ఇత్యావాం సమయం కృత్వా స్వర్గాద్భూలోకమాగతౌ । ఏకచిత్తౌ మునీభూతౌ విచరన్తౌ యథేచ్ఛయా
ఇలా మేము ఆ ఒప్పందం చేసుకుని, స్వర్గం నుంచి భూమికి వచ్చి, ఒకే మనసుతో మునుల్లా, మనసుకు నచ్చినట్టు తిరిగాము.
ఏవం భ్రమన్తౌ లోకేఽస్మిన్గ్రీష్మాన్తే సముపాగతే । సఞ్జయస్య పురం రమ్యం సమ్ప్రాప్తౌ నృపతే పునః
ఇలా మేము లోకంలో తిరుగుతూ, వేసవి చివరలో, మళ్లీ రాజు సంజయుని అందమైన నగరానికి వచ్చాము.
తేన సమ్పూజితౌ భక్త్యా రాజ్ఞా సమ్మానితౌ భృశమ్ । స్థితౌ తత్ర గృహే తస్య చాతుర్మాస్యం మహాత్మనః
అక్కడ మేము రాజు చేత భక్తితో పూజింపబడి, ఎంతో గౌరవం పొందాము. ఆ మహాత్ముని ఇంట్లో వర్షాకాలం నాలుగు నెలలు మేము ఉండిపోయాము.
వార్షికాశ్చతురో మాసా దుర్గమాః పథి సర్వదా । తస్మాదేకత్ర విబుధైః స్థాతవ్యమితి నిశ్చయః
వర్షాకాలంలో నాలుగు నెలలు ఎప్పుడూ ప్రయాణానికి కష్టంగా ఉంటాయి. అందుకే జ్ఞానులు ఆ కాలంలో ఒకే చోట ఉండాలని నిర్ణయించారు.
అష్టౌ మాసాంస్తు ప్రవసేత్సదా కార్యవశాద్ద్విజః । వర్షాకాలే న గన్తవ్యం ప్రవాసే సుఖమిచ్ఛతా
ద్విజుడు అవసరమైతే ఎనిమిది నెలలు ఇంటి దూరంగా ఉండాలి. కానీ సుఖంగా ఉండాలని కోరుకునే వాడు వర్షాకాలంలో ప్రయాణించకూడదు.
ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా సఞ్జయస్య గృహే తదా । సంస్థితౌ మానితౌ రాజ్ఞా కృతాతిథ్యౌ మహాత్మనా
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, ఆ సమయంలో మేము సంజయుని ఇంట్లో రాజు గౌరవంతో అతిథులుగా స్వాగతం పొందాము.
దమయన్తీతి విఖ్యాతా తస్య పుత్రీ మహీపతేః । ఆజ్ఞప్తా పరిచర్యార్థం సుదతీ సున్దరీ భృశమ్
ఆ మహారాజుకు ప్రసిద్ధి చెందిన కుమార్తె దమయంతి. ఆమెను మాకు సేవ చేయమని ఆజ్ఞాపించారు. ఆమె ఎంతో అందంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండేది.
వివేకజ్ఞా విశాలాక్షీ రాజపుత్రీ కృతోద్యమా । సేవనం సర్వకాలే చ వ్యదధాదుభయోరపి
ఆ రాజకుమార్తె, విశాలమైన కళ్లతో, వివేకంతో, సేవలో తపనతో, మమ్మల్ని ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా చూసుకుంది.
స్నానార్థముదకం కాలే భోజనం మృష్టమాయతమ్ । ముఖవాసం తథా చాన్యం యదిష్టం తద్దదాతి సా
స్నానానికి సరైన సమయంలో నీళ్లు, రుచికరమైన భోజనం, పరిమళభరితమైన ముఖవాసన, ఇంకా మేము కోరినదాన్ని అన్నిటినీ ఆమె అందించేది.
మనోఽభిలషితాన్కామానుభయోరపి కన్యకా । వ్యజనాసనశయ్యాదీన్వాఞ్ఛితానప్యకల్పయత్
ఆ యువతి మేమిద్దరం కోరిన ప్రతి కోరికను నెరవేర్చింది. అభిమానం, ఆసనం, మంచం, ఇంకా మేము కోరినదాన్ని సిద్ధం చేసింది.
ఏవం సంసేవ్యమానౌ తు స్థితౌ రాజ్ఞో గృహే కిల । వేదాధ్యయనసంశీలావావాం వేదవ్రతే రతౌ
ఇలా సేవలు అందుకుంటూ మేము రాజు ఇంట్లో ఉండగా, వేదపఠనంలో, వ్రతాచరణలో నిమగ్నమై ఉండేవాళ్లం.
అహం వీణాం కరే కృత్వా సాధయిత్వా స్వరోత్తమమ్ । గాయత్రం సామ సుస్వాదమగాం కర్ణరసాయనమ్
నేను చేతిలో వీణ తీసుకుని, దాన్ని బాగా సరిపోసి, మధురంగా వినిపించే సామగానాన్ని ఆలపించాను.
రాజపుత్రీ తు తచ్ఛ్రుత్వా సామగానం మనోహరమ్ । బభూవ మయి రాగాఢ్యా ప్రీతియుక్తా విశారదా
ఆ మనోహరమైన సామగానం విని, రాజకుమార్తె నాపట్ల ప్రేమతో, నైపుణ్యంతో నిండిపోయింది.
దినే దినేఽనురాగోఽస్యా మయి వృద్ధిం గతః పరః । మమాపి ప్రీతియుక్తాయాం మనో జాతం స్పృహాపరమ్
రోజుకోరోజు ఆమె ప్రేమ నాపట్ల పెరుగుతూ వచ్చింది. ఆమె ప్రేమను చూసి నా మనసులో కూడా గొప్ప ఆకాంక్ష కలిగింది.
మమ తస్య చ సా కన్యా భోజనాదిషు కర్హిచిత్ । అకరోదన్తరం కిఞ్చిత్సేవాభేదం రసాన్వితా
ఆ యువతి నాకు, పర్వతునికీ భోజనం మొదలైన సేవల్లో ఎప్పుడూ తేడా చూపలేదు. ఎప్పుడూ సమానంగా, హృదయపూర్వకంగా చూసుకుంది.
స్నానాయోష్ణజలం మహ్యం పర్వతాయ చ శీతలమ్ । దధి మహ్యం తథా తక్రం పర్వతాయాప్యకల్పయత్
నాకు స్నానానికి వేడినీళ్లు, పర్వతునికి చల్లని నీళ్లు, నాకు పెరుగు, పర్వతునికి మజ్జిగను ఆమె సిద్ధం చేసేది.
శయనాస్తరణం శుభ్రం మదర్థే పర్యకల్పయత్ । ప్రీత్యా పరమయా యద్వత్పర్వతాయ న తాదృశమ్
నాకు ఎంతో ప్రేమతో తెల్లటి మంచాన్ని సిద్ధం చేసింది. అలాంటి మంచాన్ని పర్వతునికి మాత్రం ఇవ్వలేదు.
విలోకయతి మాం ప్రేమ్ణా సున్దరీ న చ పర్వతమ్ । తతోఽస్యాస్తాదృశం దృష్ట్వా పర్వతః ప్రేమకారణమ్
ఆ అందమైన యువతి ప్రేమతో నన్ను మాత్రమే చూచేది, పర్వతుని చూడేది కాదు. ఇది గమనించిన పర్వతుడు ఆమె ప్రేమకు కారణం అర్థం చేసుకున్నాడు.
మనసా చిన్తయామాస కిమేతదితి విస్మితః । పప్రచ్ఛ మాం రహః సమ్యగ్బ్రూహి నారద సర్వథా
ఇది ఏమిటో అని ఆశ్చర్యపడి, పర్వతుడు తన మనసులో ఆలోచించి, నన్ను ఒంటరిగా పిలిచి, 'నారదా, నువ్వు అన్నీ నిస్సందేహంగా చెప్పు' అని అడిగాడు.
రాజపుత్రీ త్వయి ప్రేమ కరోతి ముదితా భృశమ్ । దదాతి భక్ష్యభోజ్యాని స్నేహయుక్తా సమన్తతః
రాజకుమార్తె నీపై ఎంతో ప్రేమతో, ఆనందంగా, ప్రేమతో అన్నివిధాలా భోజనం, తినుబండారాలు ఇస్తోంది.
న తథా మయి భేదోఽత్ర సన్దేహం జనయత్యసౌ । మన్యతే త్వాం పతిం కర్తుం సర్వథా సఞ్జయాత్మజా
నాపట్ల ఆమె అలా ప్రవర్తించడంలేదు. అందుకే నాకు సందేహం కలుగుతోంది. సంజయుని కుమార్తె నిన్ను భర్తగా చేసుకోవాలని కోరుకుంటోంది.
తవాపి తాదృశం భావం జానామి లక్షణైరహమ్ । నేత్రవక్త్రవికారైశ్చ జ్ఞాయతే ప్రీతికారణమ్
నీకూ ఆమెపై అలాంటి భావాలున్నాయని నేను గుర్తించాను. నీ కళ్లలో, ముఖంలో, హావభావాల్లో ప్రేమకు కారణం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
సత్యం వద న తే మిథ్యా వక్తవ్యం వచనం మునే । స్వర్గతః సమయం కృత్వా చలితౌ సంస్మరాధునా
నిజం చెప్పు, అబద్ధం మాట్లాడవద్దు, మునివరా. స్వర్గంలో ఒప్పందం చేసుకుని, ఇప్పుడు దాన్ని మరిచిపోయావు—ఇప్పుడు గుర్తు పెట్టుకో.
నారద ఉవాచ పృష్టోఽహం పర్వతేనేదం కారణం తు హఠాద్యదా । తదాహం హ్రీసమాక్రాన్తః సఞ్జాతశ్చాబ్రువం పునః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: పర్వతుడు ఈ విషయం గురించి నన్ను బలవంతంగా అడిగినప్పుడు, నాకెంతో లజ్జగా అనిపించి, మళ్లీ మాట్లాడాను.
పర్వతైషా విశాలాక్షీ పతిం మాం కర్తుముద్యతా । మమాపి మానసో భావో వర్తతేఽస్యాం విశేషతః
ఈ విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న పర్వతీ నన్ను తన భర్తగా చేసుకోవాలని తపిస్తోంది; నాకు కూడా ఆమెపై ప్రత్యేకమైన మనసు ఉంది.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం సత్యం పర్వతః కోపసంయుతః । మామువాచ మునిర్వాక్యం ధిగ్ధిగితి పునః పునః
నా మాటలు నిజమని విని, పర్వతుడు కోపంతో నన్ను 'అయ్యో, అయ్యో!' అని మళ్లీ మళ్లీ దూషించాడు.
ప్రథమం శపథాన్కృత్వా వఞ్చితోఽహం త్వయా యతః । భవ వానరవక్త్రస్త్వం శాపాచ్చ మమ మిత్రధుక్
ముందుగా ప్రమాణాలు చేసి నన్ను మోసం చేశావు కాబట్టి, నీవు నా స్నేహాన్ని ద్రోహించినవాడివి, నా శాపంతో వానర ముఖం కలిగినవాడవు.
ఇతి శప్తస్తు తేనాహం కుపితేన మహాత్మనా । సహసా హ్యభవం క్రూరః శాఖామృగముఖస్తదా
అలా ఆ మహాత్ముడు కోపంతో నన్ను శపించిన వెంటనే, నేను అకస్మాత్తుగా క్రూరమైన, చెట్లపై తిరిగే జంతువు ముఖం కలిగినవాడినయ్యాను.
మయాపి న కృతా తస్మిన్క్షమా తు భగినీసుతే । సోఽపి శప్తోఽతికోపాద్వై మా స్వర్గే తే గతిః కిల
ఆ విషయమై నేను కూడా అతనికి క్షమించలేదు; అతని చెల్లెలి కుమార్తె విషయంలో, తీవ్రమైన కోపంతో నేనూ అతన్ని ఇలా శపించాను—'నీవు స్వర్గానికి పోవడానికి అవకాశం ఉండదు.'
స్వల్పేఽపరాధే యస్మాన్మాం శప్తవానసి పర్వత । తస్మాత్తవాపి మన్దాత్మన్ మృత్యులోకే స్థితిః కిల
చిన్న తప్పు కోసం నన్ను శపించావు కాబట్టి, ఓ పర్వతా, నీవు కూడా మానవ లోకంలోనే ఉండాల్సి వస్తుంది.