ఏవం సంసేవ్యమానౌ తు స్థితౌ రాజ్ఞో గృహే కిల । వేదాధ్యయనసంశీలావావాం వేదవ్రతే రతౌ
ఇలా సేవలు అందుకుంటూ మేము రాజు ఇంట్లో ఉండగా, వేదపఠనంలో, వ్రతాచరణలో నిమగ్నమై ఉండేవాళ్లం.
అహం వీణాం కరే కృత్వా సాధయిత్వా స్వరోత్తమమ్ । గాయత్రం సామ సుస్వాదమగాం కర్ణరసాయనమ్
నేను చేతిలో వీణ తీసుకుని, దాన్ని బాగా సరిపోసి, మధురంగా వినిపించే సామగానాన్ని ఆలపించాను.
రాజపుత్రీ తు తచ్ఛ్రుత్వా సామగానం మనోహరమ్ । బభూవ మయి రాగాఢ్యా ప్రీతియుక్తా విశారదా
ఆ మనోహరమైన సామగానం విని, రాజకుమార్తె నాపట్ల ప్రేమతో, నైపుణ్యంతో నిండిపోయింది.
దినే దినేఽనురాగోఽస్యా మయి వృద్ధిం గతః పరః । మమాపి ప్రీతియుక్తాయాం మనో జాతం స్పృహాపరమ్
రోజుకోరోజు ఆమె ప్రేమ నాపట్ల పెరుగుతూ వచ్చింది. ఆమె ప్రేమను చూసి నా మనసులో కూడా గొప్ప ఆకాంక్ష కలిగింది.
మమ తస్య చ సా కన్యా భోజనాదిషు కర్హిచిత్ । అకరోదన్తరం కిఞ్చిత్సేవాభేదం రసాన్వితా
ఆ యువతి నాకు, పర్వతునికీ భోజనం మొదలైన సేవల్లో ఎప్పుడూ తేడా చూపలేదు. ఎప్పుడూ సమానంగా, హృదయపూర్వకంగా చూసుకుంది.
స్నానాయోష్ణజలం మహ్యం పర్వతాయ చ శీతలమ్ । దధి మహ్యం తథా తక్రం పర్వతాయాప్యకల్పయత్
నాకు స్నానానికి వేడినీళ్లు, పర్వతునికి చల్లని నీళ్లు, నాకు పెరుగు, పర్వతునికి మజ్జిగను ఆమె సిద్ధం చేసేది.
శయనాస్తరణం శుభ్రం మదర్థే పర్యకల్పయత్ । ప్రీత్యా పరమయా యద్వత్పర్వతాయ న తాదృశమ్
నాకు ఎంతో ప్రేమతో తెల్లటి మంచాన్ని సిద్ధం చేసింది. అలాంటి మంచాన్ని పర్వతునికి మాత్రం ఇవ్వలేదు.
విలోకయతి మాం ప్రేమ్ణా సున్దరీ న చ పర్వతమ్ । తతోఽస్యాస్తాదృశం దృష్ట్వా పర్వతః ప్రేమకారణమ్
ఆ అందమైన యువతి ప్రేమతో నన్ను మాత్రమే చూచేది, పర్వతుని చూడేది కాదు. ఇది గమనించిన పర్వతుడు ఆమె ప్రేమకు కారణం అర్థం చేసుకున్నాడు.
మనసా చిన్తయామాస కిమేతదితి విస్మితః । పప్రచ్ఛ మాం రహః సమ్యగ్బ్రూహి నారద సర్వథా
ఇది ఏమిటో అని ఆశ్చర్యపడి, పర్వతుడు తన మనసులో ఆలోచించి, నన్ను ఒంటరిగా పిలిచి, 'నారదా, నువ్వు అన్నీ నిస్సందేహంగా చెప్పు' అని అడిగాడు.
రాజపుత్రీ త్వయి ప్రేమ కరోతి ముదితా భృశమ్ । దదాతి భక్ష్యభోజ్యాని స్నేహయుక్తా సమన్తతః
రాజకుమార్తె నీపై ఎంతో ప్రేమతో, ఆనందంగా, ప్రేమతో అన్నివిధాలా భోజనం, తినుబండారాలు ఇస్తోంది.
న తథా మయి భేదోఽత్ర సన్దేహం జనయత్యసౌ । మన్యతే త్వాం పతిం కర్తుం సర్వథా సఞ్జయాత్మజా
నాపట్ల ఆమె అలా ప్రవర్తించడంలేదు. అందుకే నాకు సందేహం కలుగుతోంది. సంజయుని కుమార్తె నిన్ను భర్తగా చేసుకోవాలని కోరుకుంటోంది.
తవాపి తాదృశం భావం జానామి లక్షణైరహమ్ । నేత్రవక్త్రవికారైశ్చ జ్ఞాయతే ప్రీతికారణమ్
నీకూ ఆమెపై అలాంటి భావాలున్నాయని నేను గుర్తించాను. నీ కళ్లలో, ముఖంలో, హావభావాల్లో ప్రేమకు కారణం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
సత్యం వద న తే మిథ్యా వక్తవ్యం వచనం మునే । స్వర్గతః సమయం కృత్వా చలితౌ సంస్మరాధునా
నిజం చెప్పు, అబద్ధం మాట్లాడవద్దు, మునివరా. స్వర్గంలో ఒప్పందం చేసుకుని, ఇప్పుడు దాన్ని మరిచిపోయావు—ఇప్పుడు గుర్తు పెట్టుకో.
నారద ఉవాచ పృష్టోఽహం పర్వతేనేదం కారణం తు హఠాద్యదా । తదాహం హ్రీసమాక్రాన్తః సఞ్జాతశ్చాబ్రువం పునః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: పర్వతుడు ఈ విషయం గురించి నన్ను బలవంతంగా అడిగినప్పుడు, నాకెంతో లజ్జగా అనిపించి, మళ్లీ మాట్లాడాను.
పర్వతైషా విశాలాక్షీ పతిం మాం కర్తుముద్యతా । మమాపి మానసో భావో వర్తతేఽస్యాం విశేషతః
ఈ విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న పర్వతీ నన్ను తన భర్తగా చేసుకోవాలని తపిస్తోంది; నాకు కూడా ఆమెపై ప్రత్యేకమైన మనసు ఉంది.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం సత్యం పర్వతః కోపసంయుతః । మామువాచ మునిర్వాక్యం ధిగ్ధిగితి పునః పునః
నా మాటలు నిజమని విని, పర్వతుడు కోపంతో నన్ను 'అయ్యో, అయ్యో!' అని మళ్లీ మళ్లీ దూషించాడు.
ప్రథమం శపథాన్కృత్వా వఞ్చితోఽహం త్వయా యతః । భవ వానరవక్త్రస్త్వం శాపాచ్చ మమ మిత్రధుక్
ముందుగా ప్రమాణాలు చేసి నన్ను మోసం చేశావు కాబట్టి, నీవు నా స్నేహాన్ని ద్రోహించినవాడివి, నా శాపంతో వానర ముఖం కలిగినవాడవు.
ఇతి శప్తస్తు తేనాహం కుపితేన మహాత్మనా । సహసా హ్యభవం క్రూరః శాఖామృగముఖస్తదా
అలా ఆ మహాత్ముడు కోపంతో నన్ను శపించిన వెంటనే, నేను అకస్మాత్తుగా క్రూరమైన, చెట్లపై తిరిగే జంతువు ముఖం కలిగినవాడినయ్యాను.
మయాపి న కృతా తస్మిన్క్షమా తు భగినీసుతే । సోఽపి శప్తోఽతికోపాద్వై మా స్వర్గే తే గతిః కిల
ఆ విషయమై నేను కూడా అతనికి క్షమించలేదు; అతని చెల్లెలి కుమార్తె విషయంలో, తీవ్రమైన కోపంతో నేనూ అతన్ని ఇలా శపించాను—'నీవు స్వర్గానికి పోవడానికి అవకాశం ఉండదు.'
స్వల్పేఽపరాధే యస్మాన్మాం శప్తవానసి పర్వత । తస్మాత్తవాపి మన్దాత్మన్ మృత్యులోకే స్థితిః కిల
చిన్న తప్పు కోసం నన్ను శపించావు కాబట్టి, ఓ పర్వతా, నీవు కూడా మానవ లోకంలోనే ఉండాల్సి వస్తుంది.
పర్వతస్తు గతస్తస్మాన్నగరాద్విమనా భృశమ్ । అహం వానరవక్త్రస్తు సఞ్జాతస్తత్క్షణాదపి
పర్వతుడు ఎంతో బాధతో ఆ నగరాన్ని వదిలి వెళ్లిపోయాడు; నేను మాత్రం వెంటనే వానర ముఖం కలిగినవాడినయ్యాను.
దృష్ట్వా మాం వానరం క్రూరం రాజపుత్రీ విలక్షణా । విమనాతీవ సఞ్జాతా వీణాశ్రవణలాలసా
నన్ను వానరంగా, క్రూరంగా చూసి, రాజకుమార్తె ఎంతో విచారపడింది; ఆమెకు వీణా ధ్వని వినాలని ఎంతో కోరిక కలిగింది.
వ్యాస ఉవాచ తతః కిమభవద్బ్రహ్మన్ కథం శాపాన్నివర్తితః । మానుషాస్యః పునర్జాతో భవాన్బ్రూహి యథావిధి
వ్యాసుడు ఇలా అడిగాడు: తరువాత ఏమైంది బ్రాహ్మణా? ఆ శాపాలు ఎలా తొలగిపోయాయి? మళ్లీ మానవ ముఖం ఎలా వచ్చిందో వివరంగా చెప్పు.
పర్వతః క్వ గతో భూయః సఙ్గమో యువయోరభూత్ । కదా కుత్ర కథం సర్వం విస్తరేణ వదస్వ హ
పర్వతుడు ఎక్కడికి వెళ్లాడు? మళ్లీ మీ ఇద్దరూ కలిసారా? ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎలా జరిగిందో అన్నీ పూర్తిగా చెప్పు.
నారద ఉవాచ కిం బ్రవీమి మహాభాగ మాయాయాశ్చరితం మహత్ । దుఃఖితోఽహం భృశం తత్ర పర్వతే రుషితే గతే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ భాగ్యవంతుడా, మాయా చేసిన గొప్ప కార్యాలు ఏమని చెప్పగలను? పర్వతుడు కోపంతో వెళ్లిపోయినప్పుడు నేను ఎంతో బాధపడ్డాను.
పునః సేవాపరాత్యర్థం రాజపుత్రీ మమాభవత్ । గతేఽథ పర్వతే కామం స్థితస్తత్రైవ సద్మని
పర్వతుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, రాజకుమార్తె నాకు సేవ చేయడంలో మరింత ఆసక్తి చూపింది; నేను కూడా ఆమె కోసం అక్కడే ఉండిపోయాను.
అహం దుఃఖాన్వితో దీనస్తథా వానరవన్ముఖః । విశేషేణ తు చిన్తార్తః కిం మే స్యాదితి చిన్తయన్
నేను దుఃఖంతో, వానర ముఖంతో, ఎంతో విచారంగా ఉండి, ఇక నాకు ఏమవుతుందో ఆలోచిస్తూ బాధపడుతూ ఉన్నాను.
సఞ్జయోఽథ సుతాం దృష్ట్వా కిఞ్చిత్ప్రకటయౌవనామ్ । వివాహార్థే రాజసుతామపృచ్ఛత్సచివం తదా
ఆ సమయంలో సంజయుడు తన కుమార్తె కొంత యవ్వనంలోకి వచ్చినట్టు చూసి, ఆమె పెళ్లి గురించి మంత్రి ని అడిగాడు.
వివాహకాలః సమ్ప్రాప్తః సుతాయా మమ సామ్ప్రతమ్ । యోగ్యం వరం మమ బ్రూహి రాజపుత్రం సుసమ్మతమ్
నా కుమార్తె పెళ్లి సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది; మంచి వంశానికి చెందిన, అందరికీ ఇష్టమైన రాజకుమారుడెవరో చెప్పు.
రూపౌదార్యగుణైర్యుక్తం శూరం సుకులసమ్భవమ్ । వివాహం విధివత్పుత్ర్యాః కరోమి కిల సామ్ప్రతమ్
రూపం, ఔదార్యం, మంచితనం కలిగి, ధైర్యవంతుడైన, మంచి వంశానికి చెందిన వాడిని నా కుమార్తెకు సక్రమంగా పెళ్లి చేయాలని నిర్ణయించాను.