న తథా మయి భేదోఽత్ర సన్దేహం జనయత్యసౌ । మన్యతే త్వాం పతిం కర్తుం సర్వథా సఞ్జయాత్మజా
నాపట్ల ఆమె అలా ప్రవర్తించడంలేదు. అందుకే నాకు సందేహం కలుగుతోంది. సంజయుని కుమార్తె నిన్ను భర్తగా చేసుకోవాలని కోరుకుంటోంది.
తవాపి తాదృశం భావం జానామి లక్షణైరహమ్ । నేత్రవక్త్రవికారైశ్చ జ్ఞాయతే ప్రీతికారణమ్
నీకూ ఆమెపై అలాంటి భావాలున్నాయని నేను గుర్తించాను. నీ కళ్లలో, ముఖంలో, హావభావాల్లో ప్రేమకు కారణం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
సత్యం వద న తే మిథ్యా వక్తవ్యం వచనం మునే । స్వర్గతః సమయం కృత్వా చలితౌ సంస్మరాధునా
నిజం చెప్పు, అబద్ధం మాట్లాడవద్దు, మునివరా. స్వర్గంలో ఒప్పందం చేసుకుని, ఇప్పుడు దాన్ని మరిచిపోయావు—ఇప్పుడు గుర్తు పెట్టుకో.
నారద ఉవాచ పృష్టోఽహం పర్వతేనేదం కారణం తు హఠాద్యదా । తదాహం హ్రీసమాక్రాన్తః సఞ్జాతశ్చాబ్రువం పునః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: పర్వతుడు ఈ విషయం గురించి నన్ను బలవంతంగా అడిగినప్పుడు, నాకెంతో లజ్జగా అనిపించి, మళ్లీ మాట్లాడాను.
పర్వతైషా విశాలాక్షీ పతిం మాం కర్తుముద్యతా । మమాపి మానసో భావో వర్తతేఽస్యాం విశేషతః
ఈ విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న పర్వతీ నన్ను తన భర్తగా చేసుకోవాలని తపిస్తోంది; నాకు కూడా ఆమెపై ప్రత్యేకమైన మనసు ఉంది.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం సత్యం పర్వతః కోపసంయుతః । మామువాచ మునిర్వాక్యం ధిగ్ధిగితి పునః పునః
నా మాటలు నిజమని విని, పర్వతుడు కోపంతో నన్ను 'అయ్యో, అయ్యో!' అని మళ్లీ మళ్లీ దూషించాడు.
ప్రథమం శపథాన్కృత్వా వఞ్చితోఽహం త్వయా యతః । భవ వానరవక్త్రస్త్వం శాపాచ్చ మమ మిత్రధుక్
ముందుగా ప్రమాణాలు చేసి నన్ను మోసం చేశావు కాబట్టి, నీవు నా స్నేహాన్ని ద్రోహించినవాడివి, నా శాపంతో వానర ముఖం కలిగినవాడవు.
ఇతి శప్తస్తు తేనాహం కుపితేన మహాత్మనా । సహసా హ్యభవం క్రూరః శాఖామృగముఖస్తదా
అలా ఆ మహాత్ముడు కోపంతో నన్ను శపించిన వెంటనే, నేను అకస్మాత్తుగా క్రూరమైన, చెట్లపై తిరిగే జంతువు ముఖం కలిగినవాడినయ్యాను.
మయాపి న కృతా తస్మిన్క్షమా తు భగినీసుతే । సోఽపి శప్తోఽతికోపాద్వై మా స్వర్గే తే గతిః కిల
ఆ విషయమై నేను కూడా అతనికి క్షమించలేదు; అతని చెల్లెలి కుమార్తె విషయంలో, తీవ్రమైన కోపంతో నేనూ అతన్ని ఇలా శపించాను—'నీవు స్వర్గానికి పోవడానికి అవకాశం ఉండదు.'
స్వల్పేఽపరాధే యస్మాన్మాం శప్తవానసి పర్వత । తస్మాత్తవాపి మన్దాత్మన్ మృత్యులోకే స్థితిః కిల
చిన్న తప్పు కోసం నన్ను శపించావు కాబట్టి, ఓ పర్వతా, నీవు కూడా మానవ లోకంలోనే ఉండాల్సి వస్తుంది.
పర్వతస్తు గతస్తస్మాన్నగరాద్విమనా భృశమ్ । అహం వానరవక్త్రస్తు సఞ్జాతస్తత్క్షణాదపి
పర్వతుడు ఎంతో బాధతో ఆ నగరాన్ని వదిలి వెళ్లిపోయాడు; నేను మాత్రం వెంటనే వానర ముఖం కలిగినవాడినయ్యాను.
దృష్ట్వా మాం వానరం క్రూరం రాజపుత్రీ విలక్షణా । విమనాతీవ సఞ్జాతా వీణాశ్రవణలాలసా
నన్ను వానరంగా, క్రూరంగా చూసి, రాజకుమార్తె ఎంతో విచారపడింది; ఆమెకు వీణా ధ్వని వినాలని ఎంతో కోరిక కలిగింది.
వ్యాస ఉవాచ తతః కిమభవద్బ్రహ్మన్ కథం శాపాన్నివర్తితః । మానుషాస్యః పునర్జాతో భవాన్బ్రూహి యథావిధి
వ్యాసుడు ఇలా అడిగాడు: తరువాత ఏమైంది బ్రాహ్మణా? ఆ శాపాలు ఎలా తొలగిపోయాయి? మళ్లీ మానవ ముఖం ఎలా వచ్చిందో వివరంగా చెప్పు.
పర్వతః క్వ గతో భూయః సఙ్గమో యువయోరభూత్ । కదా కుత్ర కథం సర్వం విస్తరేణ వదస్వ హ
పర్వతుడు ఎక్కడికి వెళ్లాడు? మళ్లీ మీ ఇద్దరూ కలిసారా? ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎలా జరిగిందో అన్నీ పూర్తిగా చెప్పు.
నారద ఉవాచ కిం బ్రవీమి మహాభాగ మాయాయాశ్చరితం మహత్ । దుఃఖితోఽహం భృశం తత్ర పర్వతే రుషితే గతే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ భాగ్యవంతుడా, మాయా చేసిన గొప్ప కార్యాలు ఏమని చెప్పగలను? పర్వతుడు కోపంతో వెళ్లిపోయినప్పుడు నేను ఎంతో బాధపడ్డాను.
పునః సేవాపరాత్యర్థం రాజపుత్రీ మమాభవత్ । గతేఽథ పర్వతే కామం స్థితస్తత్రైవ సద్మని
పర్వతుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, రాజకుమార్తె నాకు సేవ చేయడంలో మరింత ఆసక్తి చూపింది; నేను కూడా ఆమె కోసం అక్కడే ఉండిపోయాను.
అహం దుఃఖాన్వితో దీనస్తథా వానరవన్ముఖః । విశేషేణ తు చిన్తార్తః కిం మే స్యాదితి చిన్తయన్
నేను దుఃఖంతో, వానర ముఖంతో, ఎంతో విచారంగా ఉండి, ఇక నాకు ఏమవుతుందో ఆలోచిస్తూ బాధపడుతూ ఉన్నాను.
సఞ్జయోఽథ సుతాం దృష్ట్వా కిఞ్చిత్ప్రకటయౌవనామ్ । వివాహార్థే రాజసుతామపృచ్ఛత్సచివం తదా
ఆ సమయంలో సంజయుడు తన కుమార్తె కొంత యవ్వనంలోకి వచ్చినట్టు చూసి, ఆమె పెళ్లి గురించి మంత్రి ని అడిగాడు.
వివాహకాలః సమ్ప్రాప్తః సుతాయా మమ సామ్ప్రతమ్ । యోగ్యం వరం మమ బ్రూహి రాజపుత్రం సుసమ్మతమ్
నా కుమార్తె పెళ్లి సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది; మంచి వంశానికి చెందిన, అందరికీ ఇష్టమైన రాజకుమారుడెవరో చెప్పు.
రూపౌదార్యగుణైర్యుక్తం శూరం సుకులసమ్భవమ్ । వివాహం విధివత్పుత్ర్యాః కరోమి కిల సామ్ప్రతమ్
రూపం, ఔదార్యం, మంచితనం కలిగి, ధైర్యవంతుడైన, మంచి వంశానికి చెందిన వాడిని నా కుమార్తెకు సక్రమంగా పెళ్లి చేయాలని నిర్ణయించాను.
ప్రధానస్త్వబ్రవీద్రాజన్ రాజపుత్రా హ్యనేకశః । వర్తన్తే భువి పుత్ర్యాస్తే యోగ్యాః సర్వగుణాన్వితాః
ప్రధానుడు రాజా! భూమిపై అనేకమంది రాజకుమారులు ఉన్నారు. వాళ్లు అన్నీ మంచి లక్షణాలతో, నీ కుమార్తెకు తగినవారు.
యస్మిన్ రుచిస్తే రాజేన్ద్ర తమాహూయ నృపాత్మజమ్ । దేహి కన్యాం ధనం భూరి హస్త్యశ్వరథసంయుతమ్
రాజేంద్ర! నీ కుమార్తెకు ఎవరిలో ఇష్టం ఉంటే, ఆ రాజకుమారుని పిలిపించి, ఆమెను పెళ్లి చేసి, ఎంతో ధనం, ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలు కూడా ఇచ్చి పంపు.
నారద ఉవాచ పితుశ్చికీర్షితం జ్ఞాత్వా దమయన్తీ తదా నృపమ్ । ధాత్ర్యా ముఖేన వాక్యజ్ఞా తమువాచ రహః స్థితమ్
నారదుడు చెప్పాడు: తండ్రి మనసులోని ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకున్న దమయంతి, తన దాయాదితో మాట్లాడించి, రాజును ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు పలికింది.
ధాత్ర్యువాచ దమయన్తీ మహారాజ పుత్రీ తే మామథాబ్రవీత్ । పితరం బ్రూహి ధాత్రేయి వచనాన్మే సుఖాన్వితమ్
దాయాది చెప్పింది: మహారాజా! నీ కుమార్తె దమయంతి నాకు ఇలా చెప్పింది — 'దాయాదీ! నాన్నగారికి నా మాటలు ఆనందంగా చెప్పు.'
మయా వృతోఽథ మేధావీ నారదో మహతీయుతః । నాదమోహితయా కామం నాన్యః కోఽపి ప్రియో మమ
'నేను తెలివిగల, గొప్ప గుణాలున్న నారదుని ఎన్నుకున్నాను. నాకు కోరిక వల్ల మాయపడలేదు. నాకింకెవ్వరూ ఇష్టముండరు.'
కురు మే వాఞ్ఛితం తాత వివాహం మునినా సహ । నాన్యం వరిష్యే ధర్మజ్ఞ నారదం తు పతిం వినా
'నాన్నా! నాకు కావలసినది నారదునితో పెళ్లి చేయాలని నీ చేత చేయించు. నారదుని కాక ఇంకెవ్వరినీ నేను వరించను.'
మగ్నాహం నాదసిన్ధౌ వై నక్రహీనే రసాత్మకే । అక్షారే సుఖసమ్పూర్ణే తిమిఙ్గిలవివర్జితే
'నేను నారదుని సముద్రంలో మునిగిపోయాను. అక్కడ మొసళ్ళు లేవు, అది సారమంతా నిండినది, ఎప్పటికీ ఉండేది, ఆనందంతో నిండినది, పెద్ద చేపలు లేవు.'
; నారదస్య మాయాదమయన్త్యా సహ వివాహవర్ణనమ్ నారద ఉవాచ తత్పుత్ర్యా వచనం శ్రుత్వా రాజా ధాత్రీముఖాత్తతః । భార్యాం ప్రోవాచ కైకేయీం సమీపస్థాం సులోచనామ్
నారదుడు చెప్పాడు: కుమార్తె మాటలు దాయాది నోట వినిన రాజు, పక్కనే ఉన్న అందమైన కళ్ళు కలిగిన కైకేయిని ఇలా అడిగాడు.
రాజోవాచ యదుక్తం వచనం కాన్తే ధాత్ర్యా తత్తు త్వయా శ్రుతమ్ । వృతోఽయం నారదః కామం మునిర్వానరవక్త్రభాక్
రాజు అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా! దాయాది చెప్పిన మాటలు నువ్వు వినావు కదా. దమయంతి తన ఇష్టానికి నారదుని, ఆ వానర ముఖాన్ని కలిగిన మునిని, వరించిందట.
కిమిదం చిన్తితం పుత్ర్యా బుద్ధిహీనం విచేష్టితమ్ । కథమస్మై మయా దేయా కన్యా హరిముఖాయ సా
నా కుమార్తె ఇలా ఆలోచించడమేమిటి? ఇది ఎంత అజ్ఞానంగా, విచిత్రంగా ఉంది! ఆ వానర ముఖానికీ, నా కుమార్తెకు పెళ్లి చేయడం ఎలా సాధ్యం?