రైభ్యో నామ మహారాజః సన్తానరహితో భృశమ్ । తస్య భార్యా సువిఖ్యాతా రుక్మరేఖేతి నామతః
ఆ మహారాజు పేరు రైభ్యుడు. అతనికి సంతానం లేదు. అతని భార్య పేరు రుక్మరేఖ, ఆమె ఎంతో ప్రసిద్ధురాలు.
సురూపా చతురా సాధ్వీ సర్వలక్షణసంయుతా । అపుత్రా దుఃఖితా కాన్తమిత్యువాచ పునః పునః
ఆమె సుందరంగా, తెలివిగా, సద్గుణాలతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో ఉండేది. అయినా, పిల్లలు లేక బాధతో, తన ప్రియుడిని పదే పదే ఇలా అడిగేది.
కిం జీవితేన మే నాథ ధిగ్వృథా జీవితం మమ । వన్ధ్యాయాః సుఖహీనాయా హ్యపుత్రాయా ధరాతలే
"నా జీవితానికి ఉపయోగం ఏమిటి, నాథా? వృథాగా ఉన్న ఈ ప్రాణాలకు నింద! పిల్లలు లేని, సుఖం లేని, వంధ్య అయినా ఈ భూమిపై ఎందుకు బ్రతకాలి?"
ఇత్యేవం భార్యయా భూపః ప్రేరితో మఖముత్తమమ్ । చకార బ్రాహ్మణాంస్తజ్జ్ఞానాహూయ విధివత్తదా
అలా భార్య ప్రేరణతో, రాజు గొప్ప యజ్ఞం నిర్వహించాడు. ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, విధిగా ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
పుత్రకామో ధనం భూరి దదావథ యథోదితమ్ । హూయమానే ఘృతేఽత్యర్థం పావకాదతిసుప్రభాత్
పిల్లలు కావాలని, రాజు విరివిగా ధనం ఇచ్చాడు. ఆ సమయంలో ఘృతాన్ని అగ్నికి హోమం చేయగా, అద్భుతమైన ప్రకాశం వెలిసింది.
ఆవిర్బభూవ చార్వఙ్గీ కన్యకా శుభలక్షణా । బిమ్బోష్ఠీ సుదతీ సుభ్రూః పూర్ణచన్ద్రనిభాననా
అప్పుడే, అందమైన రూపం, శుభలక్షణాలతో కూడిన ఒక కన్య అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది. ఆమె బింబపండు వంటి పెదాలు, సుందరమైన పళ్ళు, అందమైన కనుబొమ్మలు, పూర్ణచంద్రునిలా ముఖం కలిగి ఉంది.
కనకాభా సుకేశాన్తా రక్తపాణితలా మృదుః । సురక్తనయనా తన్వీ రక్తపాదతలా భృశమ్
ఆమె బంగారు వర్ణంతో, మృదువైన అందమైన జుట్టుతో, చేతి తేలికపాటి ఎర్రని తలాలతో, కళ్లూ గాఢమైన ఎరుపుతో మెరుస్తూ, శరీరం సన్నగా, పాదతలాలు కూడా బలమైన ఎరుపుతో కనిపించింది.
హుతాశనాత్సముద్భూతా హోత్రా సా స్వీకృతా తదా । హోతా ప్రోవాచ రాజానం గృహీత్వా తాం సుమధ్యమామ్
అగ్నిలోంచి పుట్టిన ఆ అమ్మాయిని యజ్ఞాధికారి అంగీకరించాడు. ఆ సన్నని నడుముతో ఉన్న అమ్మాయిని తీసుకొని యజ్ఞాధికారి రాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
రాజన్ పుత్రీం గృహాణేమాం సర్వలక్షణసంయుతామ్ । ఏకావలీవ సమ్భూతా హూయమానాద్ధుతాశనాత్
రాజా! అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన ఈ కుమార్తెను స్వీకరించండి. యజ్ఞంలో హోమమైన అగ్నిలోంచి ఒక్క ముత్యాల హారం లాగా ఆమె పుట్టింది.
నామ్నా చైకావలీ లోకే ఖ్యాతా పుత్రీ భవిష్యతి । సుఖితో భవ భూపాల పుత్ర్యా పుత్రసమానయా
ఈ అమ్మాయి ఈ లోకంలో 'ఏకావళి' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. రాజా! కుమారుడి సమానంగా ఉన్న ఈ కుమార్తెతో సంతోషంగా ఉండండి.
సన్తోషం కురు రాజేన్ద్ర దత్తా దేవేన విష్ణునా । హోతుర్వాక్యం నృపః శ్రుత్వా దృష్ట్వా తాం కన్యకాం శుభామ్
రాజాధిరాజా! ఈమెను విష్ణుమూర్తి స్వయంగా ఇచ్చాడు కనుక సంతోషించండి. యజ్ఞాధికారి మాటలు విని, ఆ శుభమైన కన్యను చూసి,
జగ్రాహ పరమప్రీతో హోత్రా దత్తాం సుసమ్మతామ్ । గృహీత్వా నృపతిస్తాం తు దదౌ పత్న్యై వరాననామ్
రాజు ఎంతో ఆనందంతో యజ్ఞాధికారి ఇచ్చిన ఆ మంచి అమ్మాయిని స్వీకరించాడు. ఆ అమ్మాయిని తీసుకొని, అందమైన ముఖం కలిగిన తన భార్యకు అప్పగించాడు.
ఆభాష్య రుక్మరేఖాయై గృహాణ సుభగే సుతామ్ । సా తాం కమలపత్రాక్షీం ప్రాప్య కన్యాం మనోరమామ్
రాజు రుక్మరేఖను ఉద్దేశించి, 'సౌభాగ్యవతీ! ఈ కుమార్తెను స్వీకరించు' అని అన్నాడు. రుక్మరేఖ ఆ కమలదళపు కళ్లతో ఉన్న అందమైన అమ్మాయిని స్వీకరించింది.
జహర్ష ముదితా రాజ్ఞీ పుత్రం ప్రాప్య యథాసుఖమ్ । చకార మఙ్గలం కర్మ జాతకర్మాదికం శుభమ్
రాణి కుమారుడిని పొందినట్టుగా ఎంతో ఆనందంతో ఉల్లాసించింది. జననాది శుభకార్యాలను అన్నింటినీ నిర్వహించింది.
పుత్రజన్మసముత్థం యత్తత్సర్వం విధివత్తతః । సమాప్య చ మఖం రాజా ద్విజేభ్యో దక్షిణాం శుభామ్
కుమార్తె జన్మానికి చేయాల్సిన అన్ని కార్యాలను నిబంధన ప్రకారం పూర్తిచేశారు. యజ్ఞాన్ని ముగించాక, రాజు బ్రాహ్మణులకు మంచి దక్షిణా ఇచ్చాడు.
దత్త్వా విసృజ్య విప్రేన్ద్రాన్ ముదం ప్రాప మహీపతిః । దినే దినేఽసితాపాఙ్గీ పుత్రవృద్ధ్యా భృశం బభౌ
దానం చేసి, బ్రాహ్మణులను పంపిన తరువాత, రాజు ఎంతో ఆనందాన్ని పొందాడు. రోజు రోజుకీ కుమార్తె పెరుగుతుండగా, నల్లకళ్ల రాణి మరింత వెలిగిపోయింది.
ముదం చ పరమాం ప్రాప నృపభార్యా సుతాన్వితా । ఉత్సవస్తద్దినే తస్య ప్రవృత్తః సుతజన్మజః
కుమార్తె కలిగిన రాణి పరమానందాన్ని పొందింది. ఆ రోజున కుమార్తె జన్మించిన సందర్భంగా ఉత్సవం నిర్వహించబడింది.
పుత్రీ పుత్రసమాత్యర్థం బభూవ వల్లభా కిల । రాజ్ఞో మన్త్రిసుతా చాహం సుబుద్ధే మన్మథాకృతే
ఆ కుమార్తె అన్ని విషయాల్లో కుమారుడికి సమానంగా రాజుకు ప్రియంగా మారింది. రాజు మంత్రి కుమార్తె అయిన నేను, మంచి తెలివి, మన్మథుడిలా అందంతో ఉన్నాను.
యశోవతీ చ మే నామ సమానం వయ ఆవయోః । వయస్యాహం కృతా రాజ్ఞా క్రీడనాయ తయా సహ
నా పేరు యశోవతి. మా ఇద్దరి వయస్సు సమానమే. రాజు నన్ను ఆమెకు ఆటసహచరిగా చేసాడు.
సదా సహచరీ జాతా ప్రేమయుక్తా దివానిశమ్ । ఏకావలీ గన్ధవన్తి యత్ర పద్మాని పశ్యతి
నేను ఎప్పుడూ ఆమెకు ప్రియమైన స్నేహితురాలిగా, ప్రేమతో, పగలు రాత్రి కలిసి ఉండేవాడిని. ఏకావళి ఎక్కడ సువాసన కలిగిన కమలాలు ఉంటాయో అక్కడే ఆనందపడేది.
తత్ర సా రమతే బాలా నాన్యత్ర సుఖమాప్నుయాత్ । సుదూరే జాహ్నవీతీరే భవన్తి కమలాన్యపి
అక్కడ ఆ బాలిక ఆనందంగా ఉండేది, ఇంకెక్కడా సంతోషాన్ని పొందేది కాదు. చాలా దూరంలో, జాహ్నవీ నది ఒడ్డున కూడా కమలాలు ఉంటాయి.
రమమాణా తత్ర యాతా మత్సమేతా సఖీయుతా । మయా నివేదితం రాజన్ పుత్రీ తే కమలాకరాన్
అక్కడ ఆనందిస్తూ, ఆమె నన్ను, ఇతర స్నేహితులతో కలిసి వెళ్ళేది. రాజా! మీ కుమార్తె కమలాల చెరువులను సందర్శిస్తుందని నేను మీకు తెలియజేశాను.
ప్రేక్షమాణాతిదూరే సా ప్రయాతి నిర్జనే వనే । నిషేధితాథ పిత్రాసౌ గృహే కృత్వా జలాశయాన్
ఆమె ఆ కమలాలను దూరంగా చూసి, ఒంటరిగా ఉన్న అడవిలోకి వెళ్ళేది. తండ్రి నిషేధించాక, ఇంట్లోనే చెరువులు చేయించుకుంది.
కమలాన్ వాపయిత్వాథ పుష్పితాన్ భ్రమరావృతాన్ । తథాపి నిర్యయౌ బాలా కమలాసక్తచేతనా
ఆ చెరువుల్లో పుష్పాలతో, తేనెటీగలు ముట్టిన కమలాలను పెరిగేలా చేసింది. అయినా ఆ బాలిక కమలాలపై మనస్సు పెట్టి, బయటకు వెళ్లేది.
తదా రాజ్ఞా రక్షపాలాః ప్రేరితాః శస్త్రపాణయః । ఏవం రక్షాయుతా తన్వీ మత్సమేతా సఖీయుతా । క్రీడార్థం జాహ్నవీతోయే నిత్యమాయాతి యాతి చ
ఆమె జాహ్నవీ నదిలో స్నేహితులతో కలిసి ఆడుకోవడానికి వచ్చేటప్పుడు, పోయేటప్పుడు, రాజు పంపిన ఆయుధాలు పట్టుకున్న రక్షకులు ఎప్పుడూ ఆమెను కాపాడేందుకు వెంట ఉండేవారు.
; హైహయైకవీరాయ యశోవత్యైకావలీమోచనాయ దేవీస్వప్నవర్ణనమ్ యశోవత్యువాచ ప్రాతరుత్థాయ తన్వఙ్గీ చలితా చ సఖీయుతా । చామరైర్వీజ్యమానా సా రక్షితా బహురక్షిభిః
యశోవతి ఇలా చెప్పింది: తెల్లవారుఝామున, సన్నగా ఉన్న ఆ యువతి తన స్నేహితులతో కలిసి బయలుదేరింది. ఆమెకు చామరాలు ఊదుతూ, అనేక మంది రక్షకులు ఆమెను కాపాడుతూ వెళ్ళారు.
సాయుధైశ్చాతిసన్నద్ధైః సహితా వరవర్ణినీ । క్రీడార్థమత్ర రాజేన్ద్ర సమ్ప్రాప్తా నలినీం శుభామ్
పూర్తిగా ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న సేవకులతో కలిసి, అందమైన ఆ యువతి, రాజా! ఆడుకోవడానికి ఈ అందమైన కమలాల చెరువుకు వచ్చింది.
అహమప్యనయా సార్ధం గఙ్గాతీరే సమాగతా । అప్సరోభిః సమేతా చ కమలైః క్రీడమానయా
నేను కూడా ఆమెతో పాటు గంగాతీరానికి వచ్చాను. అక్కడ అప్సరసలు, కమలాలతో ఆడుకుంటూ ఉన్న ఆమెతో కలిసి ఉన్నాను.
ఏకావలీ తథా చాహం జాతే క్రీడాపరే యదా । సహసైవ తదాయాతో దానవో బలసంయుతః
ఏకావళి, నేను ఇద్దరం ఆటలో మునిగి ఉన్నప్పుడు, అకస్మాత్తుగా గొప్ప బలమున్న ఒక దానవుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
కాలకేతురితి ఖ్యాతో రాక్షసైర్బహుభిర్యుతః । పరిఘాసిగదాచాపబాణతోమరపాణిభిః
ఆయన పేరు కాలకేతు. అతడు అనేక రాక్షసులతో కలిసి వచ్చాడు. వారందరూ గొడ్డళ్లు, ఖడ్గాలు, గదలు, విల్లు, బాణాలు, తోమరాలు పట్టుకుని ఉన్నారు.