కథం చ పురుషో జాతో బ్రూహి సర్వమశేషతః । కథం పుత్రాస్త్వయా జాతాః కస్య రాజ్ఞో గృహేఽఞ్జసా
మళ్లీ నువ్వు ఎలా మగవాడివయ్యావు? నీకు కుమారులు ఎలా పుట్టారు? ఏ రాజు ఇంట్లో ఇది జరిగింది? అన్నీ పూర్తిగా చెప్పు.
ఏతదాఖ్యాహి చరితం మాయాయా మహదద్భుతమ్ । మోహితం చ యయా సర్వమిదం స్థావరజఙ్గమమ్
ఈ మాయా మహద్భుతమైన కథను చెప్పు. ఆ మాయా వల్లే ఈ స్థావరజంగమమంతా మాయలో పడిపోతుంది.
న తృప్తిమధిగచ్ఛామి శృణ్వంస్తవ కథామృతమ్ । సర్వగ్రన్థార్థతత్త్వం చ సర్వసంశయనాశనమ్
నీ కథామృతాన్ని వింటూ నాకు తృప్తి కలగడం లేదు. అది అన్ని గ్రంథాల సారాన్ని, అన్ని సందేహాలను తొలగించే తత్త్వాన్ని కలిగి ఉంది.
; నారదేన స్వస్త్రీత్వప్రాప్తివర్ణనమ్ నారద ఉవాచ నిశామయ మునిశ్రేష్ఠ గదతో మమ సత్కథామ్ । మాయాబలం సుదుర్జ్ఞేయం మునిభిర్యోగవిత్తమైః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — మునిశ్రేష్ఠా, నా నిజమైన కథను నేను చెప్పబోతున్నాను, విను. మాయా బలాన్ని యోగంలో నిపుణులైన మునులు కూడా పూర్తిగా గ్రహించలేరు.
మాయయా మోహితం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్ । బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తమజయా దుర్విభావ్యయా
మాయా వల్ల బ్రహ్మ మొదలుకొని గడ్డి వరకు, స్థావరజంగమమంతా, ఆ అజేయమైన, అర్థం చేయలేని శక్తికి మాయలో పడిపోతుంది.
కదాచిత్సత్యలోకాద్వై శ్వేతద్వీపే మనోహరే । గతోఽహం దర్శనాకాఙ్క్షీ హరేరద్భుతకర్మణః
ఒకసారి, హరిదేవుని అద్భుతమైన లీల చూడాలని ఆశించి, నేను సత్యలోకంనుంచి ఆకర్షణీయమైన శ్వేతద్వీపానికి వెళ్లాను.
వాదయన్మహతీం వీణాం స్వరతానవిభూషితామ్ । గాయత్రం గాయమానస్తు సామ సప్తస్వరాన్వితమ్
అందమైన స్వరాలతో అలంకరించబడిన గొప్ప వీణను వాయిస్తూ, ఏడు స్వరాలతో కూడిన సామగానం పాడుతున్నాను.
దృష్టో మయా దేవదేవశ్చక్రపాణిర్గదాధరః । కౌస్తుభోద్భాసితోరస్కో మేఘశ్యామశ్చతుర్భుజః
అక్కడ నేను దేవదేవుడైన చక్రపాణి, గదాధరుడిని చూశాను. ఆయన కౌస్తుభ మణితో మెరిసే వక్షస్సుతో, మేఘశ్యామవర్ణంతో, నాలుగు చేతులతో ఉన్నాడు.
పీతామ్బరపరీధానో ముకుటాఙ్గదరాజితః । లక్ష్మ్యా సహ విలాసిన్యా క్రీడమానో ముదా యుతః
పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, మకుటం మరియు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, లీలామయురాలైన లక్ష్మితో ఆనందంగా క్రీడిస్తూ ఉన్నాడు.
వీక్ష్య మాం కమలా దేవీ గతాన్తర్ధానమన్తికాత్ । సర్వలక్షణసమ్పన్నా సర్వభూషణభూషితా
నన్ను చూసి, కమలాదేవి — అన్ని లక్షణాలతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి — ఆయన పక్కనుండి అంతర్ధానమైంది.
నారీణాం ప్రవరా కాన్తా రూపయౌవనగర్వితా । సుప్రియా వాసుదేవస్య వరచామీకరప్రభా
స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలై, అందంతో, యవ్వనంతో గర్వించి, వాసుదేవునికి ప్రియురాలై, ఉత్తమమైన బంగారు వర్ణంతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
అన్తర్గృహం గతా దృష్ట్వా సిన్ధుజాం వ్యఞ్జనాన్వితామ్ । మయా పృష్టో దేవదేవో వనమాలీ జగత్ప్రభుః
ఆమె అంతర్గృహంలోకి వెళ్లి, ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన సింధుజాను చూసింది. అప్పుడు నేను జగత్ప్రభువైన వనమాలిని అడిగాను.
భగవన్దేవదేవేశ పద్మనాభ సురారిహన్ । కథం చ మా గతా దృష్ట్వా మామాగచ్ఛన్తమన్తికాత్
దేవదేవా, పద్మనాభా, దేవతలకు శత్రువులను సంహరించేవాడవు. నేను దగ్గరకి వస్తున్నాను అని చూసి, ఆమె ఎందుకు నా దగ్గరకు రాలేదు?
నాహం విటో న వా ధూర్తః తాపసోఽహం జగద్గురో । జితేన్ద్రియో జితక్రోధో జితమాయో జనార్దన
నేను దొంగను కాదు, మోసగాడిని కాదు; నేను తపస్సు చేసే వాడిని, జగద్గురూ. నేను ఇంద్రియాలను, కోపాన్ని, మాయను జయించిన వాడిని, జనార్దనా.
నారద ఉవాచ నిశమ్య వచనం కిఞ్చిద్గర్వయుక్తం జనార్దనః । ఉవాచ మాం స్మితం కృత్వా వీణావన్మధురాం గిరమ్
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు: నా మాటల్లో కొంత గర్వం ఉన్నదని వినిన జనార్దనుడు, చిరునవ్వుతో, వీణా స్వరంలా మధురంగా నాతో మాట్లాడాడు.
విష్ణురువాచ నారదైవంవిధా నీతిర్న స్థాతవ్యం కదాచన । పతిం వినాన్యసానిధ్యే కస్యచిద్యోషయా క్వచిత్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: నారదా, ఇలాంటి ప్రవర్తన సరైంది కాదు. భర్త లేకుండా, మరొక పురుషుని సమక్షంలో ఏ स्त్రీ కూడా ఉండకూడదు.
మాయా సుదుర్జయా విద్వన్ యోగిభిర్జితమారుతైః । సాంఖ్యవిద్భిర్నిరాహారైస్తాపసైశ్చ జితేన్ద్రియైః
విద్వానా, మాయను జయించడం చాలా కష్టం. ప్రాణాయామంలో నిపుణులైన యోగులు, ఉపవాసం చేసే సాంఖ్యజ్ఞులు, ఇంద్రియాలను జయించిన తపస్వులు కూడా దాన్ని జయించలేరు.
దేవైశ్చ మునిశార్దూల యత్త్వయోక్తం వచోఽధునా । జితమాయోఽస్మి గీతజ్ఞ నైవం వాచ్యం కదాచన
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, దేవతలు కూడా, నీవు ఇప్పుడే అన్నట్టు — 'నేను మాయను జయించాను, సంగీతాన్ని తెలుసు' అని — ఇలా ఎప్పుడూ చెప్పకూడదు.
నాహం శివో న వా బ్రహ్మా జేతుం తాం ప్రభవోఽప్యజామ్ । మునయః సనకాద్యాశ్చ కస్త్వం కేఽన్యే క్షమా జయే
నేను శివుడిని కాదు, బ్రహ్మను కాదు, వాళ్లకు మూలమైనవాడిని కూడా కాదు, ఆ అజనిని జయించగలను. సనకాది మునులు కూడా కాదు. మరి నువ్వెవరు? ఇంకెవరు ఆమెను జయించగలరు?
దేవదేహం నృదేహం వా తిర్యగ్దేహమథాపి వా । బిభృయాద్యః శరీరం చ స కథం తాం జయేదజామ్
దేవత శరీరం, మనుష్య శరీరం లేదా జంతు శరీరం ఎవరైనా ధరించినా, ఆ అజనిని ఎలా జయించగలరు?
త్రియుతస్తాం కథం మాయాం జేతుం శక్తః పుమామ్భవేత్ । వేదవిద్యోగవిద్వాపి సర్వజ్ఞో విజితేన్ద్రియః
వేదాలు, యోగం తెలిసినవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు అయినా, మూడు గుణాలతో కూడిన ఆ మాయను ఎవరు జయించగలరు?
కాలోఽపి తస్యా రూపం హి రూపహీనః స్వరూపకృత్ । తద్వశే వర్తతే దేహీ విద్వాన్మూర్ఖోఽథ మధ్యమః
కాలమూ రూపం లేనిదైనా, ఆమెకు రూపాన్ని ఇస్తుంది. అయినా కాలం కూడా ఆమె ఆధీనంలోనే ఉంటుంది. జ్ఞానులు, మూర్ఖులు, మద్యస్థులు — అందరూ ఆమె ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తారు.
కాలః కరోతి ధర్మజ్ఞం కదాచిద్వికలం పునః । స్వభావాత్కర్మతో వాపి దుర్జ్ఞేయం తస్య చేష్టితమ్
కాలం, ధర్మాన్ని పాటించే వాడిని కూడా కొన్నిసార్లు బలహీనుడిని చేస్తుంది. స్వభావం వల్లా, కర్మం వల్లా ఆమె చర్యలు గ్రహించడం చాలా కష్టం.
నారద ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా విరతో విష్ణురహం విస్మయమానసః । తమబ్రవం జగన్నాథం వాసుదేవం సనాతనమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా చెప్పి విష్ణువు మౌనంగా ఉన్నాడు. నేను ఆశ్చర్యంతో నిండిన మనసుతో ఆ జగన్నాథుడు, వాసుదేవుడిని అడిగాను.
రమాపతే కథంరూపా మాయా సా కీదృశీ పునః । కియద్బలా క్వ సంస్థానా కస్యాధారా వదస్వ మే
లక్ష్మీపతీ, ఆ మాయ రూపం ఎలా ఉంటుంది? ఆమె స్వభావం ఎలా ఉంటుంది? ఆమె శక్తి ఎంత? ఎక్కడ ఉంటుంది? ఎవరి మీద ఆధారపడి ఉంటుంది? దయచేసి నాకు చెప్పు.
ద్రష్టుకామోఽస్మి తాం మాయాం దర్శయాశు మహీధర । జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తాం సమ్యక్ప్రసాదం కురు మాపతే
భూమిని ధరిస్తున్న వాడా, నేను ఆ మాయను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను. వెంటనే నాకు ఆమెను చూపించు. నేను ఆమెను పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను. దయచేసి అనుగ్రహించు.
విష్ణురువాచ త్రిగుణా సాఖిలాధారా సర్వజ్ఞా సర్వసమ్మతా । అజేయానేకరూపా చ సర్వం వ్యాప్య స్థితా జగత్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ఆమె మూడు గుణాలతో కూడినది, అన్నిటికీ ఆధారం, అన్నీ తెలిసినది, అందరికి ఆరాధ్యమైనది, జయించలేనిది, అనేక రూపాలున్నది, ఈ జగత్తులో అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంది.
దిదృక్షా యది తే చిత్తే నారదారోహణం కురు । గరుడే మత్సమేతోఽద్య గచ్ఛావోఽన్యత్ర సామ్ప్రతమ్
నారదా, నీకు ఆమెను చూడాలని ఉందా? అయితే నాతో కలిసి గరుత్మంతునిపై ఎక్కు. మనం ఇప్పుడే ఇంకొక చోటికి వెళ్ళుదాం.
దర్శయిష్యామి తే మాయాం దుర్జయామజితాత్మభిః । దృష్ట్వా తాం బ్రహ్మపుత్ర త్వం విషాదే మా మనః కృథాః
ఆత్మను జయించని వారికి దుర్జయమైన ఆ మాయను నేను నీకు చూపిస్తాను. బ్రహ్మ కుమారుడా, ఆమెను చూసిన తర్వాత నీ మనసు విషాదంలో పడకూడదు.
ఇత్యుక్త్వా దేవదేవో మాం సస్మార వినతాసుతమ్ । స్మృతమాత్రస్తు గరుడస్తదాగాద్ధరిసన్నిధౌ
ఇలా చెప్పి దేవతల దేవుడు, వినతా కుమారుడిని మనసులో ఆలోచించాడు. ఆలోచించిన వెంటనే గరుత్మంతుడు హరివైభవానికి వచ్చాడు.