Garuda Purana

निरृतिरुवाच । योगेन त्वय्यर्पितया च भक्त्या संयान्ति लोकाः परमां गतिं च । आसेवया सर्वगुणाधिकानां ज्ञानेन वैराग्ययुतेनदवे ॥ ३,८.

Nirṛti said: By yoga dedicated to you and by devotion, people attain the highest state; by service to those who excel in all virtues, with knowledge joined to detachment.

चित्तस्य निग्रहेणैव विष्णोर्यान्ति परं पदम् । अतो मां पाहि दयया सदा तारासमं प्रभो । तदनन्तरजा स्तोतुं प्रावही तं प्रचक्रमे ॥ ३,८.

By restraint of the mind alone, they reach the supreme abode of Viṣṇu; therefore, O Lord, always protect me with compassion, equal to Tārā. After Nirṛti, Pravāhī began to offer praise.

प्रवाह्युवाच । सुताः प्रसंगेन भवन्ति वीर्यात्तव प्रसादात्परमाः सम्पदश्च । या ह्युत्तमश्लोकरसायनाः कथास्तत्सेवनादास्त्वपवर्गवर्त्मनि ॥ ३,८.

Pravāhī said: Children are born through association, and by your grace, supreme strength and wealth arise; those stories which are the nectar of the highest praise, by their service, one attains the path of liberation.

भक्तिर्भवेत्सर्वदा देवदेव सदाप्यहं निरृतेः साम्यमेव । सहर्भाष्यकोमित्रः त्कयीतारः प्रकीर्तिताः ॥ ३,८.

May devotion always arise, O God of gods; I am always equal to Nirṛti. Saharbhāṣya, Komitra, Tkayī, and Tārā are named.

कोणाधिपो निरृतिश्च प्रावही प्रवहप्रिया । चत्वार एते पर्जन्यात्त्रिगुणाः परिकीर्तिताः ॥ ३,८.

Koṇādhipa, Nirṛti, Pravāhī, and Pravaha's beloved—these four are declared to be three times inferior to Parjanya.

तदनन्तरजान्वक्ष्ये ताञ्छृणु त्वं खगेश्वर । प्रवाहभार्यानन्तरजो विष्वक्सेनोथपार्षदः । वायुपुत्रो महाभागः हरिं स्तोतुं प्रचक्रमे ॥ ३,८.

After that, I will now tell you about those who come next—listen, O Lord of Birds. Viṣvaksena, the chief attendant, born after the wife of the wind, the greatly fortunate son of Vāyu, began to praise Hari.

विष्वक्सेन उवाच । भगवान्मोक्षदः कृष्णः पूर्णानन्दो सदायदि । यदि स्यात्परमा भक्तिर्ह्य परोक्षत्वसाधना ॥ ३,८.

Viṣvaksena said: The Blessed Lord, Kṛṣṇa, is the giver of liberation, ever complete in bliss. If there is supreme devotion, even when practiced indirectly, it leads to realization.

तथा स्वगुरुमारभ्य ब्रह्मान्तेषु च साधुषु । तद्योग्यतानुसारेण भक्तिर्निष्कपटा यदि ॥ ३,८.

Likewise, if one has pure, guileless devotion, beginning with one's own teacher and extending to the virtuous up to Brahmā, according to their worthiness—

तुलस्यादिषु जीवेषु यदि स्यात्प्रीतिरण्डज । संस्मृतिश्च तदा नाशी भूयादेव न संशयः ॥ ३,८.

If, O bird-born, there is affection for living beings such as Tulasī and others, then remembrance of the Lord will never be lost—of this there is no doubt.

एवं स्तुत्त्वा महाभागो विष्वक्से नो महाप्रभो । तूष्णीं बभूव गरुड प्राञ्जलिर्नम्रकन्धरः । मित्रादहं न्यून एव नात्र कार्या विचारणा ॥ ३,८.

Having thus praised the great Lord, the greatly fortunate Viṣvaksena became silent, Garuḍa, with hands joined and head bowed. I am indeed inferior to my friend; there is no need to consider this further.

श्रीगरुड उवाच । अजानजस्वरूपं च ब्रूहि कृष्ण महामते । तदन्यांश्च क्रमेणेव वक्तुं कृष्ण त्वमर्हसि ॥ ३,९.

Śrī Garuḍa said: O Kṛṣṇa, of great wisdom, tell me about the nature of the Ajānas, and in order, please also speak of the others.

श्रीकृष्ण उवाच । अजानाख्या देवतास्तु तत्तद्देवकुले भवाः । अजानदेवतास्ता हि तेभ्योग्र्याः कर्मदेवताः ॥ ३,९.

Śrī Kṛṣṇa said: The deities called Ajānas dwell in their respective divine abodes. The Ajāna deities are indeed superior to the deities born of karma.

विराधश्चारुदेष्णश्च तथा चित्ररथस्तथा । धृतराष्ट्रः किशोरश्च हूहूर्हाहास्तथैव च ॥ ३,९.

Virādha, Arudeṣṇa, Citraratha, Dhṛtarāṣṭra, Kiśora, Hūhū, and Hāhā—

विद्याधरश्चोग्रसेनो विश्वावसुपरावसू । चित्रसेनश्च गोपालो बलः पञ्चदश स्मृताः ॥ ३,९.

Vidyādhara, Ugrasena, Viśvāvasu, Parāvasu, Citrasena, Gopāla, and Bala—these fifteen are remembered.

एवमाद्याश्च गन्धर्वाः शतसंख्याः खगेश्वर । अजानजसमा ज्ञेया मुक्तौ संसार एव च ॥ ३,९.

In this way, O Lord of Birds, the foremost Gandharvas, numbering in the hundreds, are to be known as equal to the Ajānas, both in liberation and in worldly existence.

अज्ञानजास्तु मे देवाः कर्मजेभ्यः शतावराः । घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा ॥ ३,९.

But my deities born of ignorance are inferior by hundreds to those born of karma: Ghṛtācī, Menakā, Rambhā, Urvaśī, and Tilottamā.

सुकेतुः शबरी चैव मञ्जुघोषा च पिङ्गला । इत्यादिकं यक्षरत्नं सह संपरिकीर्तितम् ॥ ३,९.

Suketu, Śabarī, Mañjughoṣā, Piṅgalā, and so on—the chief Yakṣas are also mentioned along with them.

अजानजसमा ह्येते कर्मजेभ्यः शतावराः । विश्वामित्रो वसिष्ठश्च नारदश्च्यवनस्तथा ॥ ३,९.

These, though equal to the Ajānas, are hundreds less than those born of karma: Viśvāmitra, Vasiṣṭha, Nārada, and Cyavana—

उतथ्यश्च मुनिश्चैतान्द्राजपित्वा खगेश्वर । ऋषयश्च महात्मानो ह्यजानजसमाः स्मृताः ॥ ३,९.

Utathya and other sages, having ruled as kings, O Lord of Birds, are also remembered as great-souled sages equal to the Ajānas.

शतर्चिः कश्यपो ज्ञेयो मध्यमश्च पराशरः । पावमान्यः प्रगाथश्च क्षुद्रसूक्तश्च देवलः ॥ ३,९.

Śatarci, Kaśyapa, Madhyama, Parāśara, Pāvamānya, Pragātha, Kṣudrasūkta, and Devala—

गृत्समदो ह्यासुरिश्च भरद्वाजोथ मुद्गलः । उद्दालको ह्यृष्यशृङ्गः शङ्खः सत्यव्रतस्तथा ॥ ३,९.

Gṛtsamāda, Āsuri, Bharadvāja, Mudgala, Uddālaka, Ṛṣyaśṛṅga, Śaṅkha, and Satyavrata—

सुयज्ञश्चैव बाभ्रव्यो माण्डूकश्चैव बाष्कलः । धर्माचार्यस्तथागस्त्यो दाल्भ्यो दार्ढ्यच्युतस्तथा ॥ ३,९.

Suyajña, Bābhravya, Māṇḍūka, Bāṣkala, Dharmācārya, Agastya, Dālbha, and Dārḍhyacyuta—

कवषो हरितः कण्वो विरूपो मुसलस्तथा । विष्णुवृद्धश्च आत्रेयः श्रीवत्सो वत्सलेत्यपि ॥ ३,९.

Kavaṣa, Harita, Kaṇva, Virūpa, Musala, Viṣṇuvṛddha, Ātreya, Śrīvatsa, and Vatsala as well.

भार्गवश्चाप्नवानश्च माण्डूकेयस्तथैव । मण्डूकश्चैव जाबचलिः वीतिहव्यस्तथैव च ॥ ३,९.

Bhārgava, Āpnavāna, Māṇḍūkeya, Maṇḍūka, Jābacali, and Vītihavya likewise.

गृत्समदः शौनकश्च इत्याद्या ऋषयः स्मृताः । एतेषां श्रवणादेव हरिः प्रीणाति सर्वदा ॥ ३,९.

Gṛtsamada and Śaunaka are also remembered as sages; by merely hearing their names, Hari is always pleased.

ब्रुवे द्व्यष्टसहस्रं च शृणु तार्क्ष्य मम स्त्रियः । अग्निपुत्रास्तु यद्द्व्यष्टसहस्रञ्च मम स्त्रियः । अजानजसमा ह्येता (ते) नात्र कार्या विचारणा ॥ ३,९.

I declare to you, Tārkṣya, that I have eight thousand wives; those born of Agni are also eight thousand, and they are equal to those born of Ajāna—there is no need for further inquiry here.

त्वष्टुः पुत्री कशेरूश्च तासां मध्ये गुणाधिका । तदनन्तरजान्वक्ष्ये शृणु सम्यक्खगेश्वर ॥ ३,९.

Among them, Kaśeru, the daughter of Tvaṣṭṛ, is distinguished by her virtues; I will now speak of those born after her—listen carefully, O lord of birds.

आजानेभ्यस्तु पितरः सप्तभ्योन्ये शतावराः । तथाधिका हि पितर इति वेदविदां मतम् ॥ ३,९.

From the Ajānas, there are seven other groups of Pitṛs, each with a hundred generations; thus, the Pitṛs are considered numerous according to those learned in the Vedas.

तदनन्तराजान्वक्ष्ये शृणु त्वं द्विजसत्तम । अष्टाभ्यो देवगन्धर्वा अष्टोत्तरशतं विना ॥ ३,९.

I will now speak of those born after the Ajānas—listen, O best of twice-born; from eight groups of Deva-Gandharvas, except for one hundred and eight.