వ్యాస ఉవాచ ఇతి మాతుర్వచః శ్రుత్వా జాతశ్చిన్తాతురో హ్యహమ్ । లజ్జయాఽఽకులచిత్తస్తామబ్రవం వినయానతః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: తల్లి మాటలు విని, నేను ఆలోచనలతో బాధపడి, సిగ్గుతో మనసు కలవరపడి, వినయంగా తల వంచి ఆమెతో మాట్లాడాను.
మాతః పాపాధికం కర్మ పరదారాభిమర్శనమ్ । జ్ఞాత్వా ధర్మపథం సమ్యక్కరోమి కథమాదరాత్
'తల్లి, పరస్త్రీని ఆశించడం గొప్ప పాపం. ధర్మమార్గాన్ని తెలిసిన నేను, దీనిని ఎలా గౌరవంగా చేయగలను?'
తథా యవీయసో భ్రాతుర్వధూః కన్యా ప్రకీర్తితా । వ్యభిచారం కథం కుర్యామధీత్య నిగమానహమ్
'అదే కాక, నా చిన్న అన్నయ్య భార్య కన్యగా పరిగణించబడుతుంది. వేదాలు నేర్చుకున్న నేను, అలాంటి తప్పు ఎలా చేయగలను?'
అన్యాయేన న కర్తవ్యం సర్వథా కులరక్షణమ్ । న తరన్తి హి సంసారాత్పితరః పాపకారిణః
'ఏ విధంగానూ అన్యాయంగా వంశాన్ని కాపాడకూడదు. పాపం చేసిన తండ్రులు సంసారాన్ని దాటి పోరారు.'
లోకానాముపదేష్టా యః పురాణానాం ప్రవర్తకః । స కథం కుత్సితం కర్మ జ్ఞాత్వా కుర్యాన్మహాద్భుతమ్
ప్రపంచాలకు ఉపదేశకుడైనవాడు, పురాణాలను ప్రవేశపెట్టినవాడు, తెలిసికొని తక్కువ పనిని చేయగలడా? ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
పునరుక్తో హ్యహం మాత్రా రుదత్యా భృశమన్తికే । పుత్రశోకాతితప్తా యా వంశరక్షణకామ్యయా
పక్కనే బాగా ఏడుస్తూ, కుమారుని వేదనతో బాధపడుతూ, వంశాన్ని కాపాడాలని కోరుకుంటూ, నా తల్లి నన్ను మళ్లీ ప్రోత్సహించింది.
పారాశర్య న తే దోషో వచనాన్మమ పుత్రక । గురూణాం వచనం తథ్యం సదోషమపి మానవైః
పారాశర్యా! నా మాట విన్నందుకు నీకు తప్పు లేదు, బిడ్డా. పెద్దవారి మాటలు లోపమున్నా కూడా మనుషులు పాటించాలి.
కర్తవ్యమవిచార్యైవ శిష్టాచారప్రమాణతః । వచనం కురు మే పుత్ర న తే దోషోఽస్తి మానద
మంచి వారి ప్రవర్తనను ఆధారంగా తీసుకుని, ఏ పని అయినా సందేహించకుండా చేయాలి. అందుకే, నా మాట విను బిడ్డా, నీకు ఎలాంటి తప్పు లేదు, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
పుత్రస్య జననం కృత్వా సుఖినీ కురు మాతరమ్ । విశేషేణ తు సన్తప్తాం మగ్నాం శోకార్ణవే సుత
ఒక కుమారుణ్ని కనిపించి, నీ తల్లిని సంతోషపెట్టు. ముఖ్యంగా, ఆమె తీవ్రంగా బాధపడి, శోక సముద్రంలో మునిగిపోతున్నది, బిడ్డా.
ఇతి తాం బ్రువతీం శ్రుత్వా తదా సురనదీసుతః । మామువాచ విశేషజ్ఞః సూక్ష్మధర్మస్య నిర్ణయే
అలా ఆమె మాట్లాడిన మాటలు విని, ఆ సమయంలో దేవనదీ కుమారుడు, సూక్ష్మ ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, నన్ను ఇలా అడిగాడు.
ద్వైపాయన విచారోఽత్ర న కర్తవ్యస్త్వయానఘ । మాతుర్వచనమాదాయ విహరస్వ యథాసుఖమ్
ద్వైపాయనా! ఇక్కడ నువ్వు ఎక్కువ ఆలోచించకూడదు. తల్లిదండ్రుల మాట వినిపించి, నీకు నచ్చినట్లు ప్రవర్తించు, పాపరహితుడా.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా మాతుశ్చ ప్రార్థనం తథా । నిఃశఙ్కోఽహం తదా జాతః కార్యే తస్మిఞ్జుగుప్సితే
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అతని మాటలు, తల్లి మనవి విని, ఆ నిందితమైన పనిలో నాకు ఇకపై ఎలాంటి సందేహం లేకుండా పోయింది.
అమ్బికాయాం ప్రవృత్తోఽహమృతుమత్యాం ముదా నిశి । మయి విమనసాయాం తు తాపసే కుత్సితే భృశమ్
రాత్రి సమయంలో, ఋతుమతిగా ఉన్న అంబికా వద్దకు ఆనందంగా వెళ్లాను. కానీ, తపస్విని అయిన నన్ను చూసి, ఆమె మనసు బాగా కలతపోయింది.
శప్తా మయా సా సుశ్రోణీ ప్రసఙ్గే ప్రథమే తదా । అన్ధస్తే భవితా పుత్రో యతో నేత్రే నిమీలితే
ఆ మొదటి సందర్భంలోనే, అందమైన నడుము కలదానిని నేను శపించాను: 'నువ్వు కళ్ళు మూసుకున్నావు కాబట్టి, నీ కుమారుడు అంధుడవుతాడు.'
ద్వితీయేఽహ్ని మునిశ్రేష్ఠ పృష్టో మాత్రా రహః పునః । భవిష్యతి సుతః పుత్ర కాశిరాజసుతోదరే
రెండవ రోజు, మునిశ్రేష్ఠా! నా తల్లి మళ్లీ నన్ను ఒంటరిగా అడిగినప్పుడు, నేను చెప్పాను: 'కాశిరాజు కుమార్తె గర్భంలో నీకు కుమారుడు పుడతాడు.'
మయోక్తా జననీ తత్ర వ్రీడానమ్రముఖేన హ । వినేత్రో భవితా పుత్రో మాతః శాపాన్మమైవ హి
ఆ సందర్భంలో, సిగ్గుతో తలవంచిన నా తల్లికి నేను చెప్పాను: 'తల్లి! నా శాపం వల్ల నీ కుమారుడు అంధుడవుతాడు.'
తయా నిర్భర్త్సితస్తత్ర కఠోరవచసా మునే । కథం పుత్ర త్వయా శప్తా పుత్రస్తేఽన్ధో భవిష్యతి
అక్కడ, ఆమె నన్ను కఠినమైన మాటలతో మందలించింది: 'బిడ్డా! నువ్వు నీ కుమారుణ్ని ఎందుకు శపించావు? అతడు అంధుడవుతాడా?'
; వ్యాసస్వకీయమోహవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ వాసవీ చకితా జాతా శ్రుత్వా మే వాక్యమీదృశమ్ । దాశేయీ మామువాచేదం పుత్రార్థే భృశమాతురా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: నా మాటలు విని వాసవీ భయంతో ఉలిక్కిపడింది. కుమారుని కోసం తల్లిగా బాధపడుతూ, దాసీ కుమార్తె నన్ను ఇలా అడిగింది.
అమ్బాలికా వధూర్ధన్యా కాశిరాజసుతా సుత । భార్యా విచిత్రవీర్యస్య విధవా శోకసంయుతా
అంబాలికా, ధన్యురాలు, కాశిరాజు కుమార్తె, విచిత్రవీర్యునికి భార్య, ఇప్పుడు విధవగా శోకంతో బాధపడుతోంది.
సర్వలక్షణసమ్పన్నా రూపయౌవనశాలినీ । తస్యాం జనయ సఙ్గం త్వం కృత్వా పుత్రం సుసమ్మతమ్
ఆమెకు అన్ని శుభలక్షణాలు ఉన్నాయి, అందం, యవ్వనం కలదు. ఆమెతో కలసి, అందరికీ ఇష్టపడే కుమారుణ్ని కనిపించు.
నాన్ధో రాజాధికారీ స్యాత్తస్మాత్పుత్ర మనోహరమ్ । ఉత్పాదయ రాజపుత్ర్యాం వచనాన్మమ మానద
అంధుడు రాజ్యాధికారం చేపట్టకూడదు. అందుకే, రాజకుమార్తెతో కలసి, నా మాట ప్రకారం ఆకర్షణీయమైన కుమారుణ్ని కనిపించు, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
ఇత్యుక్తోఽహం తదా మాత్రా స్థితస్తత్ర గజాహ్వయే । యావదృతుమతీ జాతా కాశిరాజసుతా మునే
అలా తల్లి చెప్పిన తరువాత, గజాహ్వయలోనే నేను ఉండిపోయాను. కాశిరాజు కుమార్తె ఋతుమతిగా అయ్యే సమయం కోసం ఎదురు చూశాను, మునీశ్వరా.
ఏకాన్తే శయనాగారే ప్రాప్తా సా మమ సన్నిధౌ । లజ్జమానా సుకేశాన్తా స్వశ్వశ్రూవచనాత్తదా
ఒంటరిగా, అందమైన జుట్టు తలవంచి, సిగ్గుతో, తన అత్త చెప్పినట్లు, ఆమె నా సమక్షంలో పడకగదిలోకి వచ్చింది.
దృష్ట్వా మాం జటిలం దాన్తం తాపసం రసవర్జితమ్ । సా స్వేదవదనా జాతా పాణ్డురా విమనా భృశమ్
నన్ను జటలు వేసుకున్న, నియమంగా ఉండే, లోకసుఖాలకు దూరంగా ఉన్న వానిని చూసి, ఆమె ముఖం చెమటతో తడిసి, రంగు వదిలి, మనసు చాలా కలవరపడింది.
కుపితోఽహం తదా దృష్ట్వా కామినీం నిశి సఙ్గతామ్ । వేపమానాం స్థితాం పార్శ్వే హ్యబ్రవం తామహం రుషా
ఆ రాత్రి, నా పక్కన వణికుతూ నిలబడి ఉన్న ఆ కామంతో ఉన్న ఆమెను చూసి నాకు కోపం వచ్చింది. అప్పుడు నేను ఆమెను కఠినంగా అడిగాను.
దృష్ట్వా మాం యది గర్వేణ పాణ్డువర్ణా సమావృతా । అతస్తే తనయః పాణ్డుర్భవిష్యతి సుమధ్యమే
నువ్వు గర్వంతో నన్ను చూస్తూ, ముఖం రంగు వదిలితే, ఓ సుందరి, నీ కుమారుడూ అలాగే రంగు లేని వాడవుతాడు.
ఇత్యుక్త్వా నిశి తత్రైవ స్థితోఽమ్బాలికయా యుతః । భుక్త్వా తాం నిశి నిర్యాతః స్థానమాపృచ్ఛ్య మాతరమ్
ఇలా చెప్పి, ఆ రాత్రి అంబాలికతో అక్కడే ఉన్నాను. ఆ రాత్రి ఆమెతో కలసి, తరువాత ఆమె తల్లిని వీడుకుని అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాను.
తతస్తాభ్యాం సుతౌ కాలే ప్రసూతావన్ధపాణ్డురౌ । ధృతరాష్ట్రశ్చ పాణ్డుశ్చ ప్రథితౌ సమ్బభూవతుః
ఆ తరువాత, కాలక్రమంలో, ఆ ఇద్దరికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు—ఒకరు అంధుడు, మరొకరు రంగు లేని వాడు. ధృతరాష్ట్రుడు, పాండు ఇద్దరూ ప్రసిద్ధులయ్యారు.
మాతా మే విమనా జాతా తాదృశౌ వీక్ష్య తౌ సుతౌ । తతః సంవత్సరస్యాన్తే మామాహూయ తదాబ్రవీత్
ఆ ఇద్దరు కుమారులను అలా చూసి, నా తల్లి మనసు బాధతో నిండిపోయింది. ఏడాది ముగిసిన తరువాత, ఆమె నన్ను పిలిచి ఇలా చెప్పింది.
ద్వైపాయన సుతౌ జాతౌ రాజ్యయోగ్యౌ న తాదృశౌ । అన్యం మనోహరం పుత్రం సముత్పాదయ మే ప్రియమ్
ఓ ద్వైపాయన, ఇద్దరు కుమారులు రాజ్యానికి తగినవారు పుట్టినా, మనసుకు అనుకూలంగా లేరు. నాకు ఇంకొక అందమైన, ఇష్టమైన కుమారుడిని ప్రసవించు.