మామువాచ రమాకాన్తో యథేష్టం గచ్ఛ నారద । ఏహి వా మమ లోకం త్వం యథారుచి తథా కురు
లక్ష్మీపతియైన ఆయన నన్ను ఇలా అన్నాడు: నారదా, నీవు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్ళు లేదా నా లోకానికి రా, నీకు నచ్చినట్లు చేయు.
బ్రహ్మలోకం గతశ్చాహమాపృచ్ఛ్య మధుసూదనమ్ । భగవానపి దేవేశస్తత్క్షణాద్గరుడాసనః
మధుసూదనుని వీడుకొని నేను బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాను. అదే సమయంలో దేవతాధిపతియైన భగవంతుడు గరుడుని ఎక్కాడు.
వైకుణ్ఠమగమత్తూర్ణం మామాదిశ్య యథాసుఖమ్ । తతోఽహం పితృసదనం గతో యాతే జనార్దనే
ఆయన నన్ను ఇష్టానుసారం చేయమని చెప్పి, త్వరగా వైకుంఠానికి వెళ్లిపోయాడు. జనార్దనుడు వెళ్లిన తరువాత నేను నా తండ్రి ఇంటికి వెళ్లాను.
చిన్తయన్సకలం దుఃఖం సుఖం చ పరమాద్భుతమ్ । గత్వా ప్రణమ్య పితరం స్థితో యావత్పురః పితుః
అక్కడ జరిగిన అన్ని బాధలు, ఆనందాలను ఆలోచిస్తూ, నేను వెళ్లి తండ్రికి నమస్కరించి, ఆయన ఎదుట నిల్చున్నాను.
తావత్పృష్టో మునే పిత్రా వీక్ష్య చిన్తాతురం తు మామ్ । బ్రహ్యోవాచ క్వ గతోఽసి మహాభాగ కస్మాచ్చిన్తాతురః సుత
అప్పుడే నా తండ్రి నన్ను చూసి, నేను ఆలోచనలో మునిగిపోయినట్టు గమనించి అడిగాడు: మహాభాగ, నీవు ఎక్కడికి వెళ్లావు? ఎందుకు ఇంత బాధతో ఉన్నావు కుమారా?
స్వస్థం నైవాద్య పశ్యామి మనస్తే మునిసత్తమ । కేనాపి వఞ్చితోఽసి త్వం దృష్టం వా కిఞ్చిదద్భుతమ్
ఈరోజు నీవు ప్రశాంతంగా లేవు మునిశ్రేష్ఠా. ఎవరో మోసం చేశారా? లేదా ఏదైనా అద్భుతమైనది చూశావా?
విషణ్ణం గతవిజ్ఞానం పశ్యామి త్వాం కథం సుత । నారద ఉవాచ ఇతి పృష్టస్తదా పిత్రా బృస్యాం సముపవేశ్య చ
నీవు మిగతా జ్ఞానం కోల్పోయి, బాధతో ఉన్నావని చూస్తున్నాను కుమారా. నారదుడు చెప్పాడు: అప్పుడు తండ్రి అడిగిన తరువాత, నేను ఆసనంపై కూర్చున్నాను.
తమబ్రవం స్వవృత్తాన్తం మాయాబలసముద్భవమ్ । వఞ్చితోఽహం పితః కామం విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా
ఆ తరువాత జరిగిన విషయాన్ని, మాయా శక్తి వల్ల జరిగినదాన్ని తండ్రికి చెప్పాను: తండ్రీ, నన్ను మహాశక్తిమంతుడైన విష్ణువు మోసం చేశాడు.
స్త్రీభావం గమితః కామం వర్షాణి సుబహూన్యపి । అనుభూతం మహద్దుఃఖం పుత్రశోకసముద్భవమ్
నన్ను స్త్రీగా మార్చి, ఎన్నో సంవత్సరాలు, పిల్లల బాధతో కూడిన గొప్ప దుఃఖాన్ని అనుభవించాను.
ప్రబోధితోఽహం తేనైవ మృదువాక్యామృతేన చ । పునః సరోవరే స్నాత్వా జాతోఽహం నారదః పుమాన్
ఆయన మృదువైన, అమృతమైన మాటలతో నన్ను మళ్లీ జ్ఞానానికి తీసుకువచ్చాడు. మళ్లీ ఆ సరస్సులో స్నానం చేసి, నేను మళ్లీ పురుషుడైన నారదుడిగా మారాను.
కిమేతత్కారణం బ్రహ్మన్ యన్మోహమగమం తదా । విస్మృతం పూర్వవిజ్ఞానం తన్మయస్తరసా కృతః
బ్రహ్మా, అప్పుడు నేను మాయలో పడటానికి కారణం ఏమిటి? నా పూర్వ జ్ఞానం మరిచిపోయాను, వెంటనే మాయలో చిక్కుకున్నాను.
ఏతన్మాయాబలం బ్రహ్మన్న జానేఽహం దురత్యయమ్ । జ్ఞానహానికరం జాతం మూలం మోహస్య విస్ఫుటమ్
బ్రహ్మా, ఇది మాయా శక్తి. దీన్ని దాటడం నాకు అసాధ్యం. ఇది జ్ఞానాన్ని పోగొట్టే, మోహానికి మూలమైన శక్తి.
అనుభూతం మయా సమ్యగ్జ్ఞాతం సర్వం శుభాశుభమ్ । కథం త్వం జితవాంస్తాత తముపాయం వదస్వ మే
నాకు శుభమైనదీ, అశుభమైనదీ అన్నీ పూర్తిగా అనుభవించాను, తెలుసుకున్నాను. నాన్నగారూ, మీరు దాన్ని ఎలా జయించారో నాకు చెప్పండి. ఆ మార్గాన్ని వివరించండి.
నారద ఉవాచ విజ్ఞప్తోఽసౌ మయా ధాతా ప్రీతిపూర్వమతః పరమ్ । మామువాచ స్మితం కృత్వా పితా మే వాసవీసుత
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఇలా అడిగినప్పుడు, సృష్టికర్త నా మీద ప్రేమతో చిరునవ్వుతో మాట్లాడాడు. ఆయన నా తండ్రి, వాసవీ కుమారుడు.
బ్రహ్మోవాచ దుర్జయైషా సురైః సర్వైర్మునిభిశ్చ మహాత్మభిః । తాపసైర్జ్ఞానయుక్తైశ్చ యోగిభిః పవనాశనైః
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: ఆ మహామాయను దేవతలు, గొప్ప ఋషులు, జ్ఞానంతో ఉన్న తపస్వులు, గాలి తినేవారు అయిన యోగులు ఎవ్వరూ జయించలేరు.
నాహం తాం సర్వథా జ్ఞాతుం శక్తో మాయాం మహాబలామ్ । విష్ణుర్జ్ఞాతుం న శక్తశ్చ తథా శమ్భురుమాపతిః
ఆ మహాబలమైన మాయను నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పూర్తిగా తెలుసుకోలేను. విష్ణువు కూడా ఆమెను తెలుసుకోలేడు, శంభువు అయిన ఉమాపతి కూడా కాదు.
దుర్జ్ఞేయా సా మహామాయా సృష్టిస్థిత్యన్తకారిణీ । కాలకర్మస్వభావాద్యైర్నిమిత్తకారణైర్వృతా
ఆ సృష్టి, స్థితి, లయాన్ని చేసే మహామాయను గ్రహించడం చాలా కష్టం. కాలం, కర్మ, స్వభావం వంటి కారణాలతో ఆమె ఆవరించబడి ఉంది.
శోకం మా కురు మేధావింస్తత్ర మాయామహాబలే । న చైవ విస్మయః కార్యో వయం సర్వే విమోహితాః
బుద్ధిమంతుడా, ఆ మహాబలమైన మాయ గురించి బాధపడవద్దు. ఆశ్చర్యపడవద్దు కూడా. ఎందుకంటే మనమందరం ఆమె చేత మాయలో పడిపోయాము.
నారద ఉవాచ పిత్రేత్యుక్తస్తదా వ్యాస తమాపృచ్ఛ్య గతస్మయః । ఆగతోఽస్మ్యత్ర పశ్యన్వై తీర్థాని చ వరాణి చ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: నాన్నగారు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, నేను ఆయనకు వీడ్కోలు చెప్పి, గర్వాన్ని వదిలేసి, పవిత్రతీర్థాలు, ఉత్తమ ప్రదేశాలు చూస్తూ ఇక్కడికి వచ్చాను.
తస్మాత్త్వమపి సన్త్యజ్య మోహం కౌరవనాశజమ్ । కాలక్షయం సుఖాసీనః స్థానేఽస్మిన్ కురు సత్తమ
కాబట్టి నీవు కూడా కౌరవుల నాశనంతో వచ్చిన మోహాన్ని వదిలేసి, ఇక్కడ శాంతిగా ఉండి, నీ కాలక్షయాన్ని ఎదురుచూసే ఉత్తమ కౌరవుడవు.
అవశ్యమేవ భోక్తవ్యం కృతం కర్మ శుభాశుభమ్ । నిశ్చయం హృదయే కృత్వా విచరస్వ యథాసుఖమ్
తప్పకుండా ప్రతి ఒక్కరు చేసిన శుభ, అశుభ కర్మ ఫలితాన్ని అనుభవించాల్సిందే. ఈ నిశ్చయాన్ని హృదయంలో పెట్టుకుని, నీవు ఇష్టానుసారం జీవించు.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా నారదో రాజన్ గతో మాం ప్రతిబోధ్య చ । అహం తచ్చిన్తయన్వాక్యం యదుక్తం మునినా తదా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా, నారదుడు ఇలా చెప్పి, నన్ను బోధించి వెళ్లిపోయాడు. అప్పుడా ముని చెప్పిన మాటలను నేను ఆలోచించాను.
స్థితః సరస్వతీతీరే కల్పే సారస్వతే వరే । కాలాతివాహనాయైతత్కృతం భాగవతం మయా
నేను సరస్వతీ నది తీరంలో, ఉత్తమమైన సారస్వత యుగంలో ఉండిపోయాను. కాలాన్ని గడిపేందుకు ఈ భాగవతాన్ని రచించాను.
పురాణముత్తమం భూప సర్వసంశయనాశనమ్ । నానాఖ్యానసమాయుక్తం వేదప్రామాణ్యసంశ్రితమ్
రాజా, ఇది ఉత్తమమైన పురాణం. అన్ని సందేహాలను తొలగిస్తుంది. అనేక కథలతో నిండినది, వేదప్రామాణ్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకుంది.
సన్దేహోఽత్ర న కర్తవ్యః సర్వథా నృపసత్తమ । యథేన్ద్రజాలికః కశ్చిత్పాఞ్చాలీం దారవీం కరే
రాజులలో ఉత్తముడా, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోవద్దు. మాంత్రికుడు తన చేతిలో ద్రౌపదీ బొమ్మను నడిపించడంలా—
కృత్వా నర్తయతే కామం స్వేచ్ఛయా వశవర్తినీమ్ । తథా నర్తయతే మాయా జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
ఆ బొమ్మను తన ఇష్టానికి అనుగుణంగా నాట్యం చేయిస్తాడు. అలాగే, మాయ ఈ జగత్తులోని చలించేవాటినీ, అచలమైనవాటినీ నడిపిస్తుంది.
బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తం సదేవాసురమానుషమ్ । పఞ్చేన్ద్రియసమాయుక్తం మనశ్చిత్తానువర్తనమ్
బ్రహ్మ నుంచి మొక్క వరకు, దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, ఐదు ఇంద్రియాలతో, మనస్సు, చిత్తాన్ని అనుసరించే వారందరూ—
గుణాస్తు కారణం రాజన్ సర్వేషాం సర్వథా త్రయః । కార్యం కారణసంయుక్తం భవతీతి వినిశ్చయః
రాజా, మూడు గుణాలే అన్ని విషయాలకు కారణం. ఫలితం ఎప్పుడూ కారణంతో కలిసే వస్తుంది—ఇది నిశ్చయం.
భిన్నభిన్నస్వభావాస్తే గుణా మాయాసముద్భవాః । శాన్తో ఘోరస్తథా మూఢస్త్రయస్తు వివిధా యతః
ఈ గుణాలు మాయ నుండి పుట్టినవే. వీటి స్వభావాలు వేర్వేరు—శాంతమైనవి, ఘోరమైనవి, మూర్ఖమైనవి—అవి అనేక విధాలుగా ఉంటాయి.
తత్సమేతః పుమాన్నిత్యం తద్విహీనః కథం భవేత్ । న భవత్యేవ సంసారే రహితస్తన్తుభిః పటః
మనిషి ఎప్పుడూ ఈ గుణాలతో కలిసే ఉంటాడు. వాటి లేకుండా ఎలా ఉంటాడు? దారాలు లేకుండా వస్త్రం ఉండదు కదా.