కస్యాయం బాలకః కాన్త త్యక్తః కేన చ కాననే । పుత్రోఽయం మమ దేవేన దత్తస్త్ర్యమ్బకపాణినా
ప్రియుడా, ఈ బాబు ఎవరిది? ఎవరు వనంలో వదిలారు? ఈ కుమారుడిని త్రయంబకుడు తన చేతులతో నాకు ఇచ్చాడా?
చమ్పక ఉవాచ ప్రియే గత్వాద్య పృచ్ఛేయం శక్రం సర్వజ్ఞమాశు వై । దేవో వా దానవో వాపి గన్ధర్వో వా శిశుః కిల
చంపకుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా, నేను ఈ రోజు వెంటనే శక్రుని దగ్గరకు వెళ్లి అడుగుతాను. ఈ బాబు దేవుడా, దానవుడా, గంధర్వుడా అని తెలుసుకుంటాను.
తేనాజ్ఞప్తః కరిష్యామి పుత్రం ప్రాప్తం వనాదముమ్ । అపృష్ట్వా నైవ కర్తవ్యం కార్యం కిఞ్చిన్మయా ధ్రువమ్
అతను ఏమి చెప్పాడో తెలుసుకుని, అప్పుడు ఈ అడవిలో దొరికిన బిడ్డ గురించి నేను చర్య తీసుకుంటాను. అడగకుండా ఏ పని చేయకూడదు, ఇది నిశ్చయం.
ఇత్యుక్త్వా తాం గృహీత్వా తం విమానేనాథ చమ్పకః । యయౌ శక్రపురం తూర్ణం హర్షేణోత్ఫుల్లలోచనః
ఇలా చెప్పి, చంపకుడు ఆమెను, ఆ బిడ్డను విమానంలో తీసుకుని, ఆనందంతో కళ్లు వెలిగిస్తూ, త్వరగా శక్రుని నగరానికి వెళ్లాడు.
ప్రణమ్య పాదయోః ప్రీత్యా చమ్పకస్తు శచీపతిమ్ । నివేద్య బాలకం ప్రాహ కృతాఞ్జలిపుటః స్థితః
చంపకుడు శచీపతి పాదాలకు భక్తితో నమస్కరించి, చేతులు జోడించి నిలబడి, ఆ బాలుణ్ణి చూపించి ఇలా అన్నాడు.
దేవదేవ మయా లబ్ధస్తీర్థే పరమపావనే । కాలిన్దీతమసాసఙ్గే బాలకోఽయం స్మరప్రభః
దేవదేవా, నేను ఈ ప్రకాశవంతమైన బాలుణ్ణి అత్యంత పవిత్రమైన కాలిందీ, తమసా నదుల సంగమంలో కనుగొన్నాను.
కస్యాయం బాలకః కాన్తః కథం త్యక్తః శచీపతే । ఆజ్ఞా చేత్తవ దేవేశ కుర్వేఽహం బాలకం సుతమ్
శచీపతీ, ఈ అందమైన బాబు ఎవరిది? ఎవరు వదిలారు? దేవదేవా, మీరు అనుమతిస్తే, ఈ బిడ్డను నా కుమారుడిగా చేసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
అతీవ సున్దరో బాలః ప్రియాయా వల్లభః సుతః । కృత్రిమస్తు సుతః ప్రోక్తో ధర్మశాస్త్రేషు సర్వథా
ఈ బాబు ఎంతో అందంగా, నా భార్యకు ఎంతో ఇష్టమైన కుమారుడు. అయినా, ఇలా దక్కిన బిడ్డను ధర్మశాస్త్రాల్లో ఎప్పుడూ దత్తపుత్రుడిగా అంటారు.
ఇన్ద్ర ఉవాచ పుత్రోఽయం వాసుదేవస్య వాజిరూపధరస్య హ । హైహయోఽయం మహాభాగ లక్ష్మ్యాం జాతః పరన్తపః
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఈవాడు వాసుదేవుని కుమారుడు, అతడు గుర్రం రూపం ధరించాడు. ఈ మహాభాగుడు హైహయుడు, లక్ష్మీదేవిలో జన్మించాడు, ఓ శత్రువులను జయించువాడా!
ఉత్పాదితో భగవతా కార్యార్థం కిల బాలకః । దాతుం నృపతయే నూనం యయాతితనయాయ చ
ఈ బాలుణ్ణి భగవంతుడు ఒక ముఖ్యమైన కార్యార్థం కోసం సృష్టించాడు. ఈ బిడ్డను ఓ రాజుకు, యయాతి కుమారునికి ఇవ్వాలని ఉద్దేశం.
హరిణా ప్రేరితః సోఽద్య రాజా పరమధార్మికః । ఆగమిష్యతి పుత్రార్థం తీర్థే తస్మిన్మనోరమే
హరిదేవుని ప్రేరణతో, ఆ పరమధార్మికుడు అయిన రాజు ఈ రోజు, ఆ మధురమైన తీర్థానికి తనకు కుమారుడు కావాలని వస్తాడు.
తావత్త్వం గచ్ఛ తత్రైవ గృహీత్వా బాలకం శుభమ్ । యావన్న యాతి నృపతిర్గ్రహీతుం హరిణేరితః
కాబట్టి, నీవు వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి, ఈ శుభమైన బిడ్డను తీసుకెళ్లి ఉంచు. హరిదేవుని ప్రేరణతో రాజు వచ్చేముందే అక్కడ ఉండాలి.
గత్వా తత్ర విముఞ్చైనం విలమ్బం మా కృథా వర । అదృష్ట్వా బాలకం రాజా దుఃఖితశ్చ భవిష్యతి
వెళ్లి అక్కడ ఆ బాలుణ్ణి వదిలేయి, ఆలస్యం చేయవద్దు, ఓ ఉత్తముడా. రాజు ఆ బిడ్డను చూడకపోతే, అతడు బాధపడతాడు.
తస్మాచ్చమ్పక ముఞ్చైనం రాజా ప్రాప్నోతు పుత్రకమ్ । ఏకవీరేతి నామ్నాయం ఖ్యాతః స్యాత్ పృథివీతలే
కాబట్టి, చంపకా, ఆ బాలుణ్ణి వదిలేయి, రాజు ఆ కుమారుణ్ణి పొందాలి. అతడు భూమిపై 'ఏకవీరుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందుతాడు.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా చమ్పకస్త్వరయాన్వితః । జగామ పుత్రమాదాయ స్థలే తస్మిన్మహీపతే
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మాటలు విని, చంపకుడు తడబడకుండా తన కుమారుడిని తీసుకొని, రాజా, ఆ స్థలానికి వెళ్లాడు.
ముమోచ బాలకం తత్ర యత్ర పూర్వం స్థితో హ్యభూత్ । ఆరుహ్య స్వవిమానం తు యయౌ స్వాశ్రమమణ్డలమ్
అక్కడ, ముందుగా ఉన్న చోటే ఆ బాలుడిని వదిలి, తన విమానంలోకెక్కి, తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
తదైవ కమలాకాన్తో లక్ష్మ్యా సహ జగద్గురుః । విమానవరమారూఢో జగామ నృపతిం ప్రతి
అదే సమయానికి, కమలాకాంతుడు లక్ష్మితో కలిసి, లోకగురువు, అద్భుతమైన విమానంలో ఎక్కి, రాజును దర్శించేందుకు బయలుదేరాడు.
దృష్టస్తదా తేన నృపేణ విష్ణుః సముత్తరంస్తత్ర విమానముఖ్యాత్ । జహర్ష రాజా హరిదర్శనేన పపాత భూమౌ ఖలు దణ్డవచ్చ
ఆ సమయంలో, రాజు ఆకాశంలో అగ్రవిమానంలో విష్ణువును చూశాడు. హరిని చూసి రాజు ఆనందంతో నిండిపోయి, భూమిపై పూర్తిగా దండవత్ప్రణామం చేశాడు.
ఉత్తిష్ఠ వత్సేతి హరిః పతన్త- మాశ్వాసయద్భూమిగతం స్వభక్తమ్ । సోఽప్యుత్సుకో వాసుదేవం పురఃస్థం తుష్టావ భక్త్యా ముఖరీకృతోఽథ
హరి, భూమిపై పడి ఉన్న తన భక్తుడిని, 'ఎదురు, బిడ్డా!' అని ఆదరించి లేపాడు. రాజు ఉత్సాహంతో, భక్తితో వాసుదేవుడి ముందు నిలబడి, హృదయపూర్వకంగా స్తుతించసాగాడు.
దేవాధిదేవాఖిలలోకనాథ కృపానిధే లోకగురో రమేశ । మన్దస్య మే తే కిల దర్శనం య- త్సుదుర్లభం యోగిజనైరలభ్యమ్
దేవతలకందరికీ అధిపతి, లోకాలకన్నా పెద్దవాడు, కరుణాసముద్రా, లోకగురువా, లక్ష్మీపతీ! నేను ఎంత అర్హత లేనివాడినైనా, నీ దయవల్ల నిన్ను దర్శించగలిగాను. ఇది యోగులకు కూడా చాలా అరుదైన భాగ్యం.
యే నిఃస్పృహాస్తే విషయైరపేతా- స్తేషాం త్వదీయం ఖలు దర్శనం స్యాత్ । ఆశాపరోఽహం భగవన్ననన్త యోగ్యో న తే దర్శనే దేవదేవ
ఇంద్రియాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా, వాంఛలు లేని వారు మాత్రమే నిన్ను చూడగలుగుతారు. కానీ భగవంతుడా, నేను మాత్రం ఆశలతో నిండినవాడిని, నీ దర్శనానికి అర్హుడిని కాను.
ఇతి స్తుతస్తేన నృపేణ విష్ణు- స్తమాహ వాక్యేన సుధామయేన । వృణీష్వ రాజన్ మనసేప్సితం తే దదామి తుష్టస్తపసా తవేతి
ఇలా రాజు స్తుతించగా, విష్ణువు అమృతంలా మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'రాజా! నీ మనసులో ఏది కావాలో కోరుకో. నీ తపస్సు నన్ను సంతోషపరిచింది. నేను నీ కోరికను నెరవేర్చుతాను.'
తతో నృపస్తం ప్రణిపత్య పాదయోః ప్రోవాచ విష్ణుం పురతః స్థితం చ । తపస్తు తప్తం హి మయా సుతార్థే పుత్రం దదస్వాత్మసమం మురారే
అంతట రాజు ఆయన పాదాలకు నమస్కరించి, ఎదురుగా ఉన్న విష్ణువుతో ఇలా అన్నాడు: 'స్వామీ! నాకు కుమారుడు కావాలని తపస్సు చేశాను. మురారే! నీవంటి కుమారుడిని నాకు దయచేయు.'
శ్రుత్వా నృపప్రార్థితమాదిదేవ- స్తమాహ రాజానమమోఘవాక్యమ్ । యయాతిసూనో వ్రజ తత్ర తీర్థే కలిన్దకన్యాతమసాప్రసఙ్గే
రాజు కోరిక విని, ఆదిదేవుడు తప్పకుండా నెరవేర్చే మాటలు అన్నాడు: 'యయాతి కుమారుడా! యమునా, తమసా నదులు కలిసే పవిత్ర స్థలానికి వెళ్ళు.'
మయాద్య పుత్రస్తు యథేప్సితస్తే తత్రైవ ముక్తోఽస్త్యమితప్రభావః । లక్ష్మ్యాః ప్రసూతో మమ వీర్యజశ్చ కృతస్తవార్థేఽథ గృహాణ రాజన్
'నీవు కోరుకున్న కుమారుడు, అపారమైన శక్తితో, నేడు అక్కడే ఉన్నాడు. లక్ష్మీదేవి నుంచి జన్మించి, నా తేజస్సుతో పుట్టాడు. అతడిని నీకోసం సృష్టించాను. రాజా! వెళ్ళి అతడిని తీసుకో.'
శ్రుత్వా హరేర్వాక్యమతీవ మృష్టం సన్తుష్టచిత్తః ప్రబభూవ రాజా । హరిస్తు దత్త్వేతి వరం జగామ వైకుణ్ఠలోకం రమయా యుతశ్చ
హరివాక్యాలు ఎంతో మధురంగా ఉండటంతో, రాజు హృదయం సంతోషంతో నిండిపోయింది. హరి వరం ఇచ్చి, రమాతో కలిసి వైకుంఠానికి వెళ్ళిపోయాడు.
గతే హరౌ సోఽథ యయాతిసూను- ర్యయావనుద్ధాతరథేన రాజా । ప్రేమాన్వితస్తత్ర సుతోఽస్తి యత్ర వచో నిశమ్యేతి జనార్దనస్య
హరి వెళ్ళిన తరువాత, యయాతి కుమారుడు అయిన రాజు, జనార్దనుడు చెప్పినట్టు, తన కుమారుడు ఉన్న చోటికి వేగంగా రథంలో ఆనందంగా వెళ్లాడు.
స తత్ర గత్వాతిమనోహరం తం దదర్శ బాలం భువి ఖేలమానమ్ । ముఖే నివేశ్యైకకరేణ కృత్వా శ్లక్ష్ణం పదాఙ్గుష్ఠమనన్యసత్త్వః
అక్కడికి వెళ్లి, భూమిపై ఆడుకుంటున్న అపూర్వ సౌందర్యంతో ఉన్న బాలుడిని చూశాడు. అతడు ఒక చేతితో తన పాదాంగుళిని మృదువుగా నోట్లో పెట్టుకుని, తనలో తానే మునిగిపోయి ఉన్నాడు.
తం వీక్ష్య పుత్రం మదనస్వరూపం నారాయణాంశం కమలాప్రసూతమ్ । హరిప్రభావం హరివర్మనామా హర్షప్రఫుల్లాననపఙ్కజోఽభూత్
తన కుమారుడు మన్మథస్వరూపుడిగా, నారాయణాంశుడిగా, లక్ష్మీదేవి పుత్రుడిగా, హరివైభవంతో ప్రకాశిస్తూ ఉండటం చూసి, రాజు ముఖం ఆనందంతో వికసించింది. అతనికి 'హరివర్మ' అని పేరు పెట్టాడు.
గృహ్ణన్ సువేగాత్ కరపఙ్కజాభ్యాం బభూవ ప్రేమార్ణవమగ్నదేహః । మూర్ధన్యుపాఘ్రాయ ముదాన్వితోఽసౌ ననన్ద రాజా సుతమాలిలిఙ్గ
తన పద్మపాణులతో వేగంగా పట్టుకుని, రాజు ప్రేమసముద్రంలో మునిగిపోయాడు. కుమారుడి తలని ఆనందంతో ముద్దాడి, హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసి సంతోషించాడు.