నాన్యః కోఽపి మమారాతిర్యో మే ప్రతిబలో భవేత్ । వ్యాస ఉవాచ ఏతస్మిన్నన్తరే దూతాస్తత్రాన్యే వై సమాగతాః
నాకు సమానమైన శత్రువు, బలంలో సమానుడు ఇంకెవ్వరూ లేరు. (వ్యాసుడు చెప్పాడు:) అంతలో అక్కడికి ఇంకొంత మంది దూతలు వచ్చారు.
తే హోచుస్త్వరితా భీతాః కాలకేతుం గృహే స్థితమ్ । కిం స్వస్థోఽసి మహారాజ సమీపే సైన్యమాగతమ్
వారు తొందరగా, భయంతో, ఇంట్లో ఉన్న కాలకేతువును ఇలా అడిగారు — మహారాజా, నీవు ప్రశాంతంగా ఎందుకు ఉన్నావు? సైన్యం దగ్గరికి వచ్చేసింది.
నిర్గచ్ఛ నగరాత్తూర్ణం సైన్యేన మహతాఽఽవృతః । ఇతి తేషాం వచః శ్రుత్వా కాలకేతుర్మహాబలః
పెద్ద సేనతో చుట్టుముట్టబడి, వెంటనే పట్టణం విడిచి వెళ్ళిపో అని వారు చెప్పిన మాటలు విని, మహాబలుడు కాలకేతు,
రథమారుహ్య త్వరితో నిర్యయౌ స్వపురాద్బహిః । ఏకవీరోఽపి సహసా హయారూఢః ప్రతాపవాన్
తన రథంపై వేగంగా ఎక్కి, తన ఊరిని విడిచి బయటకు వెళ్లాడు. ఒక్కడే అయినా, గుర్రంపై కూర్చుని ధైర్యంగా బయలుదేరాడు.
ఆగతస్తత్ర కామిన్యా విరహేణ సమాకులః । యుద్ధం తయోరభూత్తత్ర వృత్రవాసవయోరివ
అక్కడ కామినితో విడిపోవడం వల్ల కలిగిన బాధతో కలవరపడి అక్కడికి వచ్చాడు. ఇద్దరి మధ్య వృత్రాసురుడు, ఇంద్రుడు యుద్ధం చేసినట్లు ఘోరమైన పోరు జరిగింది.
శస్త్రాస్త్రైర్బహుధా ముక్తైరాదీపితదిగన్తరమ్ । వర్తమానే తదా యుద్ధే కాతరాణాం భయావహే
అనేక ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ప్రయోగించడంతో, దిక్కులు అంతా అగ్నిలా మండిపోయాయి. ఆ యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు భయపడినవారికి అది భయంకరంగా అనిపించింది.
గదయా తాడయామాస దైత్యం సిన్ధుసుతాసుతః । స గతాసుః పపాతోర్వ్యాం వజ్రాహత ఇవాచలః
సింధు కుమార్తె కుమారుడు, దైత్యుడిని గదతో బలంగా కొట్టాడు. అతడు ప్రాణాలు విడిచిపెట్టి, వజ్రంతో కొట్టిన కొండలా నేలపై పడిపోయాడు.
పలాయిత్వా గతాః సర్వే రాక్షసా భయపీడితాః । యశోవతీ తతో గత్వా వేగాదేకావలీం తదా
అందరూ రాక్షసులు భయంతో పారిపోయారు. వెంటనే యశోవతి వేగంగా వెళ్లి ఏకావళిని కలిసింది.
ఉవాచ మధురాం వాణీం విస్మితా ముదితా భృశమ్ । ఏహ్యాలి నృపపుత్రేణ దానవోఽసౌ నిపాతితః
ఆమె ఆశ్చర్యంతో, ఎంతో ఆనందంతో మధురంగా ఇలా చెప్పింది: 'సఖీ! రాజకుమారుడు ఆ దానవుని సంహరించాడు.'
ఏకవీరేణ ధీరేణ యుద్ధం కృత్వా సుదారుణమ్ । స్కన్ధావారేఽప్యసౌ రాజా తిష్ఠత్యద్య శ్రమాతురః
ఒక్కడే ధైర్యంగా ఘోరమైన యుద్ధం చేసి, ఇప్పుడు ఆ రాజు శిబిరంలో అలసిపోయి విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాడు.
దర్శనం కాఙ్క్షమాణస్తే శ్రుతరూపగుణస్తవ । పశ్య తం కుటిలాపాఙ్గి మనోభవసమం నృపమ్
నీ అందం, గుణాలు విని, నిన్ను చూడాలని ఆత్రంగా ఎదురుచూస్తున్నాడు. వక్రదృష్టి కలిగినవాడా, మన్మథునితో సమానమైన ఆ రాజును చూడు.
కథితా త్వం మయా పూర్వం తస్యాగ్రే జాహ్నవీతటే । పూర్ణానురాగః సఞ్జాతస్తేనాసౌ విరహాతురః
జాహ్నవీ తీరంలోనే ముందే నేను నీ గురించి అతనికి చెప్పాను. అప్పటి నుంచి అతడు నిన్ను ఎంతో ప్రేమతో కోరుతూ, ఇప్పుడు విడిపోవడం వల్ల బాధపడుతున్నాడు.
వాఞ్ఛతి త్వాం చారురూపాం ద్రష్టుం నృపతినన్దనః । సా తస్యా వచనం శ్రుత్వా గమనాయ మనో దధే
రాజకుమారుడు, అందమైనవాడా, నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నాడు. ఆమె మాటలు విని, ఆ అమ్మాయి మనసులో వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంది.
లజ్జమానా భృశం భీత్యా కౌమారం ప్రాప్తయా తయా । కథం తస్య ముఖం ద్రక్ష్యే కుమారీ హ్యవశా భృశమ్
భయంతో, చాలా సిగ్గుతో, బాల్యాన్ని దాటి యవ్వనంలోకి వచ్చిన ఆ అమ్మాయి, 'నేను ఎలా అతని ముఖాన్ని చూస్తాను? నేను చిన్నదానిని, బలహీనురాలిని' అని ఆలోచించింది.
స మాం గృహ్ణాతి కామార్త ఇతి చిన్తాకులా సతీ । యశోవత్యా యుతా తత్ర నరయానస్థితా యయౌ
'అతడు కామంతో నన్ను పట్టుకుంటాడేమో' అని ఆందోళనతో, యశోవతితో కలిసి శిబిరానికి వెళ్లి అక్కడ నిలిచింది.
స్కన్ధావారేఽతిమలినా మలినామ్బరధారిణీ । తామాగతాం విశాలాక్షీం దృష్ట్వా రాజసుతోఽబ్రవీత్
శిబిరంలో మురికిగా, మలిన వస్త్రాలు ధరించి, అలసిన రూపంలో వచ్చిన విశాలాక్షిని రాజకుమారుడు చూసి ఇలా అన్నాడు.
దర్శనం దేహి తన్వఙ్గి తృషితే నయనే మమ । కామాతురం చ తం వీక్ష్య తాం చ లజ్జాభరావృతామ్
'సన్నగా ఉన్నవాడా, నా కళ్లకు నీ దర్శనం ఇవ్వు. నా కళ్ళు నీ కోసం తపించిపోతున్నాయి.' అతడు ప్రేమతో తపించిపోతూ ఉండగా, ఆమె సిగ్గుతో తలదించుకుంది.
నీతిజ్ఞా శిష్టమార్గజ్ఞా తమువాచ యశోవతీ । రాజపుత్ర పితాప్యస్యాస్త్వామేనాం దాతుమిచ్ఛతి
సద్గుణాలు తెలిసిన, నడవడిలో తెలివైన యశోవతి అతనితో ఇలా చెప్పింది: 'రాజకుమారా, ఆమె తండ్రికీ నిన్ను ఆమెకు ఇవ్వాలనే కోరిక ఉంది.'
ఏషాపి త్వద్వశా నూనం భవితా సఙ్గమస్తవ । కాలం ప్రతీక్ష్య రాజేన్ద్ర నయైనాం పితురన్తికమ్
'ఈమె కూడా తప్పకుండా నీదవుతుంది. మీ కలయిక జరిగిపోతుంది. సరైన సమయం కోసం వేచి ఉండి, రాజా, ఆమెను తండ్రి దగ్గరకు తీసుకెళ్ళు.'
స వివాహవిధిం కృత్వా దాస్యతీతి వినిశ్చయః । స తస్యా వచనం తథ్యం మత్వా సైన్యసమన్వితః
'వివాహ విధిని పాటించి, అతడు ఆమెను నీకు ఇస్తాడు — ఇది నిశ్చయం.' ఆమె మాటలు నిజమేనని భావించి, తన సేనతో కలిసి
సమేతః కామినీభ్యాం తు యయౌ తత్పితురాశ్రమమ్ । రాజపుత్రీం తథాయాతాం శ్రుత్వా ప్రేమసమన్వితః
తన ప్రియమైన స్నేహితులతో కలిసి అతను తండ్రి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. రాజకుమార్తె వచ్చిన సంగతి విని, అతడు ప్రేమతో హర్షించాడు.
ప్రయయౌ సమ్ముఖస్తూర్ణం సచివైః పరివేష్టితః । బహుభిర్దివసైర్దృష్టా పుత్రీ సా మలినామ్బరా
తన మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడి, అతడు త్వరగా ఆమెను ఎదుర్కొనడానికి వెళ్లాడు. ఎన్నో రోజుల తర్వాత, మురికిగా ఉన్న వస్త్రాలలో తన కుమార్తెను చూశాడు.
యశోవత్యా తు వృత్తాన్తః కథితో విస్తరాత్పునః । ఏకవీరం మిలిత్వాసౌ గృహమానీయ చాదరాత్
యశోవతీ జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పింది. ఆ తరువాత, ఏకవీరుని కలుసుకుని, గౌరవంగా ఇంటికి తీసుకువచ్చింది.
పుణ్యేఽహ్ని కారయామాస వివాహం విధిపూర్వకమ్ । పారిబర్హం తతో దత్త్వా సమ్పూజ్య విధివత్తదా
శుభదినంలో, అన్ని విధుల ప్రకారం వివాహాన్ని నిర్వహించాడు. తరువాత, అవసరమైన బహుమతులు ఇచ్చి, వారిని యథావిధిగా సత్కరించాడు.
పుత్రీం విసర్జయామాస యశోవత్యా సమన్వితామ్ । ఏవం వివాహే సంవృత్తే రమాపుత్రో ముదాన్వితః
తన కుమార్తెను యశోవతితో కలిసి పంపించాడు. ఇలా వివాహం పూర్తయ్యాక, రమాపుత్రుడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
గృహం ప్రాప్య బహూన్భోగామ్బుభుజే ప్రియయా సమమ్ । బభూవ తస్యాం పుత్రస్తు కృతవీర్యాభిధః కిల । తత్సుతః కార్తవీర్యస్తు వంశోఽయం కథితో మయా
ఇంటికి చేరుకుని, తన ప్రియతో కలిసి అనేక సుఖాలు అనుభవించాడు. ఆమెకు కృతవీర్యుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు కార్తవీర్యుడు. ఈ వంశాన్ని నేను వివరంగా చెప్పాను.
; అమ్బికాయాః నియోగాత్పుత్రోత్పాదనాయ గర్భధారణవర్ణనమ్ రాజోవాచ భగవంస్త్వన్ముఖామ్భోజాచ్చ్యుతం దివ్యకథారసమ్ । న తృప్తిమధిగచ్ఛామి పిబంస్తు సుధయా సమమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడా! మీ పద్మపు నోటినుండి ప్రవహించే దివ్యకథామృతాన్ని నేను ఎంత విన్నా తృప్తి కలగడం లేదు. అది అమృతంలా మధురంగా ఉంది.
విచిత్రమిదమాఖ్యానం కథితం భవతా మమ । హైహయానాం సముత్పత్తిర్విస్తరాద్విస్మయప్రదా
మీరు చెప్పిన ఈ అద్భుతమైన కథ, హేహయుల వంశోత్పత్తిని విస్తరంగా వివరించడంలో నిజంగా ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది.
పరం కౌతూహలం మేఽత్ర యద్విష్ణుః కమలాపతిః । దేవదేవో జగన్నాథః సృష్టిస్థిత్యన్తకారకః
ఇక్కడ నాకు ఒక గొప్ప ఆసక్తి ఉంది. లక్ష్మీదేవి భర్త, దేవతల దేవుడు, జగన్నాథుడు, సృష్టి, స్థితి, లయకర్త అయిన విష్ణువు గురించి—
సోఽప్యశ్వభావమాపన్నో భగవాన్హరిరచ్యుతః । పరతన్త్రః కథం జాతః స్వతన్త్రః పురుషోత్తమః
ఆ స్వతంత్రుడు, మార్పులేని హరిదేవుడు, ఎలాగైతే గుర్రం రూపం ధరించి, ఇంకొకరి ఆధీనంగా మారాడో తెలుసుకోవాలని ఉంది.