुलजेति च ॥ १,२०४.
Nīla and sindhuvāra, nirguṇḍī is fragrant; one should know sugandhiparṇoti, vāsantī, and kulaja.
कालीयकं पीतकाष्ठं कतकाख्यः पुनः स्मृतः । गायत्रीखदिरो ज्ञेयस्तद्भेदः कन्दरो मतः ॥ १,२०४.
Kāliyaka is yellow wood, and Kataka is another name for it; Gayatri-khadira is to be known, and its variant is called Kandara.
इन्दी वरं कुवलयं पद्मं नीलोत्पलं स्मृतम् । सौगन्धिकं शतदलमब्जं कमलमुच्यते ॥ १,२०४.
Indī is excellent, Kuvalaya is the blue lotus, Padma is the lotus, Nīlotpala is remembered; Saugandhika, Shatadala, Abja, and Kamala are all names for the lotus.
अजवर्णो भवेदूर्जो वाजिकर्णोऽश्वकर्णकः । श्लेष्मान्तकस्तथा शेलुर्बहुवारश्च कथ्यते ॥ १,२०४.
Ajavarṇa is Uurja, Vājikarṇa is Ashvakarṇaka; Shleṣmāntaka, Shelur, and Bahuvāra are also mentioned.
सुनन्दकः ककुद्भद्रं छत्राकी छत्रसंज्ञका । कबरी कुम्भको धृष्टः क्षुद्विधो धनकृत्तथा ॥ १,२०४.
Sunandaka, Kakudbhadra, Chatrākī, and Chatrasaṃjñaka; Kabarī, Kumbhaka, Dhṛṣṭa, Kṣudvidha, and Dhanakṛt are also known.
कृष्णार्जकः करालश्च कालमानः प्रकीर्तितः । प्राची बला नदीक्रान्ता काकजङ्घाथ वायसी ॥ १,२०४.
Kṛṣṇārjaka, Karāla, and Kālamāna are named; Prācī, Balā, Nadīkrāntā, Kākajaṅghā, and Vāyasī are also mentioned.
ज्ञेया मूषिकपर्णो तु भ्रमन्ती चाखुपर्णिका । विषमुष्टिर्द्रावणञ्च केशमुष्टिरुदाहृता ॥ १,२०४.
Mūṣikaparṇa is to be known, as well as Bhramantī and Ākhuparṇikā; Viṣamuṣṭi, Drāvaṇa, and Keśamuṣṭi are also described.
किंलिहीं कटुकीं विद्यादन्तकश्चाम्लवेतसः । अश्वत्था बहुपत्रा च विज्ञेया चामलक्यपि ॥ १,२०४.
Kiṃlihī and Kaṭukī are to be known, and Antaka is Āmlavetasa; Aśvattha, Bahupatrā, and Āmalakī are also to be recognized.
अरूषक्रं पत्र शूकं क्षीरी राजादनं मतम् । महापत्रं दाडिमं च तमेव करकं वदेत् ॥ १,२०४.
Arūṣakra, Patra, Śūka, Kṣīrī, and Rājādana are considered; Mahāpatra, Dāḍima, and Karaka are also spoken of.
मसूरी विदली शष्पा कालिन्दीति निरुच्यते । कण्टकाख्या महाश्यामा वृक्षपादीति वक्ष्यते ॥ १,२०४.
Masūrī, Vidalī, and Śaṣpā are called Kālindī; Kaṇṭakākhyā, Mahāśyāmā, and Vṛkṣapādī are also described.
विद्या कुन्ती निकुम्भा च त्रिभङ्गी त्रिपुटी त्रिवृत् । सप्तला यवतिक्ता च चर्मा चर्मकसेति च ॥ १,२०४.
Vidyā, Kuntī, Nikumbhā, Tribhaṅgī, Tripuṭī, Trivṛt, Saptalā, Yavatiktā, Carmā, and Carmakasa are also named.
शङ्खिनी सुकुमारी च तिक्ताक्षी चाक्षिपीलुकम् । गवाक्षी चामृता श्वेता गिरिकर्णो गवादिनी ॥ १,२०४.
Śaṅkhinī, Sukumārī, Tiktākṣī, and Akṣipīluka; Gavākṣī, Amṛtā, Śvetā, Girikarṇa, and Gavādinī are also mentioned.
काम्पिल्लकोऽथ रक्ताङ्गो गुण्डा रोचनिकेति च । हेमक्षीरी स्मृता पीता गौरी वै कालदुग्धिका ॥ १,२०४.
Kāmpillaka, Raktāṅga, Guṇḍā, and Rocanika; Hemakṣīrī is remembered as Pītā, Gaurī, and Kāladugdhikā.
गाङ्गेरुकी नागबला विशाला चेन्द्रवारुणी । तार्क्ष्यं शैलं नीलवर्णमञ्जनञ्च रसाञ्जनम् ॥ १,२०४.
Gāṅgerukī, Nāgabalā, Viśālā, and Indravāruṇī; Tārkṣya, Śaila, Nīlavarṇa, Añjana, and Rasāñjana are also described.
निर्यासो यश्च शाल्मल्याः स मोचरससंज्ञकः । प्रत्यक्पुष्पी खरी ज्ञेया अपामार्गो मयूरकः ॥ १,२०४.
The resin of Śālmalī is called Mocara; Pratyakpuṣpī, Kharī, Apāmārga, and Mayūraka are to be known.