త్రియుతస్తాం కథం మాయాం జేతుం శక్తః పుమామ్భవేత్ । వేదవిద్యోగవిద్వాపి సర్వజ్ఞో విజితేన్ద్రియః
వేదాలు, యోగం తెలిసినవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు అయినా, మూడు గుణాలతో కూడిన ఆ మాయను ఎవరు జయించగలరు?
కాలోఽపి తస్యా రూపం హి రూపహీనః స్వరూపకృత్ । తద్వశే వర్తతే దేహీ విద్వాన్మూర్ఖోఽథ మధ్యమః
కాలమూ రూపం లేనిదైనా, ఆమెకు రూపాన్ని ఇస్తుంది. అయినా కాలం కూడా ఆమె ఆధీనంలోనే ఉంటుంది. జ్ఞానులు, మూర్ఖులు, మద్యస్థులు — అందరూ ఆమె ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తారు.
కాలః కరోతి ధర్మజ్ఞం కదాచిద్వికలం పునః । స్వభావాత్కర్మతో వాపి దుర్జ్ఞేయం తస్య చేష్టితమ్
కాలం, ధర్మాన్ని పాటించే వాడిని కూడా కొన్నిసార్లు బలహీనుడిని చేస్తుంది. స్వభావం వల్లా, కర్మం వల్లా ఆమె చర్యలు గ్రహించడం చాలా కష్టం.
నారద ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా విరతో విష్ణురహం విస్మయమానసః । తమబ్రవం జగన్నాథం వాసుదేవం సనాతనమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా చెప్పి విష్ణువు మౌనంగా ఉన్నాడు. నేను ఆశ్చర్యంతో నిండిన మనసుతో ఆ జగన్నాథుడు, వాసుదేవుడిని అడిగాను.
రమాపతే కథంరూపా మాయా సా కీదృశీ పునః । కియద్బలా క్వ సంస్థానా కస్యాధారా వదస్వ మే
లక్ష్మీపతీ, ఆ మాయ రూపం ఎలా ఉంటుంది? ఆమె స్వభావం ఎలా ఉంటుంది? ఆమె శక్తి ఎంత? ఎక్కడ ఉంటుంది? ఎవరి మీద ఆధారపడి ఉంటుంది? దయచేసి నాకు చెప్పు.
ద్రష్టుకామోఽస్మి తాం మాయాం దర్శయాశు మహీధర । జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తాం సమ్యక్ప్రసాదం కురు మాపతే
భూమిని ధరిస్తున్న వాడా, నేను ఆ మాయను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను. వెంటనే నాకు ఆమెను చూపించు. నేను ఆమెను పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను. దయచేసి అనుగ్రహించు.
విష్ణురువాచ త్రిగుణా సాఖిలాధారా సర్వజ్ఞా సర్వసమ్మతా । అజేయానేకరూపా చ సర్వం వ్యాప్య స్థితా జగత్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ఆమె మూడు గుణాలతో కూడినది, అన్నిటికీ ఆధారం, అన్నీ తెలిసినది, అందరికి ఆరాధ్యమైనది, జయించలేనిది, అనేక రూపాలున్నది, ఈ జగత్తులో అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంది.
దిదృక్షా యది తే చిత్తే నారదారోహణం కురు । గరుడే మత్సమేతోఽద్య గచ్ఛావోఽన్యత్ర సామ్ప్రతమ్
నారదా, నీకు ఆమెను చూడాలని ఉందా? అయితే నాతో కలిసి గరుత్మంతునిపై ఎక్కు. మనం ఇప్పుడే ఇంకొక చోటికి వెళ్ళుదాం.
దర్శయిష్యామి తే మాయాం దుర్జయామజితాత్మభిః । దృష్ట్వా తాం బ్రహ్మపుత్ర త్వం విషాదే మా మనః కృథాః
ఆత్మను జయించని వారికి దుర్జయమైన ఆ మాయను నేను నీకు చూపిస్తాను. బ్రహ్మ కుమారుడా, ఆమెను చూసిన తర్వాత నీ మనసు విషాదంలో పడకూడదు.
ఇత్యుక్త్వా దేవదేవో మాం సస్మార వినతాసుతమ్ । స్మృతమాత్రస్తు గరుడస్తదాగాద్ధరిసన్నిధౌ
ఇలా చెప్పి దేవతల దేవుడు, వినతా కుమారుడిని మనసులో ఆలోచించాడు. ఆలోచించిన వెంటనే గరుత్మంతుడు హరివైభవానికి వచ్చాడు.
ఆగతం గరుడం వీక్ష్య ఆరురోహ జనార్దనః । సమారోప్య చ మాం పృష్ఠే గమనాయ కృతాదరః
గరుడుడు వచ్చాడని చూసి, జనార్దనుడు అతని మీదెక్కాడు. నన్ను ప్రేమతో తన వెనుక కూర్చోబెట్టుకుని ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు.
చలితో వినతాపుత్రో వైకుణ్ఠాద్వాయువేగవాన్ । ప్రేరితో యత్ర కృష్ణేన గన్తుకామేన కాననమ్
వినతా కుమారుడు గరుడుడు, వాయువులా వేగంగా, వైకుంఠం నుంచి కృష్ణుడు అడిగినట్టు అడవికి వెళ్లేందుకు బయలుదేరాడు.
మహావనాని దివ్యాని సరాంసి సరితస్తథా । పురగ్రామాకరాదీంశ్చ ఖేటఖర్వటగోవ్రజాన్
మేము గొప్పదైన, దివ్యమైన అడవులు, సరస్సులు, నదులు, పట్టణాలు, గ్రామాలు, గనులు, చిన్నపల్లెలు, గోపాలకుల వాడలు అన్నీ చూశాము.
మునీనామాశ్రమాన్ రమ్యాన్ వాపీశ్చ సుమనోహరాః । పల్వలాని విశాలాని హ్రదాన్ పఙ్కజభూషితాన్
మునుల ఆశ్రమాలు, ఆకర్షణీయమైన చెరువులు, విశాలమైన మడులు, పద్మాలతో అలంకరించబడిన సరస్సులు మేము చూశాము.
మృగాణాం చ వరాహాణాం వృన్దాన్యప్యవలోక్య చ । గతావావాం కాన్యకుబ్జసమీపం గరుడాసనౌ
మృగాలూ, పందుల గుంపులనూ చూసి, మేమిద్దరం గరుడుని మీద కూర్చొని కాన్యకుబ్జం దగ్గరికి చేరుకున్నాము.
తత్ర రమ్యం సరో దివ్యం దృష్టం పఙ్కజమణ్డితమ్ । హంసకారణ్డవాకీర్ణం చక్రవాకోపశోభితమ్
అక్కడ మేము ఒక అందమైన, దివ్యమైన సరస్సును చూశాము. అది పద్మాలతో అలంకరించబడి, హంసలు, నీటిపక్షులు, చక్రవాక పక్షులతో నిండిపోయి మరింత అందంగా కనిపించింది.
నానావర్ణైః ప్రఫుల్లైశ్చ పఙ్కజైరుపరఞ్జితమ్ । శుచి మిష్టజలం భృఙ్గయూథనాదవిరాజితమ్
ఆ సరస్సు వివిధ రంగులలో వికసించిన పద్మాలతో మెరిసిపోతూ, శుద్ధమైన మధురమైన నీటితో, తేనెటీగల గుంపుల మధురగానంతో ప్రతిధ్వనించేది.
మామాహ భగవాన్ వీక్ష్య తడాగం పరమాద్భుతమ్ । స్పర్ధకం చోదధేః క్షీరం మిష్టం వారి విశేషతః
ఆ అద్భుతమైన సరస్సును చూసి, భగవంతుడు నన్ను చూచి ఇలా అన్నాడు: 'ఈ నీరు ఎంతో మధురంగా ఉంది, పాలు సముద్రానికి కూడా పోటీగా ఉంది.'
శ్రీభగవానువాచ పశ్య నారద గమ్భీరం సరః సారసనాదితమ్ । సర్వత్ర పఙ్కజైశ్ఛన్నం స్వచ్ఛనీరప్రపూరితమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'నారదా! ఈ లోతైన సరస్సును చూడు. ఇది సారస పక్షుల కేకలతో మారుమోగుతోంది, చుట్టూ పద్మాలతో కప్పబడి, నిర్మలమైన నీటితో నిండిపోయి ఉంది.'
అత్ర స్నాత్వా గమిష్యావః కాన్యకుబ్జం పురోత్తమమ్ । ఇత్యుక్త్వా గరుడాదాశు మాముత్తార్య వ్యతారయత్
'ఇక్కడ స్నానం చేసి, మనం కాన్యకుబ్జం అనే ప్రముఖ నగరానికి వెళ్దాం.' అని చెప్పి, ఆయన నన్ను గరుడుని మీద నుంచి త్వరగా దింపి, నన్ను ముందుకు నడిపించాడు.
విహస్య భగవాంస్తత్ర జగ్రాహ మమ తర్జనీమ్ । స్తువన్సరోవరం భూయస్తీరే మామనయత్ప్రభుః
అక్కడ భగవంతుడు చిరునవ్వుతో నా చూపుడు వేలిని పట్టుకుని, ఆ సరస్సును మళ్లీ స్తుతిస్తూ, నన్ను ఒడ్డుకు తీసుకెళ్లాడు.
విశ్రమ్య తటభాగే తు స్నిగ్ధచ్ఛాయే మనోహరే । మామువాచ మునే స్నానం కురు త్వం విమలే జలే
చెట్ల నీడలో, ఆకర్షణీయమైన ఒడ్డున విశ్రాంతి తీసుకున్న తర్వాత, ఆయన నన్ను చూచి, 'మునీంద్రా! ఈ నిర్మలమైన నీటిలో స్నానం చేయు' అని అన్నాడు.
పశ్చాదహం కరిష్యామి తడాగేఽస్మిన్సుపావనే । సాధూనామివ చేతాంసి జలాని నిర్మలాని చ
'తర్వాత నేను కూడా ఈ పవిత్రమైన సరస్సులో స్నానం చేస్తాను. దీని నీరు సద్గుణుల మనసుల్లా నిర్మలంగా ఉంది.'
సురభీణి పరాగైస్తు పఙ్కజానాం విశేషతః । ఇత్యుక్తోఽహం భగవతా ముక్త్వా వీణాం మృగాజినమ్
'ఇది ముఖ్యంగా పద్మాల పరాగంతో సుగంధంగా ఉంది.' అని భగవంతుడు చెప్పగా, నేను నా వీణను, మృగచర్మాన్ని పక్కన పెట్టాను.
స్నానాయ కృతధీస్తీరే గతః ప్రేమసమన్వితః । పాదౌప్రక్షాల్య హస్తౌచ శిఖాం బద్ధ్వా కుశగ్రహమ్
స్నానం చేయాలని ఉద్దేశంతో, ప్రేమతో ఒడ్డుకు వెళ్లి, నా చేతులు, కాళ్లు కడిగి, జడను కట్టుకుని, దర్భను పట్టుకున్నాను.
కృత్వాఽఽచమ్య శుచిస్తోయే స్నాతవానస్మి తజ్జలే । యదా తస్మిజ్జలే రమ్యే స్నాతోఽహం పశ్యతో హరేః
ఆచమనం చేసి, శుద్ధమైన నీటిలో స్నానం చేశాను. ఆ హరిదర్శనంలోనే ఆ సరస్సులో స్నానం చేశాను.
విహాయ పౌరుషం రూపం ప్రాప్తః స్త్రీత్వమనుత్తమమ్ । హరిర్గృహీత్వా వీణాం మే తథా కృష్ణాజినం శుభమ్
ఆ మధురమైన నీటిలో స్నానం చేస్తూ, హరి చూస్తుండగా, నా పురుష రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, అపూర్వమైన స్త్రీ రూపాన్ని పొందాను. హరి నా వీణను, మృగచర్మాన్ని తీసుకున్నాడు.
ఆరుహ్య గరుడం తూర్ణం జగామ స్వగృహం క్షణాత్ । తతోఽహం స్త్రీత్వమాపన్నశ్చారుభూషణభూషితః
గరుడుని మీద వేగంగా ఎక్కి, హరి తన ఇంటికి క్షణంలో వెళ్లిపోయాడు. ఆ తర్వాత నేను స్త్రీగా మారి, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడ్డాను.
తత్క్షణాన్మనసో జాతా పూర్వదేహస్య విస్మృతిః । విస్మృతోఽసౌ జగన్నాథో మహతీ విస్మృతా పునః
ఆ క్షణంలోనే నా మనసులోని పూర్వజన్మ జ్ఞాపకం పూర్తిగా పోయింది. జగత్తు నాధుడు కూడా మరచిపోయాను. మళ్లీ గొప్ప మరవుడు నన్ను కప్పేసింది.
సమ్ప్రాప్య మోహినీరూపం తడాగాన్నిర్గతో బహిః । అపశ్యం నలినీజుష్టం సరస్తద్విమలోదకమ్
అందమైన రూపంలో నేను ఆ చెరువులో నుంచి బయటికి వచ్చాను. నా ముందు కమలాలతో అలంకరించబడిన, నిర్మలమైన నీళ్ళు ఉన్న సరస్సు కనిపించింది.