యదాఽఽగచ్ఛద్రాజసుతా సేవార్థం మమ సన్నిధౌ । అభవం దుఃఖసన్తప్తస్తదాహం వానరాననః
ప్రతి సారి రాజకుమార్తె నా సేవకు దగ్గరికి వచ్చినప్పుడు, వానర ముఖంతో ఉన్న నేను తీవ్ర దుఃఖంతో బాధపడేవాడిని.
దమయన్తీ తు మాం వీక్ష్య ప్రఫుల్లవదనామ్బుజా । శోకం వానరవక్త్రత్వాన్న చకార కదాచన
కానీ దమయంతి మాత్రం, నన్ను చూసి పద్మంలా వికసించిన ముఖంతో ఉండేది, నా వానర ముఖాన్ని చూసి ఎప్పుడూ దుఃఖించలేదు.
ఏవం గచ్ఛతి కాలే తు సహసా పర్వతో మునిః । కుర్వంస్తీర్థాన్యనేకాని ద్రష్టుం మాం సముపాగతః
కాలం గడుస్తుండగా, అకస్మాత్తుగా పర్వత ముని అనేక తీర్థయాత్రలు చేస్తూ నన్ను చూడటానికి అక్కడికి వచ్చాడు.
మయాతిమానితః ప్రేమ్ణా పూజితశ్చ యథావిధి । ఆసీన ఆసనే దివ్యే వీక్ష్య మాం దుఃఖితో హ్యభూత్
నేను అతనిని ఎంతో గౌరవంతో, ప్రేమతో, విధిగా పూజించి, అతడు అద్భుతమైన ఆసనంపై కూర్చొని నన్ను చూసి విచారించాడు.
కృతదారం వానరాస్యం దీనం చిన్తాతురం భృశమ్ । దయావాన్మామువాచేదం పర్వతో మాతులం కృశమ్
పెళ్లయిన వానర ముఖంతో, దుఃఖంతో కృశించి ఉన్న నన్ను చూసి, దయతో పర్వతుడు తన మేనల్లుడైన నన్ను ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
మయా నారద కోపాత్త్వం శప్తోఽసి మునిసత్తమ । నిష్కృతిం తస్య శాపస్య కరోమ్యద్య నిశామయ
నారదా! కోపంతో నేను నిన్ను శపించాను. ఇప్పుడు ఆ శాపానికి పరిహారం చేస్తాను, చూడు.
భవ త్వం చారువదనో మమ పుణ్యేన నారద । దృష్ట్వా రాజసుతాం చిత్తే కృపా జాతా మమాధునా
నా పుణ్యఫలంతో నారదా! నీవు అందమైన ముఖంతో మారిపో. రాజకుమార్తెను చూసి నా హృదయంలో ఇప్పుడు దయ కలిగింది.
నారద ఉవాచ మయాపి ప్రవణం చిత్తం కృత్వా శ్రుత్వాస్య భాషితమ్ । అనుగ్రహః కృతః సద్యస్తస్య శాపస్య తత్క్షణాత్
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు: నేను వినయంతో మనసు పెట్టి అతని మాటలు వింటూ ఉండగా, ఆ శాపం వెంటనే తొలగిపోయింది.
భాగినేయ తవాప్యస్తు గమనం సురసద్మని । శాపస్యానుగ్రహః కామం కృతోఽయం పర్వతాధునా
నీకు కూడా, మేనల్లుడా, దేవతల లోకానికి వెళ్లే అవకాశం కలగాలి. పర్వతుడు ఇప్పుడు ఈ శాపానికి అనుగ్రహం చేశాడు.
నారద ఉవాచ జాతోఽహం చారువదనో వచనాత్తస్య పశ్యతః । రాజపుత్రీ తు సన్తుష్టా మాతరం ప్రాహ సత్వరమ్
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు: అతని మాటల వల్ల నేను అందమైన ముఖంతో మారాను, అందరూ చూశారు. రాజకుమార్తె ఆనందంతో వెంటనే తల్లితో మాట్లాడింది.
మాతస్తే సుముఖో జాతో జామాతా చ మహాద్యుతిః । వచనాత్పర్వతస్యాద్య ముక్తశాపో మునేరభూత్
తల్లి! నీ అల్లుడు ఇప్పుడు అందమైన ముఖంతో, ప్రకాశవంతంగా మారాడు. పర్వతుని మాటల వల్ల ఆ ముని ఈ రోజు శాపం నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం రాజ్ఞ్యా కథితం తత్తు రాజని । యయౌ ద్రష్టుం మునిం తత్ర సఞ్జయః ప్రీతిమాంస్తదా
ఆ మాటలు విని, రాణి రాజుకు తెలిపింది. ఆనందంతో సంజయుడు అక్కడికి వెళ్లి మునిని దర్శించాడు.
ధనం సమర్పితం రాజ్ఞా సన్తుష్టేన తదా మహత్ । మహ్యం చ భాగినేయాయ పారిబర్హం మహాత్మనా
ఆ సమయంలో సంతోషించిన రాజు గొప్ప ధనాన్ని సమర్పించాడు. తన మేనల్లుడైన నాకు కూడా ఎంతో కానుకలు, బహుమతులు ఇచ్చాడు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం వర్తనం యత్పురాతనమ్ । మాయాయా బలమాహాత్మ్యం హ్యనుభూతం యథా మయా
ఇవి అన్నీ, పూర్వకాలంలో జరిగిన సంఘటనలను, మాయాశక్తి ఎంత గొప్పదో, నాకు అనుభవమైన విధంగా నీకు వివరించాను.
సంసారేఽస్మిన్మహాభాగ మాయాగుణకృతేఽనృతే । తనుభృత్తు సుఖీ నాస్తి న భూతో న భవిష్యతి
ఈ సంసారంలో, మహాభాగ, మాయా గుణాల వల్ల ఏర్పడిన ఈ అబద్ధ ప్రపంచంలో, శరీరాన్ని ధరించినవాడు ఎప్పుడూ నిజంగా సుఖంగా ఉండలేదు, ఉండడు కూడా.
కామక్రోధౌ తథా లోభో మత్సరో మమతా తథా । అహఙ్కారో మదః కేన జితాః సర్వే మహాబలాః
కామం, క్రోధం, లోభం, అసూయ, మమకారం, అహంకారం, మదం — ఇవన్నీ ఎంత బలమైనవో, వీటిని ఎవరైనా పూర్తిగా జయించగలిగారా?
సత్త్వం రజస్తమశ్చైవ గుణాస్త్రయ ఇమే కిల । కారణం ప్రాణినాం దేహసమ్భవే సర్వథా మునే
సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు — ఈ మూడు గుణాలే, మునివరా, ప్రతి జీవికి శరీరం కలిగించడానికి కారణం అవుతాయి.
కస్మింశ్చిత్సమయే వ్యాస వనేఽహం విష్ణునా సహ । గచ్ఛన్హాస్యవినోదేన స్త్రీభావం గమితః క్షణాత్
ఒక సందర్భంలో, వ్యాసా, నేను విష్ణువుతో అడవిలో సంచరిస్తూ, ఆయన లీల వల్ల ఒక్కసారిగా స్త్రీ రూపాన్ని పొందాను.
రాజపత్నీత్వమాపన్నో మాయాబలవిమోహితః । పుత్రాః ప్రసూతా బహవో గేహే తస్య నృపస్య హ
మాయా బలానికి మాయలోపోయి, నేను ఒక రాజుని భార్యగా మారి, ఆ రాజు ఇంట్లో అనేక మంది కుమారులను కనాను.
వ్యాస ఉవాచ సంశయోఽయం మహాన్సాధో శ్రుత్వా తే వచనం కిల । కథం నారీత్వమాపన్నస్త్వం మునే జ్ఞానవాన్భృశమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — మహర్షీ, నీ మాటలు విని నాకు గొప్ప సందేహం కలిగింది. జ్ఞానం కలిగిన నువ్వు ఎలా స్త్రీగా మారావు?
కథం చ పురుషో జాతో బ్రూహి సర్వమశేషతః । కథం పుత్రాస్త్వయా జాతాః కస్య రాజ్ఞో గృహేఽఞ్జసా
మళ్లీ నువ్వు ఎలా మగవాడివయ్యావు? నీకు కుమారులు ఎలా పుట్టారు? ఏ రాజు ఇంట్లో ఇది జరిగింది? అన్నీ పూర్తిగా చెప్పు.
ఏతదాఖ్యాహి చరితం మాయాయా మహదద్భుతమ్ । మోహితం చ యయా సర్వమిదం స్థావరజఙ్గమమ్
ఈ మాయా మహద్భుతమైన కథను చెప్పు. ఆ మాయా వల్లే ఈ స్థావరజంగమమంతా మాయలో పడిపోతుంది.
న తృప్తిమధిగచ్ఛామి శృణ్వంస్తవ కథామృతమ్ । సర్వగ్రన్థార్థతత్త్వం చ సర్వసంశయనాశనమ్
నీ కథామృతాన్ని వింటూ నాకు తృప్తి కలగడం లేదు. అది అన్ని గ్రంథాల సారాన్ని, అన్ని సందేహాలను తొలగించే తత్త్వాన్ని కలిగి ఉంది.
; నారదేన స్వస్త్రీత్వప్రాప్తివర్ణనమ్ నారద ఉవాచ నిశామయ మునిశ్రేష్ఠ గదతో మమ సత్కథామ్ । మాయాబలం సుదుర్జ్ఞేయం మునిభిర్యోగవిత్తమైః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — మునిశ్రేష్ఠా, నా నిజమైన కథను నేను చెప్పబోతున్నాను, విను. మాయా బలాన్ని యోగంలో నిపుణులైన మునులు కూడా పూర్తిగా గ్రహించలేరు.
మాయయా మోహితం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్ । బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తమజయా దుర్విభావ్యయా
మాయా వల్ల బ్రహ్మ మొదలుకొని గడ్డి వరకు, స్థావరజంగమమంతా, ఆ అజేయమైన, అర్థం చేయలేని శక్తికి మాయలో పడిపోతుంది.
కదాచిత్సత్యలోకాద్వై శ్వేతద్వీపే మనోహరే । గతోఽహం దర్శనాకాఙ్క్షీ హరేరద్భుతకర్మణః
ఒకసారి, హరిదేవుని అద్భుతమైన లీల చూడాలని ఆశించి, నేను సత్యలోకంనుంచి ఆకర్షణీయమైన శ్వేతద్వీపానికి వెళ్లాను.
వాదయన్మహతీం వీణాం స్వరతానవిభూషితామ్ । గాయత్రం గాయమానస్తు సామ సప్తస్వరాన్వితమ్
అందమైన స్వరాలతో అలంకరించబడిన గొప్ప వీణను వాయిస్తూ, ఏడు స్వరాలతో కూడిన సామగానం పాడుతున్నాను.
దృష్టో మయా దేవదేవశ్చక్రపాణిర్గదాధరః । కౌస్తుభోద్భాసితోరస్కో మేఘశ్యామశ్చతుర్భుజః
అక్కడ నేను దేవదేవుడైన చక్రపాణి, గదాధరుడిని చూశాను. ఆయన కౌస్తుభ మణితో మెరిసే వక్షస్సుతో, మేఘశ్యామవర్ణంతో, నాలుగు చేతులతో ఉన్నాడు.
పీతామ్బరపరీధానో ముకుటాఙ్గదరాజితః । లక్ష్మ్యా సహ విలాసిన్యా క్రీడమానో ముదా యుతః
పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, మకుటం మరియు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, లీలామయురాలైన లక్ష్మితో ఆనందంగా క్రీడిస్తూ ఉన్నాడు.
వీక్ష్య మాం కమలా దేవీ గతాన్తర్ధానమన్తికాత్ । సర్వలక్షణసమ్పన్నా సర్వభూషణభూషితా
నన్ను చూసి, కమలాదేవి — అన్ని లక్షణాలతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి — ఆయన పక్కనుండి అంతర్ధానమైంది.